Giải phóng sức lao động cho nhà giáo

Ảnh minh họa.

Bộ GD&ĐT đã ban hành các quy định theo hướng tinh giản hồ sơ, sổ sách, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong quản lý và hoạt động chuyên môn; qua đó giảm áp lực hành chính, tạo điều kiện để giáo viên tập trung hơn cho nhiệm vụ dạy học.

Hiện nay, hệ thống hồ sơ quản lý hoạt động giáo dục được quy định tại Thông tư số 15/2026/TT-BGDĐT ngày 24/3/2026 ban hành Điều lệ trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học.

Theo đó, đối với giáo viên, chỉ còn 3 loại hồ sơ gồm: kế hoạch bài dạy (giáo án); sổ chủ nhiệm đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp; sổ công tác Đội đối với Tổng phụ trách Đội. Với tổ chuyên môn, tổ văn phòng và tổ giáo dục đặc thù, hồ sơ chỉ còn sổ ghi chép nội dung các hoạt động của tổ.

Đáng chú ý, Thông tư xác định hồ sơ được quản lý, sử dụng dưới dạng điện tử là chủ yếu. Hồ sơ điện tử có giá trị pháp lý tương đương hồ sơ giấy theo quy định của pháp luật và được sử dụng thay thế hồ sơ giấy theo lộ trình phù hợp. Trường hợp đã sử dụng hồ sơ điện tử hợp pháp thì không bắt buộc phải lập hồ sơ giấy tương ứng.

Cùng với tinh giản hồ sơ, sổ sách, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành và dạy học ngày càng đi vào thực chất, từng bước hình thành phương thức quản trị dựa trên dữ liệu, góp phần giảm đáng kể áp lực hành chính, thời gian và công sức cho giáo viên. Khảo sát hơn 12.000 giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục cho thấy, các công cụ AI giúp giảm từ 30% đến 60% thời gian chuẩn bị bài giảng và thực hiện các công việc hành chính trong nhà trường.

Tuy nhiên, ở một số nơi, hiệu quả tinh giản hồ sơ, sổ sách chưa đạt như kỳ vọng. Phạm vi khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa bao phủ toàn bộ thủ tục hành chính; một số địa phương còn lúng túng trong triển khai, dẫn đến tình trạng “làm kép”, vừa hồ sơ giấy, vừa hồ sơ số, làm tăng khối lượng công việc cho cán bộ cơ sở. Hồ sơ, sổ sách vì thế vẫn tạo áp lực đối với giáo viên.

Thực tế này cho thấy, yêu cầu đặt ra không chỉ là chuyển hồ sơ từ giấy sang điện tử, mà phải thực sự cắt giảm các khâu trung gian, công việc trùng lặp, để chuyển đổi số giúp giảm việc thay vì tạo thêm việc cho nhà giáo.

Năm học 2026 - 2027, ngành Giáo dục xác định chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Trong đó, cắt giảm các cuộc thi, hồ sơ, sổ sách, hội họp không cần thiết để giáo viên tập trung cho chuyên môn là một trong những nhiệm vụ, giải pháp được đặt ra.

Tại Hội nghị Giám đốc Sở GD&ĐT năm 2026, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh yêu cầu giải phóng thực chất sức lao động của người thầy, với những mục tiêu cụ thể như xóa bỏ 100% hồ sơ, sổ sách giấy trùng lặp, chuyển sang đo lường trên dữ liệu; cắt giảm tối thiểu 50% các hội thi, phong trào, danh hiệu mang tính hình thức.

“Đo lường sự thành công của một Giám đốc Sở GD&ĐT không chỉ dựa vào số lượng học sinh giỏi, mà còn phải xem giáo viên của tỉnh, thành phố mình có bớt vất vả vì thủ tục hành chính, vì những công việc không thuộc lĩnh vực chuyên môn dạy học hay không”, Bộ trưởng nói.

Đó cũng là thước đo để những nỗ lực cải cách quản lý thực sự đi vào đời sống nhà trường, trả lại cho người thầy thời gian, sức lực dành cho công việc cốt lõi: dạy học, chăm sóc và hỗ trợ học sinh.