Giải pháp an toàn cho lực lượng giữ rừng

Lực lượng kiểm lâm của Vườn quốc gia Cát Tiên tổ chức tuần tra rừng theo nhóm nhằm hỗ trợ nhau khi cần thiết. Ảnh: An Nhơn

Trước thực tế đó, các cơ quan, đơn vị chủ rừng trên địa bàn Đồng Nai đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm đảm bảo an toàn cho lực lượng, tạo “lá chắn” vững chắc để bảo vệ hiệu quả tài nguyên rừng.

Nhiều hiểm nguy nơi “tuyến đầu”

Đồng Nai là địa phương có diện tích rừng lớn của khu vực Đông Nam Bộ, với nhiều khu rừng đặc dụng, phòng hộ có giá trị sinh thái cao. Tuy nhiên, đây cũng là địa bàn tiềm ẩn nhiều nguy cơ về an ninh rừng, đặt lực lượng kiểm lâm và bảo vệ rừng vào tình thế luôn phải đối mặt với rủi ro.

Theo Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai Trần Đình Hùng, đơn vị được giao quản lý hơn 100 ngàn hécta, gồm hơn 68 ngàn hécta rừng và đất lâm nghiệp, cùng hơn 32 ngàn hécta mặt nước hồ Trị An. Địa bàn rộng, địa hình chia cắt bởi nhiều khe suối, thiếu điện và sóng viễn thông, khiến việc tuần tra, kiểm soát gặp không ít khó khăn.

Không chỉ điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, lực lượng giữ rừng còn thường xuyên phải đối mặt với các đối tượng vi phạm pháp luật về lâm nghiệp. Nhiều đối tượng tỏ ra liều lĩnh, manh động, sẵn sàng chống trả khi bị phát hiện. Thực tế đã ghi nhận có 13 vụ chống người thi hành công vụ, gây thương tích cho kiểm lâm với tỷ lệ thương tật từ 12-41%, trong đó nhiều trường hợp đối tượng sử dụng súng để chống trả khi bị lực lượng chức năng phát hiện.

Bên cạnh đó, sự gia tăng xuất hiện của các loài thú lớn như: voi, bò tót… trong khu bảo tồn cũng làm gia tăng nguy cơ xung đột giữa con người và động vật hoang dã. Đây là mối nguy không chỉ đối với lực lượng giữ rừng mà còn với người dân sống ven rừng.

Tại Vườn quốc gia Cát Tiên, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Nguyễn Thanh Long cho biết: Đặc thù địa bàn rộng, rừng sâu, xa khu dân cư khiến lực lượng thường xuyên hoạt động trong điều kiện thiếu sự hỗ trợ kịp thời. Trong khi đó, các đối tượng vi phạm ngày càng tinh vi, có tổ chức, sẵn sàng sử dụng hung khí hoặc vũ khí để chống trả.

“Nguy cơ mất an toàn thường gia tăng vào ban đêm, rạng sáng; mùa khô, mùa khai thác lâm sản trái phép hoặc các dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán, khi nhu cầu lâm sản và săn bắt động vật hoang dã tăng cao” - ông Long cho biết thêm.

Ngoài các tình huống đối đầu trực tiếp, lực lượng kiểm lâm còn đối mặt với nhiều rủi ro nghề nghiệp như: trượt ngã khi tuần tra ở địa hình hiểm trở, bị thú lớn, rắn độc hoặc côn trùng tấn công, đuối nước khi vượt sông suối, hay nguy cơ từ cháy rừng trong mùa khô.

Một trong những vụ việc điển hình là một nhân viên bảo vệ rừng ở Vườn quốc gia Cát Tiên bị bò tót húc tử vong trong lúc làm nhiệm vụ. Sự việc xảy ra vào ngày 3-5-2025, tại khu vực gần bàu Đất Sét (thuộc khoảnh 10, tiểu khu 6, do Vườn quốc gia Cát Tiên quản lý).

Các giải pháp bảo vệ người giữ rừng

Trước những thách thức nêu trên, các đơn vị chủ rừng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm đảm bảo an toàn cho lực lượng giữ rừng, trong đó chú trọng tổ chức lại lực lượng, tăng cường quản trị rủi ro và nâng cao năng lực ứng phó.

