Giải phóng mặt bằng - chìa khóa thúc đẩy phát triển các cụm công nghiệp tại Phú Thọ

Giải phóng mặt bằng quyết định tiến độ phát triển cụm công nghiệp

Theo Phương án phát triển cụm công nghiệp tỉnh Phú Thọ được phê duyệt tại Quyết định số 2468/QĐ-UBND ngày 31/12/2025, đến năm 2030 toàn tỉnh quy hoạch 126 cụm công nghiệp (CCN), tăng lên 133 CCN vào năm 2050. Đây là định hướng quan trọng nhằm mở rộng không gian phát triển công nghiệp, tạo quỹ đất thu hút đầu tư và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

CCN Bãi Ba được đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hệ thống xử lý nước thải, thu hút nhiều doanh nghiệp thứ cấp hoạt động ổn định.

Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập 66 CCN. Trong đó có 13 CCN được đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước và 53 CCN do doanh nghiệp làm chủ đầu tư hạ tầng. Thực tế triển khai cho thấy, mới có 26/66 CCN cơ bản hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và có hệ thống xử lý nước thải tập trung, hoạt động ổn định với tỷ lệ lấp đầy bình quân trên 80%.

Trong khi đó, 5 CCN đang xây dựng hạ tầng, 16 CCN mới dừng ở giai đoạn giải phóng mặt bằng, chưa thể đầu tư hạ tầng; 15 CCN đang hoàn thiện thủ tục pháp lý và còn 4 CCN triển khai cầm chừng hoặc chưa triển khai. Những con số này cho thấy tiến độ phát triển các CCN vẫn chưa tương xứng với quy hoạch, trong đó giải phóng mặt bằng tiếp tục là điểm nghẽn lớn nhất.

Theo Sở Công thương Phú Thọ, hiện trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có 31 CCN phát sinh khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư. Các vướng mắc diễn ra ở nhiều khâu như chưa thể giải phóng mặt bằng đồng bộ để giao đất; người dân chưa đồng thuận với phương án bồi thường; không hợp tác trong công tác kiểm kê, kiểm đếm; yêu cầu mức bồi thường cao hơn quy định; tiến độ lập, thẩm định phương án bồi thường của địa phương còn chậm.

Nhiều CCN như Phú Gia, Thổ Tang - Lũng Hòa, Hợp Thịnh, Trung Nguyên, Đồng Thịnh gặp tình trạng mặt bằng chưa liền thửa nên chưa đủ điều kiện giao đất. Một số CCN như Tiên Tiến, Công nghệ cao Hòa Bình, Tân Vinh gặp khó do người dân không đồng ý kiểm đếm; trong khi tại các CCN Đồng Tâm, Chăm Mát - Dân Chủ, Hoàng Xá, Lý Nhân vẫn còn nhiều ý kiến chưa thống nhất về chi phí bồi thường.

Tại khu vực Phú Thọ cũ, nhiều CCN còn gặp khó khăn trong việc xác định nguồn gốc đất do hồ sơ địa chính qua nhiều thời kỳ chưa đồng bộ, hiện trạng sử dụng đất biến động lớn, nhiều diện tích chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Điều này khiến công tác quy chủ, kiểm kê và hoàn thiện hồ sơ pháp lý kéo dài.

Bên cạnh đó, vấn đề tái định cư cũng là nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án. Hiện có 11 CCN chưa được bố trí vốn hoặc chưa hoàn thành khu tái định cư. Việc chậm bố trí nơi ở mới khiến nhiều hộ dân chưa đồng thuận bàn giao mặt bằng, kéo theo tiến độ đầu tư hạ tầng kỹ thuật bị ảnh hưởng.

Cụm công nghiệp Thổ Tang - Lũng Hòa chưa thể khởi công do vướng mắc giải phóng mặt bằng.

Cần sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương

Dù còn nhiều khó khăn, công tác phát triển CCN tại Phú Thọ vẫn ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh Phú Thọ đã thành lập thêm 3 CCN gồm Đầm Đuống, làng nghề Yên Phương và Sơn Lôi; có thêm 7 CCN được nhà đầu tư nộp hồ sơ đề xuất thành lập và hơn 30 doanh nghiệp quan tâm nghiên cứu đầu tư.

Một số địa phương như Sông Lô, Hội Thịnh, Hoàng An, Đoan Hùng, Thanh Sơn, Hiền Lương đang tập trung đẩy nhanh giải phóng mặt bằng để bàn giao đất cho chủ đầu tư trong quý III/2026 đối với các CCN Hợp Thịnh, CCN Đồng Thịnh, CCN Đồng Phì, CCN Thục Luyện và CCN Sóc Đăng.

