Giải đáp pháp luật: Bán nhà khi bản án đã có hiệu lực có hợp pháp không?
Hỏi: Theo bản án, ông L. phải trả cho tôi một khoản tiền thì được sở hữu căn nhà là di sản của cha mẹ để lại. Tuy nhiên ông L. đã lén bán nhà mà không thanh toán tiền cho tôi, như vậy việc mua bán nhà có hợp pháp không? (Phan Thị Hương, phường Tân Thuận, TPHCM).
Trả lời: Giao dịch chuyển nhượng, bán, tặng cho tài sản (TS) khi bản án có hiệu lực nhằm né tránh nghĩa vụ được coi là giao dịch giả tạo, vô hiệu theo Điều 124 Bộ luật Dân sự. Hành vi này là tẩu tán TS trái pháp luật có thể bị tòa án (TA) tuyên vô hiệu, TS vẫn bị kê biên, xử lý theo pháp luật và người bán có thể bị xử phạt hành chính từ 10 - 20 triệu đồng hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Khoản 1 Điều 24 Nghị định 62/2015/NĐ-CP quy định "Kê biên TS để thi hành án (THA)" như sau:
Kể từ thời điểm bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, nếu người phải THA chuyển đổi, tặng cho, bán, chuyển nhượng, thế chấp, cầm cố TS cho người khác mà không sử dụng khoản tiền thu được để THA và không còn TS khác hoặc TS khác không đủ để bảo đảm nghĩa vụ THA thì TS đó vẫn bị kê biên, xử lý để THA, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Khi kê biên TS, nếu có người khác tranh chấp thì chấp hành viên (CHV) thông báo cho đương sự, người có tranh chấp thực hiện theo quy định tại Khoản 1 Điều 75 Luật Thi hành án dân sự (THADS).
Trường hợp đã bị áp dụng biện pháp ngăn chặn, biện pháp khẩn cấp tạm thời, biện pháp bảo đảm THA, biện pháp cưỡng chế THA mà TS bị chuyển đổi, tặng cho, bán, chuyển nhượng, thế chấp, cầm cố cho người khác thì TS đó bị kê biên, xử lý để THA; CHV có văn bản yêu cầu TA tuyên bố giao dịch đối với TS đó vô hiệu hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền hủy giấy tờ liên quan đến giao dịch đối với TS đó.
Điều 75 Luật THADS quy định việc xử lý đối với TS khi cưỡng chế có tranh chấp như sau:
* Trường hợp cưỡng chế đối với TS của người phải THA mà có tranh chấp với người khác thì CHV tiến hành cưỡng chế và yêu cầu đương sự, người có tranh chấp khởi kiện tại TA hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Chấp hành viên xử lý TS đã kê biên theo quyết định của TA, cơ quan có thẩm quyền.
* Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày CHV yêu cầu mà đương sự, người có tranh chấp không khởi kiện tại TA hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết thì TS được xử lý để THA theo quy định của luật này.
Đối chiếu với trường hợp của ông L., tại thời điểm bản án đã có hiệu lực pháp luật, ông L. có nghĩa vụ phải THA thanh toán tiền cho bà Hương trước khi bán nhà. Ông L. bán nhà mà không thanh toán tiền thì bà Hương có quyền khởi kiện yêu cầu TA tuyên bố giao dịch vô hiệu hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền hủy giấy tờ liên quan đến giao dịch đó.
