Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn 2026 - Theo chân 'công tử mơ mộng' tới thế giới đầy ắp yêu thương

Bản thảo tranh truyện Những câu chuyện về công tử mơ mộng cùng chùm tác phẩm về chú mèo của Lê Nhã Uyên mở ra một thế giới tưởng tượng vừa ngộ nghĩnh, giàu cảm xúc. Từ hình ảnh một chú mèo trắng đuôi xanh luôn tin mình là "anh hùng", cô bé 10 tuổi này đã viết nên một câu chuyện bất ngờ về sự trưởng thành, tình yêu thương và góc nhìn đầy ấm áp dành cho những loài vật bé nhỏ quanh mình.

Có được cả một câu chuyện ý nghĩa cùng với những minh họa ngộ nghĩnh, chùm tác phẩm này đã lọt vào Top 10 Chung khảo Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn 2026.

Từ những "chú mèo thủ thư"

"Công tử mơ mộng" trong lời kể của tác giả nhí Lê Nhã Uyên là một chú mèo trắng có cái đuôi màu xanh rất ngốc nghếch trong mắt mọi người, nhưng chú lại nghĩ mình rất anh hùng. Chú thường đánh nhau với những chiếc vớ, thích phá phách những đồ vật có hình dáng dài vì nghĩ đó là những con rắn nguy hiểm.

Nhưng phía sau vẻ ngoài hiếu chiến này lại là một chú mèo rất tình cảm, lúc nào cũng bảo vệ chủ. Chú rất yêu những em bé mèo con, thường coi mèo con ngủ, dạy mèo con đánh nhau với những chiếc vớ dù đám mèo đó không phải con của chú.

Điều thú vị, nhân vật này không bước ra từ trí tưởng tượng hoàn toàn, mà chính là chú mèo có thật được gia đình của Nhã Uyên nuôi. Bởi vậy, thế giới của những chú mèo trong truyện đem tới cảm giác rất đỗi tự nhiên, như thể mỗi câu chuyện đều được "nhặt" lên từ những quan sát hằng ngày của cô bé.

Tạo hình “công tử mơ mộng” trong bản thảo tranh truyện của Lê Nhã Uyên

Hơn thế, điều khiến bản thảo của Lê Nhã Uyên tạo được thiện cảm còn nằm ở cách cô bé nhìn động vật bằng sự đồng cảm đặc biệt.

"Em luôn tưởng tượng mình là con mèo và tìm lý do để bênh vực mèo mỗi khi mèo làm ra một chuyện gì lộn xộn. Em muốn gửi gắm đến mọi người là: Dù trông những chú mèo có vẻ ngốc nghếch nhưng nếu như mình là chú thì biết đâu là mình sẽ có lý do để làm những điều đó" - cô bé tâm sự - "Ví dụ như chú có phá đồ trong nhà thì không phải là do chú hư hỏng mà vì nghĩ rằng những đồ vật ấy có thể tấn công chủ và chú chỉ muốn bảo vệ chủ mình. Thay vì mắng, mình hãy vui vẻ với các bạn động vật và luôn tìm cách hiểu các bạn ấy".

Có lẽ từ cái nhìn chân thành này mà phía sau những câu chuyện tưởng như chỉ để gây cười của Lê Nhã Uyên lại hàm chứa thông điệp ấm áp về tình yêu thương. Trong truyện, hành trình của chú mèo không dừng lại ở những trận chiến với "quái vật", mà chuyển dần sang việc chăm sóc những mèo con nhỏ bé. Từ một "anh hùng" chỉ tin vào móng vuốt, chú học cách cho ăn, dỗ dành và yêu thương.

Lê Nhã Uyên (ngoài cùng bên trái) cùng anh trai Lê Sinh Hùng (Khát vọng Dế Mèn 2024) và mẹ Vũ Thị Thanh Tâm (Top 10 Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn năm 2025)

Cũng từ đây, một định nghĩa mới về "anh hùng" qua lăng kính trẻ thơ được mở ra. Đó là khả năng chiến thắng bản thân, khi anh hùng không chỉ là người đánh bại kẻ thù, mà còn là người chiến thắng được cơn giận của chính mình. Là sự tử tế, khi anh hùng luôn có sự dịu dàng với người mình thương và việc chinh phục trái tim quan trọng hơn móng vuốt. Tác phẩm cũng khẳng định giá trị của gia đình với thông điệp: "Nhà là nơi quan trọng nhất với mọi anh hùng".

Không chỉ có "công tử mơ mộng", nhiều tác phẩm khác của Lê Nhã Uyên như Mèo Luna làm mẹ, Chú mèo không thích điện hay Khu vườn kỳ diệu cũng cho thấy một thế giới sáng tác khá nhất quán. Ở đó, những chú mèo không chỉ là vật nuôi mà giống như những người bạn có đời sống riêng.

"Em chỉ theo cảm hứng mà viết ra về những "chú mèo thủ thư" mà nhà em nuôi. Trong mắt em, bạn mèo nào cũng có một câu chuyện riêng" - Uyên bật mí. Có lẽ bởi vậy mà mỗi nhân vật mèo của tác giả nhí này đều mang một tính cách rất cụ thể: Có chú hậu đậu, có chú thích làm anh hùng, có chú lại nhút nhát hoặc kỳ quặc theo cách riêng. Những câu chuyện này không cầu kỳ về cấu trúc, ý tứ nhưng lại giữ được điều khó nhất trong sáng tác cho thiếu nhi. Đó là cảm giác chân thật của trí tưởng tượng trẻ thơ, mà chính người viết là một đứa trẻ luôn là một lợi thế.

