Giải ngân 41,18% kinh phí khoa học, công nghệ: Áp lực tăng tốc cuối năm

Toàn cảnh hội nghị. (Ảnh: MST)

Nhiều địa phương đạt tỷ lệ giải ngân trên 50%

Ngày 27/10, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức Hội nghị trực tuyến với các Sở KH&CN nhằm đánh giá tình hình giải ngân kinh phí, trao đổi kinh nghiệm và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026. Bộ trưởng Vũ Hải Quân chủ trì Hội nghị tại điểm cầu chính.

Báo cáo tại Hội nghị, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Hoàng Thị Phương Lựu cho biết, tính đến ngày 26/10/2026, tổng dự toán kinh phí khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được sử dụng trên cả nước là 52.680,28 tỷ đồng. Số giải ngân đạt 21.693,48 tỷ đồng, tương đương 41,18%.

Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Hoàng Thị Phương Lựu phát biểu tại Hội nghị. (Ảnh: MST)

Đối với khối địa phương, tổng dự toán được sử dụng là 28.032,79 tỷ đồng, trong đó đã giải ngân 10.789,36 tỷ đồng, đạt 38,49%. Số kinh phí chưa giải ngân còn 17.243,43 tỷ đồng, đặt ra yêu cầu các địa phương tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện trong thời gian còn lại của năm.

Xét theo lĩnh vực, tỷ lệ giải ngân tại địa phương đạt 47,15% đối với khoa học, công nghệ; 27,54% đối với đổi mới sáng tạo và 30,23% đối với chuyển đổi số. Theo nguồn kinh phí, chi đầu tư phát triển đạt tỷ lệ giải ngân 43,78%, trong khi chi thường xuyên đạt 37,18%.

Về kết quả giữa các địa phương, có 7 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ 50% trở lên, gồm Thái Nguyên, Huế, Tuyên Quang, Cần Thơ, Quảng Trị, Khánh Hòa và Đà Nẵng. Trong đó, Huế đạt 65,21%, Tuyên Quang đạt 65,17%.

Xét theo giá trị tuyệt đối, 10 địa phương có số giải ngân lớn nhất đạt tổng cộng 7.778,35 tỷ đồng, chiếm 72,1% tổng số giải ngân của khối địa phương. Thành phố Hồ Chí Minh giải ngân 2.711,87 tỷ đồng, Hà Nội đạt 2.035,14 tỷ đồng và Đà Nẵng đạt 697,70 tỷ đồng. Riêng Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội chiếm 44% tổng giá trị giải ngân của khối địa phương.

Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân không phải mục tiêu duy nhất. Theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ngân sách nhà nước chi cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải được sử dụng có trọng tâm, trọng điểm, gắn với kết quả và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách có trách nhiệm đánh giá, báo cáo kết quả, hiệu quả sử dụng ngân sách trên Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. Kết quả giải ngân năm 2026 cùng sản phẩm đầu ra tương ứng sẽ là căn cứ để xem xét bố trí ngân sách các năm tiếp theo cho từng bộ, ngành, địa phương.

Lấy sản phẩm đầu ra làm căn cứ bố trí ngân sách

Tại Hội nghị, đại diện các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ KH&CN đã làm rõ những vướng mắc về thủ tục, đồng thời giới thiệu các cơ chế theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Luật Chuyển đổi số và các nghị định hướng dẫn.

Về quy trình, thủ tục quản lý nhiệm vụ, Vụ trưởng Vụ Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ Nguyễn Phú Hùng cho biết, Nghị định số 267/2025/NĐ-CP quy định thời gian ký hợp đồng giao nhiệm vụ tối đa 120 ngày kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ đề xuất nhiệm vụ.

Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia Lê Anh Tuấn phát biểu tại Hội nghị. (Ảnh: MST)

Cùng với đó, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 quy định tổ chức chủ trì được Nhà nước tự động giao quyền quản lý, sử dụng và quyền sở hữu kết quả nhiệm vụ tương ứng với phần kinh phí ngân sách nhà nước, không phải thực hiện thủ tục giao quyền, không phải bồi hoàn. Tài sản được trang bị cho nhiệm vụ cũng được giao tự động ngay khi trang bị.

Về tổ chức nhiệm vụ, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo Nguyễn Mai Dương làm rõ sự khác biệt giữa nhiệm vụ đặt hàng và nhiệm vụ tài trợ. Theo đó, đặt hàng được triển khai theo hướng từ trên xuống, nhằm giải quyết các bài toán của địa phương; trong khi tài trợ theo hướng từ dưới lên, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ. Hành lang pháp lý cũng cho phép bảo đảm sự bình đẳng giữa các chủ thể tham gia, không phân biệt cấp hành chính.

Đối với lĩnh vực chuyển đổi số, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Lê Anh Tuấn cho biết, Nghị định số 224/2026/NĐ-CP quy định trường hợp chủ đầu tư đã tổ chức thu thập báo giá công khai, minh bạch thì không phải chịu trách nhiệm đối với việc nhà cung cấp vi phạm quy định về cung cấp báo giá. Thiết kế chi tiết và dự toán được phê duyệt đồng thời.

Để hoàn thành kế hoạch năm 2026, Bộ KH&CN đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát, xác định rõ nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn đến chậm giải ngân; chủ động ban hành quy trình, quy chế quản lý thuộc thẩm quyền của UBND cấp tỉnh, tăng cường làm việc với doanh nghiệp, hiệp hội nhằm thúc đẩy các dự án đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Các địa phương cần cập nhật số liệu giải ngân hằng tuần, phối hợp chặt chẽ với Kho bạc Nhà nước để đối soát dữ liệu. Đối với các khoản kinh phí ngân sách trung ương bổ sung được xác định không còn khả năng giải ngân trong năm, địa phương cần chủ động đề xuất hủy dự toán hoặc hoàn trả để cấp có thẩm quyền kịp thời điều chỉnh, bố trí cho các nhiệm vụ khác có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.

Đặc biệt, việc đẩy nhanh giải ngân phải đi đôi với bảo đảm kết quả đầu ra. Kinh phí cấp tiếp cho nhiệm vụ cần dựa trên đánh giá tiến độ, kết quả thực hiện trong kỳ; tổ chức chủ trì chịu trách nhiệm về sản phẩm đã cam kết.

Vì vậy, yêu cầu đối với các địa phương trong giai đoạn nước rút của năm 2026 không chỉ là đẩy nhanh tiến độ, mà còn phải nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện, tăng cường trách nhiệm giải trình và gắn phân bổ ngân sách với kết quả cụ thể. Đây là cơ sở để nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự chuyển hóa thành năng lực phát triển, thay vì dừng lại ở những con số giải ngân.