Giải bài toán ngập úng đô thị: Hà Nội tăng tốc đầu tư hạ tầng thoát nước

Hà Nội tăng tốc đầu tư hạ tầng thoát nước, xử lý điểm ngập

Kích hoạt loạt dự án nghìn tỷ, “giải cứu” điểm đen ngập úng

Hà Nội đang đứng trước bài toán hóc búa khi vào những thời điểm xảy ra mưa to kéo dài, luôn đẩy hệ thống hạ tầng thoát nước vốn đã cũ kỹ vào tình trạng quá tải. Tình trạng “phố cũng như sông” không chỉ làm đảo lộn đời sống người dân mà còn trực tiếp làm gián đoạn giao thông, kéo giảm hiệu quả vận hành của nền kinh tế đô thị do ùn tắc kéo dài.

Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn đẩy mạnh đầu tư công vào các dự án hạ tầng thoát nước được xem là bước đi mang tính chiến lược. Khi các “điểm nghẽn” được khơi thông, Thủ đô không chỉ cải thiện chất lượng sống mà còn mở rộng dư địa cho tăng trưởng và phát triển bền vững.

Trước áp lực đô thị hóa nhanh và diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan, Hà Nội đã đồng loạt kích hoạt 10 dự án tiêu thoát nước khẩn cấp, với mục tiêu hoàn thành các hạng mục cốt lõi trong chưa đầy một năm tới.

Thành phố đã huy động nguồn lực đầu tư công lên tới 5.579 tỷ đồng để triển khai đồng bộ các dự án chống ngập trên toàn địa bàn. Đây được xem là chiến dịch quy mô lớn nhằm nâng cấp toàn diện hệ thống tiêu thoát nước, vốn đang chịu tải vượt ngưỡng trong các đợt mưa lớn.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, nhóm dự án ngắn hạn được xác định rõ trọng tâm, gồm 2 dự án hệ thống thoát nước giữ vai trò then chốt trong cải thiện năng lực tiêu thoát; 7 dự án hồ điều hòa nhằm tăng khả năng trữ nước, giảm áp lực cho hệ thống hiện hữu; cùng 1 dự án hỗ trợ kiểm soát ngập lụt trên toàn địa bàn, hướng tới nâng cao năng lực quản lý, vận hành theo hướng đồng bộ.

Trong số các dự án đáng chú ý, hồ điều hòa Phú Đô tại khu vực Từ Liêm có tổng vốn khoảng 800 tỷ đồng, quy mô mặt nước khoảng 31,5 ha, tổng diện tích ô đất hơn 33 ha. Không chỉ có chức năng điều hòa nước, công trình còn tích hợp trạm bơm công suất lớn, kết nối với hệ thống tiêu thoát hiện hữu, góp phần tăng cường năng lực thoát nước cho khu vực phía Tây. Theo kế hoạch, các hạng mục chính phải hoàn thành trước mùa mưa năm 2026.

Cùng với đó, dự án cải tạo tuyến hạ lưu sông Kim Ngưu, kết nối sông Tô Lịch với trạm bơm Yên Sở có tổng mức đầu tư khoảng 700 tỷ đồng, được kỳ vọng sẽ tăng khả năng dẫn dòng, giảm áp lực cho khu vực nội đô.

Tại cửa ngõ phía Tây, hồ điều hòa Yên Nghĩa 1 với tổng mức đầu tư khoảng 858 tỷ đồng đang được triển khai nhằm hoàn thiện hệ thống hồ theo quy hoạch, đồng thời phát huy hiệu quả của trạm bơm Yên Nghĩa. Dự án có diện tích khoảng 20 ha, đi kèm hệ thống kè và cống điều tiết kết nối với kênh La Khê.

Song song với các dự án quy mô lớn, Trung tâm hạ tầng kỹ thuật TP. Hà Nội cũng đang triển khai các giải pháp chống ngập cục bộ tại những điểm nóng. Theo ông Võ Phương Nam - Phó trưởng phòng Công nghệ và quản lý hệ thống, Trung tâm hạ tầng kỹ thuật TP. Hà Nội, một số dự án đang được thực hiện tại các tuyến phố trọng điểm như Nguyễn Trãi, Quang Trung - Tràng Thi, Lý Thường Kiệt và trục Lý Thái Tổ - Phan Chu Trinh. Các công trình này dự kiến hoàn thành trước ngày 30/4 năm nay.

Đáng chú ý, thành phố cũng đang xây dựng 2 bể ngầm chống ngập tại khu vực chợ Hàng Da và dốc cầu Đuống, thuộc xã Phù Đổng. Các bể có sức chứa từ 2.000 - 2.500 m³, có khả năng hỗ trợ chống ngập trong các trận mưa có cường độ từ 50 - 75 mm/giờ.

Đẩy nhanh tiến độ, hướng tới hệ thống thoát nước đồng bộ

Ở góc độ chuyên gia, PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, Phó Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam đánh giá bể ngầm là giải pháp hữu hiệu trong chống ngập đô thị, đặc biệt tại các điểm trũng. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả lâu dài, các công trình này cần được kết nối đồng bộ với toàn bộ hệ thống thoát nước.

Thực tế tại khu vực chợ Hàng Da cho thấy, đây là điểm trũng lâu năm, thường xuyên ngập úng do nước từ các khu vực xung quanh dồn về khi mưa lớn. Việc triển khai bể ngầm quy mô phù hợp có thể giúp giảm ngập tức thời, song không thể thay thế các giải pháp tổng thể.

Trong khi đó, tiến độ thi công các công trình trọng điểm cũng đang được đẩy nhanh. Ông Vương Hồng Sơn - Chỉ huy trưởng trạm bơm Thụy Phương (Công ty CP Xây dựng Đại An) cho biết, dự án trạm bơm Thụy Phương đã hoàn thành đào hố móng và xử lý nền hạ; dự kiến đến ngày 30/4 hoàn thành móng cọc và cốt nền, hợp long vào 31/5. Các đơn vị đang tổ chức thi công 3 ca liên tục, phấn đấu hoàn thành trong tháng 6/2026 nếu điều kiện thời tiết thuận lợi. Đây là công trình có vai trò đặc biệt quan trọng, đảm nhiệm chức năng dẫn dòng và tiêu thoát nước chính, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vận hành của toàn hệ thống thoát nước đô thị.

Theo ông Trương Hải Long - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, các dự án cấp bách hiện cơ bản đang bám sát tiến độ. Tuy nhiên, tại một số vị trí thi công, việc bố trí rào chắn là khó tránh khỏi, gây ảnh hưởng nhất định đến sinh hoạt và lưu thông.

Để bảo đảm tiến độ, Sở Xây dựng yêu cầu các chủ đầu tư huy động tối đa nhân lực, thiết bị, tổ chức thi công liên tục, đồng thời rà soát chi tiết tiến độ từng hạng mục. Các công trình được triển khai theo tinh thần khẩn trương, quyết liệt, nhằm tránh tình trạng chậm trễ.

Theo kế hoạch, toàn bộ các dự án phải hoàn thành trước mùa mưa năm 2026. Khi đó, năng lực tiêu thoát nước của Thủ đô được kỳ vọng sẽ được cải thiện rõ rệt, góp phần giảm thiểu tình trạng úng ngập, bảo đảm giao thông thông suốt và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong dài hạn.