Giải ngân thấp nhất cả nước, Cao Bằng gấp rút xử lý theo thực trạng từng dự án

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa. (Ảnh: Chu Hiệu/TTXVN)

Đến ngày 29/10/2026, tỉnh Cao Bằng giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản đạt 34,4%, xếp hạng 34/34 tỉnh, thành trong cả nước.

Phóng viên TTXVN đã có cuộc phỏng vấn ông Lê Hải Hòa, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Cao Bằng nhằm làm rõ nguyên nhân cũng như những khó khăn, vướng mắc mà tỉnh gặp phải trong giải ngân vốn đầu tư công 10 tháng năm 2026; đồng thời gấp rút triển khai các giải pháp để đẩy nhanh giải ngân trong hai tháng cuối năm.

- Thưa ông, tính đến thời điểm hiện tại, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của Cao Bằng nằm trong nhóm thấp nhất cả nước. Tỉnh nhìn nhận như thế nào về kết quả này?

Ông Lê Hải Hòa: Chúng tôi nghiêm túc nhìn nhận kết quả giải ngân vốn đầu tư công của Cao Bằng còn rất thấp. Đến ngày 29/10/2026, toàn tỉnh giải ngân hơn 4.011 tỷ đồng, đạt 34,4% kế hoạch; riêng phần vốn thuộc phạm vi chấm điểm của Thủ tướng Chính phủ đạt hơn 2.261 tỷ đồng, bằng 25,4%. Trước đó, ngày 15/10, tỉnh xếp thứ 34/34 địa phương.

Kết quả này rõ ràng chưa đáp ứng yêu cầu. Tỉnh xin nhận trách nhiệm, trước hết là trong công tác chỉ đạo và tổ chức thực hiện.

- Đâu là những nguyên nhân chính khiến tiến độ giải ngân của tỉnh gặp nhiều trở ngại như vậy, thưa ông?

Ông Lê Hải Hòa: Cần nhìn nhận đầy đủ hai nhóm nguyên nhân. Trước hết là yếu tố khách quan về sự chênh lệch giữa thời điểm bố trí vốn và khả năng giải ngân của các dự án lớn. Đến ngày 15/10, vốn ngân sách địa phương giải ngân đạt 105,2% kế hoạch (thuộc nhóm dẫn đầu cả nước, hết tháng 9 xếp thứ 4/34), nhưng vốn ngân sách Trung ương mới đạt 13,1%.

Điển hình như dự án cao tốc Bắc Kạn-Cao Bằng và các trường phổ thông nội trú liên cấp ở các xã biên giới được bố trí hơn 5.651 tỷ đồng (chiếm 63,6% vốn Trung ương giao); trong đó, hơn 4.324 tỷ đồng cho cao tốc Bắc Kạn-Cao Bằng mới được phân bổ chi tiết ngày 29/8. Đây là dự án nhóm A, cần hoàn thiện thủ tục chọn tổng thầu EPC, ký hợp đồng và các điều kiện tạm ứng, nên không thể giải ngân ngay một khoản vốn lớn.

Thi công cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh. (Ảnh: Văn Đạt/TTXVN)

Trong khi đó, dự án cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh đang thi công nhanh, cần bổ sung vốn thì việc cân đối nguồn lực và điều chuyển vốn giữa các dự án lại chịu nhiều ràng buộc về thẩm quyền, quy định.

Đối với 1.327,5 tỷ đồng dành cho các trường nội trú, Trung ương giao bổ sung vào tháng 8. Tỉnh cần thời gian làm thủ tục, đồng thời đề xuất điều chỉnh từ 10 xuống 7 trường để bảo đảm tính khả thi, hiệu quả lâu dài.

- Bên cạnh cơ cấu và thời điểm giao vốn từ Trung ương, đâu là những hạn chế nội tại về phía địa phương thưa ông?

Ông Lê Hải Hòa: Cơ cấu hay thời điểm giao vốn không thể giải thích cho tất cả. Nguyên nhân chủ quan mà tỉnh tập trung khắc phục chính là năng lực thực thi ở một số cơ quan, chủ đầu tư và địa phương còn hạn chế.

