Giải phóng mặt bằng Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam: Bảo đảm khoa học, kỹ lưỡng

Chu đáo từ khâu chuẩn bị

Muốn có phương án giải phóng mặt bằng chất lượng, việc phân công, phân nhiệm để triển khai công tác chuẩn bị cần rõ ràng; tiến hành khảo sát kỹ lưỡng trên cơ sở lấy ý kiến từ cộng đồng dân cư, địa phương và các ngành chức năng, nhà chuyên môn.

Phân rõ trách nhiệm

Sở Xây dựng cho biết, Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đoạn qua địa phận thành phố Đà Nẵng dài khoảng 116,42km (từ lý trình km683+680 đến km800+100) nằm trên địa bàn 24 xã, phường với điểm đầu tại phường Hải Vân và điểm cuối tại xã Núi Thành. Chính phủ giao Đà Nẵng thực hiện Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật đoạn qua địa phận thành phố để thi công công trình.

116.4km

Tổng chiều dài tuyến

24

Xã/Phường đi qua

31

Dự án thành phần

2,324

Hộ dân bị ảnh hưởng

Khu vực sẽ triển khai xây dựng khu tái định cư ở thôn Bích An (xã Tam Xuân). Ảnh: HOÀNG ĐẠO

Thành ủy Đà Nẵng đã thành lập Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Tổ giúp việc cho Ban chỉ đạo. Trên cơ sở đó, Ban chỉ đạo ban hành quy chế làm việc, thông báo phân công nhiệm vụ và kế hoạch triển khai thực hiện.

Đến ngày 19/8/2025, khu tái định cư đầu tiên phục vụ bố trí cho hộ bị ảnh hưởng bởi dự án được khởi công xây dựng tại phường Điện Bàn Bắc. UBND thành phố quyết định thành lập 2 Tổ công tác giải phóng mặt bằng để điều hành, tổ chức thực hiện. Hai dự án thành phần bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (sau điều chỉnh thành 1 dự án tại Quyết định số 2487/QĐ-UBND ngày 4/6/2026) được ban hành.

Ông Nguyễn Ngọc Hoàng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng cho biết, nội dung Quyết định số 2487/QĐ-UBND ngày 4/6/2026 của UBND thành phố về phê duyệt điều chỉnh, bổ sung Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đoạn qua địa phận Đà Nẵng sẽ gồm có 31 dự án thành phần.

“Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố đã chủ động xây dựng kế hoạch triển khai và phân công nhiệm vụ cho 9 chi nhánh khu vực. Chúng tôi tập trung triển khai đồng thời nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm như đo đạc, lập bản đồ địa chính; chuẩn bị các điều kiện để kiểm kê và lập phương án bồi thường ngay khi đủ cơ sở pháp lý.”

Ông Võ Nguyên Chương
Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng

Cụ thể, 1 dự án thành phần bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và phục vụ giải phóng mặt bằng do Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng làm chủ đầu tư. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng được giao đảm trách: 1 dự án thành phần di dời công trình hạ tầng kỹ thuật; 19 dự án thành phần xây dựng các khu tái định cư; 10 dự án thành phần xây dựng các khu nghĩa trang.

Theo ông Võ Nguyên Chương, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng, đơn vị đã chủ động xây dựng kế hoạch triển khai và phân công nhiệm vụ cho 9 chi nhánh khu vực theo địa bàn quản lý. Để bảo đảm tiến độ, trung tâm tập trung triển khai đồng thời nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm như đo đạc, lập bản đồ địa chính các khu tái định cư và khu nghĩa trang để phục vụ dự án; tiếp nhận mốc giới ngoài thực địa các khu tái định cư. Đơn vị chủ động phối hợp với UBND các xã, phường bổ sung danh mục thu hồi đất năm 2026 để trình HĐND thành phố thông qua trong thời gian sớm nhất; chuẩn bị các điều kiện để kiểm kê và lập phương án bồi thường ngay khi đủ cơ sở pháp lý.

