Giấc mơ Musk Inc: Sáp nhập SpaceX và xAI có thể suôn sẻ, còn Tesla là bài toán khó

Tuy nhiên, khi SpaceX dự kiến niêm yết trong năm nay, còn Tesla đang đối mặt với giai đoạn chuyển đổi đầy thách thức từ xe điện do người điều khiển sang robotaxi và robot, ngay cả một số người mong chờ viễn cảnh một đế chế Elon Musk quy mô lớn cũng cho rằng tỷ phú này nên bắt đầu từ những bước đi nhỏ hơn.

Hôm 29.1, Reuters đưa tin SpaceX đang tiến rất gần tới thỏa thuận mua lại xAI, động thái sẽ mở đường cho kế hoạch của Elon Musk xây dựng các trung tâm dữ liệu trong không gian, nơi ông gọi là địa điểm tốt nhất cho những cỗ máy ngốn năng lượng.

Thông qua xAI, Elon Musk đang xây dựng một siêu máy tính khổng lồ mang tên Colossus để huấn luyện AI tại thành phố Memphis, bang Tennessee, Mỹ.

Năm ngoái, SpaceX đã đồng ý đầu tư 2 tỉ USD vào xAI trong khuôn khổ vòng gọi vốn 5 tỉ USD của công ty khởi nghiệp AI (trí tuệ nhân tạo) này, theo Wall Street Journal.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế ở thị trấn Davos (Thụy Sĩ) tuần trước, Elon Musk nói rằng: “Nơi có chi phí thấp nhất để đặt AI sẽ là trong không gian. Điều đó sẽ đúng trong vòng hai năm tới, có thể muộn nhất là ba năm”. Việc xử lý AI dựa trên không gian, sử dụng năng lượng mặt trời, nhằm mục đích giảm chi phí sức mạnh điện toán để vận hành và huấn luyện các mô hình AI như Grok của xAI.

Vì đều là công ty tư nhân do Elon Musk sở hữu, con đường tiến tới việc hợp nhất SpaceX và xAI có thể suôn sẻ hơn nhiều so với khả năng sáp nhập SpaceX với Tesla - điều mà một số nhà đầu tư tin rằng cuối cùng cũng xảy ra.

Bloomberg, dẫn các nguồn thạo tin, hôm 29.1 cho biết SpaceX đang cân nhắc sáp nhập với Tesla, bên cạnh phương án hợp nhất với xAI.

Các thương vụ sáp nhập liên quan đến một công ty có quy mô như Tesla thường cần sự chấp thuận của cổ đông thông qua bỏ phiếu hoặc chào bán cổ phần. Đôi khi đây là những cuộc chiến cam go, như màn tranh giành quyền kiểm soát Warner Bros Discovery đang diễn ra, dù Elon Musk đã chứng minh khả năng kiến các nhà đầu tư Tesla tiếp tục tin tưởng vào tầm nhìn của mình.

Lập luận cho một thỏa thuận như vậy nằm ở tham vọng AI ngày càng lớn của cả hai công ty. Tesla đặt cược tương lai vào các phương tiện tự hành và robot hình người dựa trên AI, trong khi SpaceX lên kế hoạch xây dựng các trung tâm dữ liệu trong không gian, có thể cung cấp năng lực điện toán khổng lồ cần thiết để vận hành các cỗ máy AI của Tesla.

“Nếu bạn đang cố chế tạo robot, xe tự hành và tên lửa, tất cả những thứ này đều phù hợp với nhau”, Arthur Laffer Jr., Chủ tịch công ty quản lý tài sản Laffer Tengler Investments và là một nhà đầu tư vào Tesla, nhận xét.

Arthur Laffer Jr. tin rằng việc Tesla và SpaceX sáp nhập là hợp lý, bởi “mọi công ty mà Elon Musk sở hữu đều được ông nhìn nhận như một phần của giải pháp tích hợp”.

Tesla vẫn đang ở giai đoạn đầu của quá trình chuyển sang lái xe tự động và robot hình người - vấn đề trở nên cấp bách hơn khi doanh số ô tô điện của hãng đã suy giảm hai năm qua.