Tại Vườn quốc gia Cát Tiên, lực lượng kiểm lâm được tổ chức theo phương châm “bám địa bàn - có chỉ huy - có kiểm soát rủi ro - không để cán bộ đơn độc”. Các tổ tuần tra được bố trí theo tuyến, theo điểm nóng, phụ trách từng khu vực cụ thể; duy trì chốt kiểm soát tại cửa rừng, đường mòn, khu vực giáp ranh. Việc tuần tra được tổ chức theo nhóm từ 2-5 người, hạn chế tối đa đi lẻ. Mỗi chuyến tuần tra đều có kế hoạch cụ thể, xác định rõ tuyến đường, thời gian, người chỉ huy và phương án xử lý khi xảy ra tình huống nguy hiểm.

Đặc biệt, công tác quản lý rủi ro được thực hiện xuyên suốt trước, trong và sau tuần tra. Trước khi đi, lực lượng đánh giá nhanh các yếu tố nguy cơ như: địa hình, thời tiết, đối tượng; trong quá trình tuần tra duy trì liên lạc định kỳ, ưu tiên bảo toàn lực lượng; sau khi kết thúc nhiệm vụ tiến hành báo cáo, rút kinh nghiệm và cập nhật điểm nóng.

Song song đó, các đơn vị tăng cường trang thiết bị cần thiết như: bộ đàm, định vị GPS, đèn pin, dụng cụ sơ cứu…; tổ chức tập huấn kỹ năng tuần tra, xử lý tình huống, sơ cấp cứu, vượt địa hình khó, phòng cháy, chữa cháy rừng.

Một trong những giải pháp quan trọng là đẩy mạnh phối hợp liên ngành giữa các lực lượng: kiểm lâm, công an, quân sự và chính quyền địa phương. Khi địa bàn phức tạp, các tổ công tác liên ngành được thành lập nhằm tăng cường tính răn đe và xử lý kịp thời các tình huống phát sinh. Trong đó, lực lượng kiểm lâm giữ vai trò chủ trì chuyên môn; công an đảm bảo an ninh trật tự và xử lý hành vi chống người thi hành công vụ; lực lượng quân sự, dân quân hỗ trợ về lực lượng và địa hình; chính quyền địa phương huy động nguồn lực tại chỗ và tuyên truyền, vận động người dân.

Tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai, hệ thống 18 trạm kiểm lâm được bố trí trải đều trên địa bàn, giúp kiểm soát hiệu quả các khu vực trọng yếu. Trong đó có các trạm kiểm lâm cơ động xử lý điểm nóng và lực lượng chuyên trách bảo vệ khu vực hồ Trị An.

Đơn vị duy trì hình thức tuần tra kết hợp giữa cố định và lưu động, tập trung vào các tuyến giáp ranh, khu vực có nguy cơ cao về khai thác lâm sản trái phép. Đồng thời chú trọng nâng cao năng lực cho lực lượng thông qua các lớp tập huấn về võ thuật, sử dụng thiết bị bay không người lái, xử lý vi phạm hành chính và sử dụng công cụ hỗ trợ. Công tác bảo trì, nâng cấp trang thiết bị phục vụ tuần tra cũng được quan tâm, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ và đảm bảo an toàn cho cán bộ, viên chức.

“Các chính sách động viên, hỗ trợ kịp thời đối với lực lượng làm nhiệm vụ như: khen thưởng, hỗ trợ khi ốm đau, tai nạn cũng góp phần tạo động lực để cán bộ yên tâm bám rừng” - ông Hùng cho hay.

Thực tế cho thấy, an toàn cho lực lượng giữ rừng là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ rừng. Việc nhận diện đầy đủ các nguy cơ, xây dựng phương án ứng phó phù hợp, tăng cường phối hợp liên ngành và đầu tư trang thiết bị, đào tạo kỹ năng là những giải pháp mang tính căn cơ.

Đồng thời sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và đồng thuận của người dân giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giảm thiểu vi phạm, tạo môi trường an toàn cho lực lượng làm nhiệm vụ. Và khi người giữ rừng được bảo vệ tốt sẽ giúp họ yên tâm bám rừng, góp phần gìn giữ bền vững “lá phổi xanh” của miền Đông Nam Bộ.

An Nhơn