Minh bạch thông tin

Dựa theo hướng tuyến từ hồ sơ thiết kế sơ bộ, Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam qua địa phận xã Xuân Phú có tổng chiều dài tuyến khoảng 4,7km. Tổng diện tích đất cần thu hồi khoảng 37,1ha sẽ ảnh hưởng đến 44 hộ gia đình, 1 nhà thờ tộc, 1 nhà sinh hoạt tổ cùng 500 mộ phải di dời, cải táng. Theo bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Chủ tịch UBND xã Xuân Phú, địa phương đã thành lập Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng; Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Tổ tuyên truyền; vận động nhân dân bàn giao mặt bằng thi công dự án (đoạn địa bàn xã Xuân Phú).

Địa điểm sẽ xây dựng khu tái định cư bố trí chỗ ở cho người dân thôn An Thành (xã Duy Xuyên). Ảnh: CÔNG TÚ

Đặc biệt, xã Xuân Phú quán triệt cụ thể tinh thần ý kiến chỉ đạo của đồng chí Bí thư Thành ủy, Trưởng ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đến cơ quan, đơn vị và nhân dân để triển khai thực hiện. “Chúng tôi tập trung phối hợp đi kiểm tra, khảo sát thực địa thống kê trường hợp bị ảnh hưởng và có đất bị thu hồi; khu vực dự kiến bố trí tái định cư và di dời, cải táng mồ mả. Khi lập quy hoạch chi tiết khu tái định cư, khu cải táng mồ mả, địa phương cũng đều tổ chức lấy ý kiến để tạo sự đồng thuận của nhân dân”, bà Thủy chia sẻ.

Tại thôn Phước Khương (xã Bà Nà), Trưởng thôn Nguyễn Thị Kim Mai cho biết, theo phương án dự kiến, tuyến chính của đường sắt tốc độ cao đi qua địa bàn thôn sẽ ảnh hưởng khoảng 35 hộ dân. Để tạo sự thống nhất và đồng thuận, địa phương sẽ tổ chức các cuộc họp để thông tin đầy đủ, công khai về phạm vi ảnh hưởng, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng như lộ trình triển khai.

Vị trí thành phố đề xuất bố trí ga hành khách, hiện nằm ở thôn Thạch Nham Đông (xã Bà Nà). Ảnh: NGỌC QUỐC

Theo ông Bùi Văn Sâm, Bí thư Chi bộ thôn Bích An (xã Tam Xuân) khu tái định cư Bích An sẽ được xây dựng ở khu vực đồng ruộng, việc thông tin cụ thể, chi tiết giúp các hộ bị ảnh hưởng yên tâm với các chính sách bồi thường, hỗ trợ thỏa đáng của Nhà nước. Tại thôn, 100% người dân đồng thuận chủ trương, sẵn sàng phối hợp với chính quyền khi dự án triển khai.

Đất ruộng của hộ Ngô Văn Phước (thôn Bích An) sẽ được giải tỏa để làm khu tái định cư. Ông Phước chia sẻ, sẵn sàng bàn giao mặt bằng khi Nhà nước thu hồi để phục vụ dự án.

Thông tin Dự án

Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam được Quốc hội thống nhất chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 172/2024/QH15 ngày 30/11/2024. Hướng tuyến qua địa phận Đà Nẵng chủ yếu chạy dọc đường cao tốc Bắc - Nam phía đông và đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi. Trên tuyến có 2 ga hành khách (ga Đà Nẵng, ga Tam Kỳ), 1 ga hàng hóa (ga Chu Lai), 4 depot và trạm bảo dưỡng.

Chú trọng công tác dân vận

Chú trọng công tác dân vận, công khai, minh bạch các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các hộ bị ảnh hưởng, tạo thuận lợi cho giải phóng mặt bằng để thi công Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Lắng nghe dân nói

Khảo sát thực tế, ông Võ Nguyên Chương, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng chia sẻ, người dân và chính quyền cơ sở đặc biệt quan tâm đến chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải đúng quy định của pháp luật, công khai, minh bạch. Xây dựng các khu tái định cư, khu nghĩa trang nhân dân phải xong sớm để có nơi ở, nơi an táng mới trước khi bàn giao mặt bằng. Người dân cũng rất quan tâm đến thời điểm triển khai dự án, trình tự thu hồi đất; việc xác định nguồn gốc đất, tài sản trên đất và thời gian chi trả tiền bồi thường.

