Giải mã UAV ULTRA Turbo: 'Mắt thần' siêu bền bỉ của Mỹ sắp tới Trung Đông

Đây là biến thể nâng cấp của dòng ULTRA do DZYNE Technologies phát triển, nổi bật với khả năng bay nhiều ngày liên tục, hoạt động ở độ cao lớn hơn và di chuyển nhanh hơn so với phiên bản ban đầu. Trong bối cảnh nhu cầu trinh sát, giám sát và thu thập tình báo trên không ngày càng tăng, đặc biệt sau các diễn biến căng thẳng tại Trung Đông, ULTRA Turbo được xem là một lựa chọn đáng chú ý để bổ sung cho các nền tảng đắt đỏ như MQ-9 Reaper.

Một UAV ULTRA được nhìn thấy triển khai tiền phương tại căn cứ Không quân Al Dhafra ở UAE. Ảnh: Không quân Mỹ

Theo The War Zone, ngân sách năm tài khóa 2027 của Không quân Mỹ cho thấy ULTRA Turbo sẽ được đưa tới khu vực trách nhiệm của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, tức CENTCOM, để tiến hành đánh giá hoạt động ngoài lãnh thổ Mỹ. Quá trình này dự kiến bắt đầu trong năm tài khóa 2026 và tiếp tục được tài trợ trong năm tài khóa 2027 nhằm hoàn thiện các cải tiến theo yêu cầu của người sử dụng.

Máy bay thể thao thành drone trinh sát tầm xa

Điểm đặc biệt của ULTRA nằm ở triết lý thiết kế khá khác lạ. Thay vì phát triển từ một máy bay quân sự truyền thống, dòng drone này dựa trên nền tảng máy bay thể thao thương mại. Kiểu thiết kế cánh dài, thân thanh mảnh giúp nó tiết kiệm nhiên liệu, bay lâu và phù hợp với nhiệm vụ giám sát kéo dài.

ULTRA không được tạo ra để lao vào khu vực phòng không dày đặc như các nền tảng tàng hình cao cấp. Vai trò của nó là cung cấp khả năng trinh sát bền bỉ, chi phí thấp hơn và có thể duy trì sự hiện diện trên bầu trời trong thời gian rất dài. Đây là năng lực đặc biệt quan trọng ở những khu vực rộng lớn như Trung Đông hoặc Thái Bình Dương, nơi khoảng cách giữa căn cứ và khu vực cần theo dõi có thể lên tới hàng nghìn km.

Dòng ULTRA từng được Không quân Mỹ đánh giá tại Trung Đông vào năm 2024. Khi đó, các máy bay được triển khai tại căn cứ Al Dhafra ở UAE. Có dấu hiệu cho thấy chúng đã thực hiện các chuyến bay đường dài tới Afghanistan rồi quay trở lại, qua đó chứng minh khả năng hoạt động trên quãng đường rất xa.

Động cơ turbo giúp bay cao và nhanh hơn

Phiên bản ULTRA Turbo tạo khác biệt nhờ động cơ mới. Theo tài liệu ngân sách của Không quân Mỹ, biến thể này sử dụng động cơ piston bốn xi-lanh Rotax 916, loại cũng được dùng trên một số máy bay siêu nhẹ dân sự và các hệ thống bay không người lái quân sự khác.

Một UAV ULTRA đang bay. Ảnh: DZYNE Technologies

DZYNE cho biết động cơ mới giúp ULTRA Turbo hoạt động hiệu quả hơn ở độ cao trên 7.600 m, đồng thời tăng độ linh hoạt khi làm nhiệm vụ và cải thiện khả năng bay trong điều kiện thời tiết bất lợi. Nói dễ hiểu, khi bay cao hơn, drone có thể mở rộng tầm quan sát, tránh một số vùng thời tiết xấu và sử dụng cảm biến để theo dõi mục tiêu từ khoảng cách an toàn hơn.

Trong một chuyến bay thử nghiệm mô phỏng nhiệm vụ thực tế, ULTRA Turbo đã bay liên tục 60 giờ ở độ cao khoảng 7.600 m, với tốc độ bay thực gần 185km/h. Theo DZYNE, phiên bản ULTRA cơ bản có thể bay hơn 70 giờ, đạt độ cao tối đa khoảng 7.600 m, tốc độ tối đa khoảng 178km/h và mang tải trọng khoảng 204 kg.

Trong khi đó, ULTRA Turbo chấp nhận giảm một phần thời gian bay, còn hơn 60 giờ, để đổi lấy tốc độ cao hơn, khoảng 222 km/h, cùng trần bay lên tới hơn 9.100 m. Sự đánh đổi này giúp drone di chuyển nhanh hơn tới khu vực nhiệm vụ, bay cao hơn và phù hợp hơn với các hoạt động trinh sát đường dài.