Trao đổi với phóng viên Báo Xây dựng ngày 24/7, ông Lê Hồng Long, Giám đốc Ban Quản lý dự án xã Sông Lô cho biết, công tác giải phóng mặt bằng Dự án Cụm công nghiệp Đồng Thịnh đang được địa phương tập trung chỉ đạo quyết liệt. Cùng với việc hoàn thiện các thủ tục thu hồi đất, chính quyền xã đẩy mạnh tuyên truyền, đối thoại trực tiếp để người dân hiểu rõ ý nghĩa của dự án, quyền lợi khi Nhà nước thu hồi đất và chính sách bồi thường, hỗ trợ theo quy định.

Đến nay, đã hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng 13,3/13,62ha. Đối với các hộ chưa nhận tiền hoặc chưa phối hợp kiểm đếm, địa phương tiếp tục kiên trì vận động, đồng thời thực hiện đầy đủ các trình tự pháp lý để bảo đảm tiến độ dự án. "Mục tiêu của xã là hoàn thành thu hồi toàn bộ diện tích trong tháng 8/2026, trình UBND tỉnh giao đất cho chủ đầu tư, tạo điều kiện triển khai xây dựng hạ tầng đúng kế hoạch", ông Long nhấn mạnh.

Dự án Cụm công nghiệp Thổ Tang - Lũng Hòa có quy mô gần 34,7ha, triển khai trên địa bàn hai xã Vĩnh Thành và Thổ Tang. Đến nay, công tác giải phóng mặt bằng đã hoàn thành khoảng 9,64ha, đạt gần 28% diện tích. Sau sáp nhập, UBND tỉnh Phú Thọ giao Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Vĩnh Phúc thực hiện nhiệm vụ giải phóng mặt bằng dự án.

Ông Nguyễn Đức Thiêm, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Vĩnh Phúc cho biết, ngay sau khi tiếp nhận nhiệm vụ thực hiện giải phóng mặt bằng dự án từ ngày 3/7/2026, trung tâm đã khẩn trương rà soát hồ sơ, phối hợp với chủ đầu tư và chính quyền địa phương triển khai các bước bồi thường. Theo ông Thiêm, thuận lợi của dự án là chủ yếu thu hồi đất nông nghiệp, không phải bố trí tái định cư. Tuy nhiên, để bảo đảm tiến độ cần sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là công tác tuyên truyền, đối thoại nhằm tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Với vai trò là chủ đầu tư dự án Cụm công nghiệp Thổ Tang - Lũng Hòa, ông Lê Chính Hùng, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển hạ tầng Bình Minh cho biết, doanh nghiệp đã ứng kinh phí bồi thường, tích cực phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động người dân nhiều năm qua. Tuy nhiên, một số hộ dân vẫn chưa đồng thuận với phương án bồi thường, yêu cầu mức hỗ trợ cao hơn quy định, dẫn đến diện tích đã bồi thường nằm xen kẹt với các thửa đất chưa bàn giao, khiến dự án chưa đủ điều kiện để được giao đất triển khai xây dựng hạ tầng.

"Doanh nghiệp mong muốn được giao đất theo từng đợt đối với phần diện tích đã hoàn thành giải phóng mặt bằng để sớm triển khai đầu tư, đồng thời đề nghị UBND xã Vĩnh Thành, xã Thổ Tang quyết liệt trong công tác vận động, tuyên truyền, tháo gỡ khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng, để dự án sớm được khởi công và xây dựng hạ tầng thu hút đầu tư", ông Hùng kiến nghị.

Thực tiễn cho thấy, nơi nào chính quyền địa phương quyết liệt trong tuyên truyền, vận động người dân, chủ động hoàn thiện hồ sơ đất đai, bố trí tái định cư và xử lý dứt điểm các trường hợp tồn tại thì tiến độ dự án được cải thiện rõ rệt.

Theo đánh giá của Sở Công thương Phú Thọ, phát triển CCN đang đóng vai trò quan trọng trong mở rộng sản xuất công nghiệp, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa. Đồng thời, đây cũng là giải pháp hỗ trợ các khu công nghiệp, tạo mặt bằng sản xuất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, góp phần di dời các cơ sở sản xuất ra khỏi khu dân cư và từng bước giải quyết ô nhiễm môi trường tại các làng nghề.

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển 126 CCN vào năm 2030, Phú Thọ cần tập trung tháo gỡ "nút thắt" giải phóng mặt bằng. Việc sớm hoàn thành kiểm kê, xác định nguồn gốc đất, phê duyệt phương án bồi thường, đầu tư các khu tái định cư, đồng thời tăng cường đối thoại, tạo đồng thuận trong nhân dân sẽ là giải pháp then chốt để hình thành quỹ đất sạch, đẩy nhanh đầu tư hạ tầng, nâng cao sức hấp dẫn môi trường đầu tư và tạo động lực phát triển công nghiệp bền vững trong giai đoạn tới.