Giải mã hộp sọ 'quái thú' tìm thấy gần khu mộ hỏa táng cổ xưa ở Đức

Một khám phá khảo cổ học đáng chú ý ở miền Bắc nước Đức cung cấp những thông tin mới về cuộc sống của xã hội săn bắn hái lượm thời kỳ đầu. Các nhà nghiên cứu đã tới vùng đất ngập nước thời tiền sử ở đầm lầy Duvensee, Schleswig-Holstein và phát hiện hộp sọ của một con bò rừng hoang dã. Ảnh: ancient-origins.net.

Theo các nhà nghiên cứu, hộp sọ "quái thú" này từng được đặt trên một cột gỗ gần nơi được cho là địa điểm chôn cất hỏa táng cổ nhất được biết đến ở miền Bắc nước Đức. Khám phá này mở ra một cái nhìn hiếm hoi và phi thường về đời sống nghi lễ, tôn giáo thời Đồ đá giữa vào khoảng 10.500 năm trước. Ảnh: LEIZA / Harald Lübke / CC BY-SA.

Đầm lầy Duvensee, nằm ở huyện Herzogtum Lauenburg thuộc miền Bắc nước Đức, được coi là một trong những khu vực khảo cổ quan trọng nhất ở Bắc Âu để nghiên cứu về thời Đồ đá giữa sơ kỳ. Địa điểm này chứa nhiều dấu vết hoạt động của con người từ thời điểm các nhóm săn bắn hái lượm bắt đầu định cư gần các hồ hình thành sau khi các sông băng rút lui. Ảnh: LEIZA / Harald Lübke / CC BY-SA.

Tâm điểm của những khám phá gần đây tại Duvensee là khu vực khai quật được biết đến với tên gọi "Lüchow LA 11". Tại đây, giới khảo cổ đã tìm thấy các vật liệu hữu cơ như gỗ, tàn tích thực vật và xương được bảo quản đặc biệt tốt dưới lớp than bùn hình thành qua hàng nghìn năm. Ảnh: LEIZA / Harald Lübke / CC BY-SA.

Nhờ điều kiện bảo tồn độc đáo trong môi trường đầm lầy than bùn, các nhà khảo cổ học không chỉ có thể tái tạo lại chính khu mộ mà còn cả cảnh quan nghi lễ xung quanh. Đây điều hiếm khi có thể thực hiện được tại các địa điểm tiền sử. Ảnh: LEIZA / Harald Lübke.

Hộp sọ của một con bò rừng hoang dã được tìm thấy gần một khu mộ hỏa táng có niên đại khoảng 10.500 năm tuổi. Theo đó, nơi này trở thành ngôi mộ hỏa táng lâu đời nhất được biết đến ở miền Bắc nước Đức. Các ngôi mộ hỏa táng từ giai đoạn đầu của kỷ Holocene cực kỳ hiếm gặp trên khắp châu Âu. Đến nay, chỉ có 2 phát hiện tương tự được biết đến (ở Hà Lan và Đan Mạch) nhưng những mộ cổ này đều được bảo quản kém hơn nhiều. Ảnh: Museum of Archaeology, Gottorf Castle / Corinna Mayer/LEIZA / Harald Lübke / CC BY-SA.

Theo tiến sĩ Harald Lübke, trưởng dự án của LEIZA, khu mộ tại Lüchow LA 11 rất đặc biệt vì phần lớn bề mặt đất cổ vẫn còn nguyên vẹn bên dưới lớp than bùn, cho phép các nhà nghiên cứu kiểm tra bối cảnh chôn cất với độ chính xác hiếm có. Bằng chứng cho thấy hài cốt được đặt trong một hố nông cùng với dấu vết của giàn hỏa táng. Ngôi mộ dường như lộ thiên trong một thời gian cho thấy nó có thể đã từng là trung tâm của các hoạt động nghi lễ. Ảnh: ancient-origins.net.

Hộp sọ bò rừng được tìm thấy trong tình trạng nguyên vẹn tại một khu vực nước nông trước đây, chỉ cách khu mộ hỏa táng vài mét. Bò rừng - loài gia súc hoang dã khổng lồ, tổ tiên của bò nhà hiện đại - từng phân bố rộng khắp châu Âu và nổi tiếng với kích thước và sức mạnh đáng gờm. Ảnh: Wikimedia Commons/José Luiz Bernardes Ribeiro photo.

Qua kiểm tra, các nhà nghiên cứu phát hiện bên trong hộp sọ bò rừng có một mảnh vỡ của cột gỗ thông. Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) được thực hiện sau đó đã xác nhận rằng hộp sọ ban đầu được đặt vào cột gỗ thông qua lỗ chẩm ở phía sau hộp sọ của con bò rừng. Vào một thời điểm nào đó trong quá khứ xa xôi, cột gỗ bị gãy và một mảnh gỗ bị vỡ mắc kẹt bên trong hộp sọ. Ảnh: Prof Saxx / CC BY-SA 3.0.

Địa điểm tìm thấy hộp sọ khiến các nhà khảo cổ tin rằng nó được người xưa cố ý đặt gần nơi chôn cất như một phần của nghi lễ, tập tục tang lễ hoặc dùng để đánh dấu các không gian linh thiêng liên quan đến cái chết và sự tưởng nhớ dành cho người quá cố. Ảnh: Charles Hamilton Smith, adapted by Sci.News.

Mời độc giả xem video: 24 phút trải nghiệm cận tử khiến cô gái thay đổi hoàn toàn suy nghĩ về cái chết.

Tâm Anh (TH)