Elon Musk muốn hợp nhất SpaceX, xAI và Tesla - Ảnh: MTG

Việc sáp nhập SpaceX và xAI đơn giản hơn

Với các nhà đầu tư vào hệ sinh thái các công ty của Elon Musk, SpaceX sáp nhập với xAI sẽ dễ hiểu hơn về mặt tài chính.

Việc SpaceX mua lại xAI sẽ không nhất thiết làm chậm kế hoạch IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) của hãng hàng không vũ trụ này, một phần vì xAI nhỏ hơn nhiều, và cả hai đều là công ty tư nhân do Elon Musk kiểm soát.

Tháng này, xAI đã huy động được 20 tỉ USD trong một vòng gọi vốn, vượt mục tiêu 15 tỉ USD, với mức định giá công ty là 230 tỉ USD. SpaceX dự kiến có thể lên sàn chứng khoán vào một thời điểm nào đó trong năm 2026 với mức định giá có khả năng vượt 1.000 tỉ USD, theo Reuters và các hãng truyền thông khác.

Vốn hóa thị trường của Tesla hiện là 1.350 tỉ USD sau khi cổ phiếu tăng 3,3% hôm 30.1.

“Lịch sử cho thấy hầu hết nhà đầu tư vào Tesla/SpaceX đơn thuần vì đặt cược với Elon Musk. Một thực thể duy nhất sẽ giúp tập trung hơn nữa sự chú ý và nguồn lực dồi dào của ông ấy vào một công ty”, Andrew Rocco, chiến lược gia cổ phiếu tại công ty nghiên cứu Zacks Investment Research, nhận định.

Theo William Kovacic - cựu chủ tịch Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ, việc sáp nhập Tesla, xAI và SpaceX sẽ không làm dấy lên lo ngại về cạnh tranh, bởi ba công ty hoạt động ở các lĩnh vực khác nhau và Elon Musk trên thực tế đã kiểm soát cả ba. Không giống việc sáp nhập giữa hai đối thủ cạnh tranh trong cùng lĩnh vực, có rất nhiều cơ hội cho các đối thủ thâm nhập thị trường của mỗi công ty, William Kovacic nói.

Tuy nhiên, các nhà đầu tư vào Tesla có thể thận trọng hơn với một thương vụ sáp nhập với SpaceX, do lo ngại Tesla sẽ phải trả giá quá cao cho SpaceX và mức độ giám sát tài chính ít hơn với công ty tư nhân sẽ khiến việc quyết định một mức giá hợp lý trở nên khó khăn hơn.

“Việc đưa toàn bộ hoặc một phần đế chế của ông ấy vào Tesla sẽ liên quan đến rất nhiều sự phức tạp”, theo John Streur - đối tác điều hành cấp cao tại công ty quản lý tài sản Boston Common Asset Management và là người theo dõi Tesla lâu năm nhưng hiện không nắm giữ cổ phiếu. Sự phức tạp đó gồm cả việc định giá các công ty tư nhân. “Nếu định giá quá cao, điều đó sẽ bị coi là làm giảm giá trị cổ phần của các cổ đông Tesla”, John Streur nói.

Theo dữ liệu của tập đoàn LSEG, Tesla hiện được giao dịch ở mức P/E dự phóng vượt 200, cao hơn rất nhiều so với các tập đoàn công nghệ tăng trưởng nhanh như Meta Platforms, Microsoft hay Alphabet, vốn có P/E dự phóng chỉ trong khoảng 25-35.

Edward Best, đồng chủ tịch bộ phận thị trường vốn tại hãng luật Willkie Farr & Gallagher, cho biết nếu SpaceX tiến hành IPO và đã trở thành công ty đại chúng vào thời điểm diễn ra một thương vụ sáp nhập tiềm năng, việc định giá thỏa thuận giữa Tesla và SpaceX sẽ trở nên đơn giản hơn.

“Ít nhất bạn cũng có một mức định giá độc lập. Còn với công ty tư nhân thì rất mơ hồ: 700 tỉ USD, 1.000 tỉ USD hay 1.500 tỉ USD? Rốt cuộc họ sẽ định giá công ty như thế nào?”, Edward Best nói.

Sơn Vân