Giải ngân vốn đầu tư công tạo 'cú hích' phát triển kinh tế - xã hội

Bước sang năm 2026, trong khí thế “không có khoảng trống thời gian”, tỉnh xác định giải ngân vốn đầu tư công là một trong những trụ cột quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng, hoàn thiện hạ tầng, dẫn dắt dòng vốn xã hội và tạo việc làm. Kết thúc năm 2025 với kết quả giải ngân thuộc nhóm cao, tỉnh tiếp tục chuyển trạng thái từ “đẩy nhanh những tháng cuối năm” sang “tăng tốc ngay từ đầu năm”, coi tiến độ giải ngân là thước đo hiệu lực điều hành, gắn trách nhiệm người đứng đầu và năng lực tổ chức thực hiện ở từng chủ đầu tư, ban quản lý dự án, địa bàn.

Dự án Nhà ở xã hội Khu đô thị Nam Vĩnh Yên (phường Vĩnh Phúc) có quy mô đầu tư hơn 8.000 tỷ đồng được khởi công cuối năm 2025.

Điểm đáng chú ý là mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 của tỉnh được đặt ra khá rõ: Phấn đấu giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn đầu tư công được Thủ tướng Chính phủ giao, quy mô giải ngân khoảng 20.120 tỷ đồng. Đây không chỉ là con số kế hoạch, mà là “đòn bẩy” để kích hoạt hàng loạt chuỗi cung ứng liên quan đến vật liệu, vận tải, xây dựng, dịch vụ, đồng thời tạo dư địa cải thiện môi trường đầu tư và thu hút dự án mới.

Siết kỷ luật điều hành, chốt mốc tiến độ từ tuần đầu năm

Ngay trong những ngày đầu tháng 1/2026, thông điệp xuyên suốt của tỉnh là phân bổ, giao chi tiết kế hoạch vốn kịp thời, lựa chọn đúng dự án đủ thủ tục, đủ điều kiện giải ngân, hạn chế tối đa vốn “nằm chờ” vì vướng hồ sơ, giải phóng mặt bằng, đấu thầu. Định hướng này phù hợp tinh thần chỉ đạo chung là khẩn trương giao vốn ngay sau khi được cấp có thẩm quyền giao kế hoạch, chủ động tháo gỡ vướng mắc về đất đai, bồi thường, đấu thầu và nguồn vật liệu, từ đó đẩy nhanh thi công để tạo khối lượng nghiệm thu, thanh toán ngay từ quý I.

Về nền tảng điều hành, năm 2025 tỉnh tạo bước chuyển đáng kể trong tổ chức triển khai và giải ngân vốn đầu tư công. Ước kết quả giải ngân đạt khoảng 95% kế hoạch vốn giao (quy mô kế hoạch vốn giao khoảng 36,5 nghìn tỷ đồng). Đà thực hiện đó giúp bước sang năm 2026, các sở, ngành, địa phương có thêm kinh nghiệm “đọc dự án”, nhận diện điểm nghẽn sớm, đồng thời tăng tốc khâu chuẩn bị đầu tư để dự án đủ điều kiện khởi công, triển khai ngay khi thời tiết thuận lợi.

Với mức thu ngân sách nhà nước năm 2025 đạt hơn 57 nghìn tỷ đồng, tỉnh cũng được kỳ vọng tạo dư địa quan trọng cho đầu tư phát triển và củng cố quyết tâm tiếp tục duy trì nhịp giải ngân cao trong năm 2026.

Dồn lực cho dự án trọng điểm, tạo “đầu kéo” giải ngân và lan tỏa hạ tầng

Trong nhóm công trình, dự án trọng điểm có sức lan tỏa lớn, lĩnh vực giao thông kết nối và hạ tầng động lực tiếp tục là trọng tâm. Trong đó, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đoạn qua tỉnh đang được tập trung đẩy nhanh, với khối lượng giải phóng mặt bằng và tái định cư rất lớn, dự kiến nhu cầu vốn bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tập trung chủ yếu vào năm 2026. Với hướng tuyến đi qua địa bàn tỉnh dài hơn 99 km, qua 20 phường, xã; tổng diện tích đất cần thu hồi hơn 630 ha; ảnh hưởng tới hơn 1.800 hộ dân phải tái định cư; dự kiến xây dựng 36 khu tái định cư và di chuyển 5 nghĩa trang, tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ước tính hơn 12.350 tỷ đồng.

Dự án Đường song song đường sắt (đoạn tuyến Vĩnh Yên - Việt Trì) đang được đẩy nhanh tiến độ thi công, hứa hẹn mang lại nhiều đột phá cho giao thương và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Cùng với công tác mặt bằng, việc khởi công dự án thành phần 1 Ga Phú Thọ ngày 19/12/2025 cũng mở ra chuỗi nhiệm vụ cần tổ chức thực hiện quyết liệt ngay từ đầu năm, vừa để bảo đảm tiến độ dự án trọng điểm quốc gia, vừa tạo khối lượng thật cho giải ngân và việc làm trong lĩnh vực xây dựng. Những dự án quy mô lớn như vậy thường là “đầu kéo” của giải ngân: Nếu gỡ được mặt bằng, hoàn thiện tái định cư, bảo đảm nguồn vật liệu và quy trình thủ tục, dòng vốn đầu tư công sẽ được kích hoạt mạnh, kéo theo các dự án liên quan và tăng khả năng hấp thụ vốn trên toàn địa bàn.

Bên cạnh các dự án mang tính liên vùng, tỉnh cũng đẩy nhanh các công trình hạ tầng sản xuất, kết nối khu công nghiệp, khu vực phát triển đô thị và các tuyến giao thông quan trọng. Thực tế triển khai thời gian qua cho thấy nhiều dự án đã phải tăng tốc thi công, huy động nhân lực, thiết bị lớn, tổ chức nhiều mũi thi công để bù tiến độ và sớm hoàn thành, qua đó tạo điều kiện nghiệm thu, thanh toán kịp thời.

Gỡ điểm nghẽn mặt bằng, vật liệu và thủ tục để giữ nhịp giải ngân

Trong công tác giải ngân, điểm nghẽn thường gặp là giải phóng mặt bằng, điều chỉnh thiết kế do biến động quy hoạch, thủ tục đất đai, cũng như nguồn vật liệu và giá vật liệu xây dựng. Do đó, tỉnh tiếp tục kiện toàn cơ chế chỉ đạo, điều phối; phân công rõ trách nhiệm, bám tiến độ theo tuần, theo tháng; yêu cầu chủ đầu tư và nhà thầu gắn tiến độ thi công với tiến độ hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, thanh toán để đồng vốn từ hồ sơ trên bàn làm việc đến công trình ngoài thực địa đều thông suốt; duy trì nhịp thi công ổn định, tránh tình trạng “đầu năm chờ thủ tục, cuối năm chạy nước rút”, vốn là nguyên nhân khiến giải ngân bị dồn cục, kém hiệu quả.

Mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026, quy mô khoảng 20.120 tỷ đồng vì thế không chỉ là câu chuyện số học. Đó là yêu cầu về kỷ luật điều hành, năng lực chuẩn bị dự án và sự phối hợp giữa các cấp, các ngành trong một guồng máy vận hành thống nhất. Khi đầu tư công được giải ngân đúng nhịp ngay từ những tháng đầu năm, “cú hích” không chỉ nằm ở những con đường mới, cây cầu mới, khu tái định cư mới, mà còn ở niềm tin thị trường, ở dòng vốn xã hội được khơi thông và ở động lực tăng trưởng của cả năm 2026.

Quang Nam