Cán bộ xã Tam Xuân làm việc với ông Bùi Văn Sâm, Bí thư Chi bộ thôn Bích An (bên phải). Ảnh: HOÀNG ĐẠO

“Đây đều là những vấn đề chính đáng, chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành và địa phương để giải quyết kịp thời, tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai”, ông Chương nói.

Bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Chủ tịch UBND xã Xuân Phú cho hay, nhân dân quan tâm nhất là vị trí tái định cư; giá trị bồi thường và giá trị đất tái định cư; nhà ở khu vực kẹp giữa tuyến đường sắt Bắc - Nam và đường sắt tốc độ cao. Địa phương đã báo cáo với chủ đầu tư, UBND thành phố về kiến nghị của nhân dân, như giải quyết trường hợp sinh sống trong khu vực kẹp giữa 2 tuyến đường.

Ông Nguyễn Quang, Bí thư Chi bộ thôn An Thành (xã Duy Xuyên) thông tin, người dân bày tỏ nguyện vọng cần có giải pháp cho hộ đang sinh sống xen kẹp giữa đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, đường sắt tốc độ cao vì sẽ bị ảnh hưởng tiếng ồn, độ an toàn nhà ở khi tàu chạy qua có độ rung lớn.

Ông Nguyễn Ngọc Hoàng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng cho biết, quá trình tham vấn cộng đồng, cấp ủy, chính quyền và người dân đặc biệt quan tâm đến 3 nhóm vấn đề chính. Trước hết, họ mong muốn giá bồi thường sát với giá thị trường, khu tái định cư phải có vị trí thuận lợi, hạ tầng đồng bộ để bảo đảm “nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ”. Bà con còn lo tác động môi trường và dân sinh của dự án, nhất là tiếng ồn, độ rung khi tàu vận hành tốc độ cao ven các khu dân cư. Quỹ đất nghĩa trang nhân dân cần quy hoạch bài bản, thuận tiện cho việc thăm viếng.

Tất cả ý kiến đề xuất, kiến nghị đều được tổng hợp đầy đủ; có nội dung giải trình, có nội dung tiếp thu chỉnh sửa và có báo cáo giải trình tổng hợp gửi các xã, phường. Đến nay, hầu hết UBND các xã, phường liên quan đều đã phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 các khu tái định cư. Các khu quy hoạch nghĩa trang cũng đang được xem xét, chấp thuận tổng mặt bằng trong tháng 8/2026.

Xã Hòa Tiến công bố công khai ranh giới quy hoạch, lấy ý kiến của tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư trong phạm vi thực hiện dự án. Ảnh: NGỌC QUỐC

Phát huy “dân vận khéo”

Theo ông Bùi Quang Trường, Giám đốc Chi nhánh khu vực 8 (Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng), quá trình triển khai công tác giải phóng mặt bằng sẽ tác động đến số lượng rất lớn hộ dân. Chính vì vậy, địa phương cần chuẩn bị trước các phương án theo từng nhóm đối tượng, tình huống phát sinh để tránh bị động. Trước hết, phương án về quỹ đất và khu tái định cư, quỹ đất cải táng mồ mả, bảo đảm có nơi ở mới với hạ tầng đồng bộ trước khi thu hồi đất; tiếp theo là tháo gỡ vướng mắc xác định nguồn gốc đất đai...

Cũng theo ông Trường, các địa phương cần xây dựng phương án tiếp nhận, đối thoại và xử lý các kiến nghị, khiếu nại ngay từ cơ sở, không để phát sinh thành điểm nóng. Đặc biệt, công tác “dân vận khéo” phải được thực hiện xuyên suốt quá trình triển khai. Bằng phương châm “đến từng nhà, gặp từng người, giải quyết từng việc”, kết hợp giữa tuyên truyền, vận động và giải quyết kịp thời các kiến nghị chính đáng sẽ tạo được sự đồng thuận xã hội, góp phần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, triển khai thành công dự án.

“Địa phương xác định công tác tiếp công dân là nhiệm vụ trọng tâm nhằm kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, giải đáp vấn đề người dân quan tâm. Chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ với Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội tại thôn để đẩy mạnh vận động đạt kết quả.”