Tác giả nhí này tiết lộ, nguồn cảm hứng sáng tác luôn đến từ chính cuộc sống thường ngày. Và có lẽ với Lê Nhã Uyên, việc sáng tác đơn giản là cách em lưu giữ thế giới mình yêu quý.

Một trái tim đầy ắp tình yêu thương

Ít ai biết rằng, phía sau những nét vẽ "nguệch ngoạc" của Lê Nhã Uyên lại là cả một hành trình lớn lên được âm thầm nuôi dưỡng bằng sách và tình yêu thương tại "Ô cửa sách" - một không gian giáo dục giàu cảm xúc tại Đà Lạt với nhiều hoạt động đọc sách, viết lách và sáng tạo dành cho trẻ em - do mẹ của Uyên, chị Vũ Thị Thanh Tâm sáng lập.

3 mẹ con Nhã Uyên

Chị Tâm kể: Uyên bắt đầu làm sách từ khi mới học lớp một. Cuốn đầu tiên có tên Mèo Luna làm mẹ. "Lúc đó con chưa viết rành mà kể chuyện bằng lời cho mẹ ghi âm lại, con cũng chưa tự tin để tô màu nên chỉ vẽ bút đen trên giấy trắng" - chị nhớ lại.

Những câu chuyện đầu tiên của Uyên khi ấy gần như kể lại hiện thực mà chưa có nhiều yếu tố tưởng tượng. Nhưng điều khiến mẹ em chú ý lại nằm ở thứ khác: "Vì trái tim con đầy tình yêu thương nên hiện thực mà con nhìn thấy tự nó đã quá cảm động rồi".

Từ những bức vẽ ban đầu đơn giản, Uyên dần biết tưởng tượng, biết đặt mình vào nhân vật để nghĩ xem "nhân vật sẽ nghĩ gì?". Những câu chuyện cũng bắt đầu xuất hiện nhiều yếu tố hài hước hơn.

Chị Tâm kể, đến Khu vườn kỳ diệu - tác phẩm mà Uyên thường gọi vui là "Chuyện cái cây nở ra hạt cám chó, cám mèo" - thì chất tưởng tượng cùng sự dí dỏm đã hiện lên rất rõ.

Một góc trưng bày tranh của Lê Nhã Uyên trong nhà

"Tranh con vẽ thuộc dạng "nguệch ngoạc" và ngày càng khiến người xem thấy buồn cười hơn" - chị bày tỏ - "Hành trình lớn lên của Uyên chính là hành trình tự tin thể hiện nét ngộ nghĩnh, hài hước và hồn nhiên của mình mà không hề lo lắng đến việc mọi người có thấy nó đẹp hay không".

Có lẽ vì vậy mà những câu chuyện của Lê Nhã Uyên luôn giữ được cảm giác tự nhiên rất khó làm giả. Nhân vật mèo trong tranh truyện của cô bé không được xây dựng như những hình tượng đáng yêu theo công thức, mà giống hệt cách một đứa trẻ thật sự nhìn thế giới quanh mình với đầy tò mò, đầy lý sự và luôn muốn bênh vực những điều bé nhỏ.

Chị Tâm kể, từ nhỏ Uyên đã là một cô bé đặc biệt hiếu động. "Uyên luôn nhảy nhót. Khi mẹ hỏi "Tại sao con không thể ngồi yên?" thì con nói rằng "Vì xương của con làm bằng lò xo" - nghĩa là con đã luôn có cách nhìn ngộ nghĩnh với mọi sự. Con năng động, cách nói chuyện cũng ào ào chứ không phải một tiểu thư dịu dàng khuôn phép".

Lê Nhã Uyên và mẹ giao lưu đọc sách cùng với các bạn nhỏ

"Con thích những cuốn sách mà từ nét vẽ đến nội dung đều buồn cười như bộ sách về mèo Mog của Judith Kerr. Bề ngoài nghịch ngợm nhưng con lại đặc biệt tình cảm" - chị kể tiếp - "Con yêu mẹ, yêu mèo, yêu cây cối, yêu cô giáo và các anh chị xung quanh mình. Con không quan sát cuộc sống theo cách thông thường mà thường "lý sự" rằng lỡ điều mọi người thấy không phải là sự thực thì sao?".

Theo chị, có lẽ điều này xuất phát từ thói quen "bênh vực mọi con vật mà con nuôi khỏi bị ba mẹ mắng khi chúng làm ra những lỗi lầm". Chính cách nghĩ ấy sau này đi thẳng vào sáng tác của Lê Nhã Uyên. Đó là một chú mèo phá đồ chưa chắc là hư, có thể nó chỉ nghĩ mình đang bảo vệ chủ nhân khỏi "quái vật". Một chú mèo đánh nhau với chiếc vớ có thể đang làm "anh hùng". Những lý lẽ trẻ con này đôi khi ngây ngô, nhưng lại chứa đựng một khả năng đồng cảm rất đặc biệt của trẻ thơ.