Sự đánh đổi này có ý nghĩa lớn trong thực tế. Tốc độ cao hơn giúp drone rút ngắn thời gian bay tới khu vực làm nhiệm vụ. Nếu điểm xuất phát cách xa mục tiêu, việc đến nơi nhanh hơn có thể giúp tăng thời gian bám trụ thực tế trên khu vực cần giám sát. Trong nhiệm vụ trinh sát đường dài, vài chục knot chênh lệch cũng có thể tạo khác biệt đáng kể.

“Mắt thần” giá rẻ hơn cho chiến trường rộng lớn

Không quân Mỹ mô tả ULTRA ở cấu hình “Multi-INT”, tức có thể mang nhiều dạng cảm biến tình báo khác nhau. Tài liệu không nêu chi tiết từng loại thiết bị, nhưng thuật ngữ này thường bao gồm camera quang điện, hồng ngoại, cảm biến siêu phổ, radar khẩu độ tổng hợp, chế độ phát hiện mục tiêu mặt đất di chuyển hoặc hệ thống thu thập tín hiệu điện tử. Trước đây, ULTRA từng được nhìn thấy với cụm cảm biến dạng tháp dưới thân.

Góc nhìn khác của UAV ULTRA được triển khai tại Trung Đông. Ảnh: Không quân Mỹ

Điều này cho thấy ULTRA Turbo không chỉ là một máy bay bay lâu. Giá trị chính của nó nằm ở khả năng ở lại trên không đủ lâu để theo dõi mục tiêu, giám sát tuyến đường, quan sát căn cứ, phát hiện hoạt động bất thường hoặc hỗ trợ lực lượng mặt đất bằng dữ liệu tình báo gần thời gian thực.

Trong chiến tranh hiện đại, nhu cầu trinh sát không bao giờ đủ. Các chỉ huy cần biết đối phương đang di chuyển ở đâu, lực lượng nào đang tập kết, đường tiếp tế nào còn hoạt động và mục tiêu nào đang xuất hiện. Những nhiệm vụ như vậy đòi hỏi các nền tảng bay lâu, ổn định và có chi phí vận hành hợp lý hơn so với việc liên tục sử dụng máy bay lớn hoặc drone vũ trang đắt tiền.

Vì sao Trung Đông cần ULTRA Turbo?

Việc Không quân Mỹ chọn Trung Đông để đánh giá ULTRA Turbo không phải ngẫu nhiên. Khu vực này có không gian rộng, nhiều điểm nóng và nhu cầu theo dõi liên tục trên biển, trên đất liền lẫn vùng biên giới. Những hoạt động liên quan tới Iran, các tuyến hàng hải và các nhóm vũ trang trong khu vực khiến nhu cầu ISR, tức tình báo, giám sát và trinh sát, luôn ở mức cao.

UAV MQ-9 Reaper của Mỹ. Ảnh: Reuters

MQ-9 Reaper vẫn là một trong những nền tảng quan trọng nhất của Mỹ tại Trung Đông. Tuy nhiên, các drone này ngày càng đối mặt nhiều rủi ro hơn, đặc biệt khi đối phương sở hữu năng lực phòng không tốt hơn. Trong các chiến dịch gần đây, Reaper vẫn rất hữu ích, nhưng việc có thêm một nền tảng bay lâu, chi phí thấp hơn và có thể đảm nhận một phần nhiệm vụ giám sát sẽ giúp giảm áp lực cho đội MQ-9.

ULTRA Turbo không thay thế hoàn toàn MQ-9, vì hai dòng này có vai trò khác nhau. Reaper có thể mang vũ khí và thực hiện nhiệm vụ tấn công chính xác. ULTRA lại thiên về bám trụ, quan sát và thu thập dữ liệu trong thời gian dài. Nhưng chính sự khác biệt đó khiến ULTRA trở thành mảnh ghép bổ sung quan trọng trong hệ sinh thái trinh sát trên không.

Dù Trung Đông là nơi đánh giá trước mắt, ULTRA Turbo có thể hữu ích ở nhiều khu vực khác. Thái Bình Dương là ví dụ rõ nhất. Đây là không gian tác chiến rộng lớn, nơi khoảng cách giữa căn cứ, đảo tiền tiêu, tuyến hàng hải và khu vực cần giám sát rất xa. Một drone có thể bay nhiều ngày, mang cảm biến tốt và hoạt động ở độ cao lớn sẽ giúp Mỹ mở rộng tầm quan sát mà không cần triển khai quá nhiều khí tài đắt đỏ.