Ông Nguyễn Tấn Phát
Phó Chủ tịch UBND xã Bà Nà

Bà Nguyễn Thị Nhất, Bí thư Chi bộ thôn Lệ Sơn Bắc (xã Hòa Tiến) cho biết, nhiều hộ mong muốn Nhà nước xây dựng chính sách bồi thường, hỗ trợ hợp lý, bảo đảm quyền lợi chính đáng để hộ bị thu hồi đất sớm ổn định cuộc sống, duy trì sinh kế.

Ông Nguyễn Tấn Phát, Phó Chủ tịch UBND xã Bà Nà cho rằng, địa phương xác định công tác tiếp công dân là nhiệm vụ trọng tâm nhằm kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, giải đáp vấn đề người dân quan tâm, tạo sự đồng thuận ngay từ cơ sở. Xã sẽ tăng cường tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về dự án. Phối hợp chặt chẽ với Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội cùng cấp ủy, chi bộ, Ban Công tác Mặt trận và các hội, đoàn thể tại thôn để đẩy mạnh vận động đạt kết quả.

Tái định cư đi trước một bước

Trong phương án giải phóng mặt bằng, thành phố Đà Nẵng đặc biệt chú trọng quy hoạch, đầu tư trước khu tái định cư bố trí cho hộ phải di dời, khu nghĩa trang nhân dân cải táng mồ mả bị ảnh hưởng.

Khu tái định cư cho dự án đang được xây dựng tại phường Điện Bàn Bắc. Ảnh: XUÂN ĐÔNG

Bảo đảm tái định cư vùng dự án

Dự án đường sắt tốc độ cao sẽ ảnh hưởng đến đất ở, đất nghĩa địa thuộc địa phận thôn An Thành (xã Duy Xuyên). Ông Nguyễn Quang, Bí thư Chi bộ thôn An Thành cho biết, đây không phải là lần đầu địa bàn thôn nằm trong vùng dự án, mà trước đây từng giải phóng mặt bằng thi công đường điện, đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi. Mới đây, người dân khi họp nghe phổ biến chủ trương đã bày tỏ sự đồng thuận cao trước công trình trọng điểm của quốc gia cũng như phương án hạ tầng liên quan phục vụ bố trí tái định cư.

Tại xã Tam Xuân, địa phương phê duyệt quy hoạch chi tiết (tỷ lệ 1/500) 3 khu tái định cư tại các thôn Bích An, Bích Ngô, Thạch Kiều. Quy mô tổng diện tích lập quy hoạch 3 khu là hơn 279.132m2. “Các khu tái định cư này phục vụ cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi tuyến đường sắt tốc độ cao và các dự án đầu tư công khác trên địa bàn. Các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật, về mật độ xây dựng, hệ số sử dụng đất… đảm bảo các quy định hiện hành”, ông Phạm Quốc Dũng, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Tam Xuân nói.

Theo Chủ tịch UBND phường Điện Bàn Bắc Nguyễn Thị Minh Châu, địa bàn phường có 2 khu tái định cư (diện tích 4,7ha và 6,7ha) được xây dựng để bố trí dự án. Xác định tái định cư phải đi trước một bước, UBND thành phố đã cho khởi công xây dựng khu tái định cư có diện tích 4,7ha (116 lô đất), dự kiến hoàn thành trong tháng 12/2026. Ngoài ra, phường đã thông báo, tuyên truyền đến người dân trong phạm vi dự kiến giải phóng mặt bằng biết để không xây dựng các công trình thuộc phạm vi dự án.

Đà Nẵng sẽ triển khai 29 dự án thành phần độc lập đầu tư xây dựng các khu tái định cư (34 khu), khu nghĩa trang nhân dân (13 khu) để phục vụ giải phóng mặt bằng cho dự án. Ngoài khai thông mặt bằng đoạn qua xã Duy Xuyên (dài 7,83km) và xã Gò Nổi (dài 2,64km), Chi nhánh khu vực 8 được Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng giao giải phóng mặt bằng 3 dự án thành phần xây dựng các khu tái định cư (Gò Nổi 1 khu; Duy Xuyên 3 khu), nghĩa trang nhân dân (3 khu tại Duy Xuyên).