Ví dụ, một phần đáng kể vốn chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021–2025 vẫn phải chuyển sang năm 2026. Với các trường nội trú đang thi công, nhiều công trình đã có khối lượng, học sinh đã vào học nhưng việc nghiệm thu, thanh toán lại chậm do nhà thầu tập trung thi công mà chưa hoàn thiện hồ sơ, sự phối hợp xử lý thủ tục giữa các bên chưa kịp thời.

Đáng lưu ý, tình trạng chậm sử dụng ngân sách còn xuất hiện ở cả chi thường xuyên. Một số xã được phân bổ kinh phí thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, với mức vốn không lớn nhưng tỷ lệ giải ngân vẫn bằng 0%.

Những trường hợp này phản ánh rõ sự yếu kém trong công tác chuẩn bị, hướng dẫn nghiệp vụ và trách nhiệm thực hiện. Địa hình khó khăn, thời tiết hay giải phóng mặt bằng là thực tế của Cao Bằng, nhưng đây là những yếu tố đã biết, phải tính trước trong kế hoạch chứ không thể năm nào cũng viện dẫn.

- Để tháo gỡ "điểm nghẽn" này, Cao Bằng đang triển khai các giải pháp ứng phó khẩn cấp nào, thưa ông?

Ông Lê Hải Hòa: Trước mắt, tỉnh xử lý theo thực trạng từng dự án: Dự án đã có khối lượng sẽ phải nghiệm thu, thanh toán ngay. Đối với dự án đang thi công phải bảo đảm tiến độ và nhu cầu vốn. Những dự án chưa đủ điều kiện giải ngân sẽ phải hoàn tất thủ tục sớm nhất.

Những vấn đề vượt thẩm quyền, tỉnh chủ động báo cáo, đề nghị các bộ, ngành Trung ương hướng dẫn; đồng thời rà soát điều chỉnh kế hoạch vốn trong phạm vi được phép.

Về công tác quản lý, tỉnh đã đưa vào vận hành hệ thống dashboard (công cụ giúp tổng hợp và trực quan hóa dữ liệu hỗ trợ nhà quản lý theo dõi hiệu suất và ra quyết định nhanh chóng) để điều hành tiến độ, theo dõi chi tiết đến từng dự án và chủ đầu tư.

Dữ liệu được cập nhật, đánh giá hằng tuần và gắn trực tiếp với KPI (chỉ số đánh giá hiệu quả công việc) của người đứng đầu. Việc chậm tiến độ phải xác định rõ nguyên nhân, người chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý.

Trường hợp thiếu trách nhiệm, năng lực yếu kém sẽ bị kiểm điểm, điều chỉnh hoặc thay thế. Đôn đốc phải đi liền với giải quyết công việc thực tế chứ không chỉ tăng số cuộc họp.

- Xin ông cho biết mục tiêu cụ thể từ nay đến cuối kỳ giải ngân và bài học kinh nghiệm cho các năm tiếp theo?

Ông Lê Hải Hòa: Tỉnh đặt mục tiêu giải ngân ít nhất 95% đến ngày 31/12/2026 và hoàn thành 100% đến hết tháng 1/2027 đối với phạm vi kế hoạch vốn và thời hạn thanh toán được phép. Đây là mục tiêu rất cao so với thực trạng, đòi hỏi từng cơ quan, chủ đầu tư phải cam kết bằng kết quả thực tế.

Về lâu dài, để không lặp lại tình trạng này, ngay từ kế hoạch năm 2027, tỉnh sẽ chuẩn bị dự án sớm hơn, đánh giá đúng độ sẵn sàng về thủ tục, mặt bằng, đấu thầu.

Phân bổ vốn sát tiến độ thực hiện; thực hiện nghiệm thu, thanh toán song song với thi công. Xử lý dứt điểm các khoản vốn chuyển nguồn kéo dài và khắc phục tình trạng chậm hồ sơ thanh toán.

Tỉnh rất trân trọng nguồn lực Trung ương đã hỗ trợ. Điều quan trọng không chỉ là cải thiện con số giải ngân cuối năm, mà là nâng cao năng lực chuẩn bị và thực hiện dự án, quyết tâm không để những hạn chế của năm 2026 lặp lại.

- Xin cảm ơn ông./.