Ông Bùi Quang Trường, Giám đốc Chi nhánh khu vực 8 cho hay, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng đang thực hiện các thủ tục liên quan đến quy hoạch chi tiết 1/500 của dự án. Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố lập hồ sơ thiết kế kỹ thuật - dự toán cho công tác đo đạc bản đồ địa chính phục vụ giải phóng mặt bằng các khu tái định cư.

Nghĩa trang nhân dân Nổng Bồ (xã Duy Xuyên) có khoảng 30.000 ngôi mộ, là một trong những điểm nóng cần rà soát kỹ lưỡng. Ảnh: KHẢI KHIÊM

Chọn phương án tối ưu

Theo Sở Xây dựng, ngành đã phối hợp các cơ quan, địa phương liên quan kiểm tra, rà soát hồ sơ thiết kế sơ bộ trong Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và nhận thấy hướng tuyến đường sắt tốc độ cao (đoạn qua Đà Nẵng) dự kiến đi qua một số hạ tầng, khu di tích hiện trạng như: Khu nghĩa trang cán bộ và nhân dân thành phố Tam Kỳ (phường Hương Trà); nghĩa trang nhân dân Nổng Bồ và 2 di tích lịch sử cấp tỉnh - mộ Ngọc Dung công chúa và mộ Nguyễn Đức Huy (xã Duy Xuyên); chùa Phước Thiện và bia di tích gần chùa Phước Thiện (xã Hòa Tiến); khu tái định cư Hòa Nhơn và nút giao quốc lộ 14B với đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi (xã Bà Nà).

Liên quan đến vấn đề này, UBND thành phố đã có công văn gửi Bộ Xây dựng; Sở Xây dựng làm việc với chủ đầu tư dự án (Ban Quản lý dự án Thăng Long) cùng ban ngành, các xã, phường, đơn vị liên quan để rà soát, đề xuất điều chỉnh hướng tuyến cho phù hợp. Ngoài ra, ngày 23/5/2026, UBND thành phố tiếp tục có Công văn số 4450/UBND-SXD đề xuất Bộ Xây dựng, chủ đầu tư về các vướng mắc liên quan hướng tuyến (tránh di tích, tránh nghĩa trang nhân dân Nổng Bồ có khoảng 30.000 ngôi mộ), cùng vấn đề kỹ thuật liên quan. Tuy nhiên, đề xuất này chưa được xử lý dứt điểm, do chủ đầu tư vẫn chưa lựa chọn được đơn vị tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án.

Khu đất dọc đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa (thôn Lệ Sơn Bắc) được chọn để xây dựng khu tái định cư phục vụ dự án trên địa bàn xã Hòa Tiến. Đến nay, UBND xã Hòa Tiến đã tổ chức hội nghị công bố công khai ranh giới quy hoạch, lấy ý kiến của cộng đồng dân cư, đặc biệt là hộ nằm trong phạm vi thực hiện dự án. Theo ông Nguyễn Tấn Khoa, Chủ tịch UBND xã Hòa Tiến, nhiều ý kiến tâm huyết tập trung vào việc kết nối hạ tầng kỹ thuật, nâng cao năng lực thoát nước, bảo vệ môi trường và đề nghị đơn vị tư vấn khảo sát kỹ để bố trí hệ thống cống có quy mô, vị trí phù hợp, đáp ứng yêu cầu tiêu thoát lũ được ghi nhận.

Chủ tịch UBND xã Tam Mỹ Nguyễn Quang Thạnh cho biết, địa phương đã tích cực phối hợp tổ chức họp nhân dân để thông báo chủ trương, lấy ý kiến nhằm thống nhất vị trí về việc chọn địa điểm xây dựng các khu tái định cư, cải táng mồ mả để phục vụ dự án. “Đến nay, chúng tôi đã phê duyệt quy hoạch chi tiết (1/500) Khu tái định cư phục vụ dự án với tổng diện tích lập quy hoạch 3 khu là 423.731,54m2. Xã cũng đang thực hiện các thủ tục liên quan để chấp thuận quy hoạch tổng mặt bằng khu nghĩa trang nhân dân”, ông Nguyễn Quang Thạnh nói.

Nội dung: CÔNG TÚ - NGỌC QUỐC - HOÀNG ĐẠO

Trình bày: Minh Tạo