Giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp công nghệ FDI

Đại biểu Nguyễn Hải Nam đề nghị giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp công nghệ FDI. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Theo đại biểu Nguyễn Hải Nam, năm 2025, cả nước có 4.054 dự án đầu tư nước ngoài được cấp mới, trong đó phần lớn hồ sơ thuộc các dự án quy mô nhỏ. Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội đặt yêu cầu hoàn thành rà soát pháp luật về đầu tư chậm nhất ngày 31/12/2026, giảm ít nhất 30% chi phí tuân thủ và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Trong bối cảnh đó, đại biểu cho rằng, cần chú trọng thu hút doanh nghiệp nhỏ và vừa có công nghệ lõi. Đây là nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư ban đầu không lớn, tài sản chủ yếu là nguồn nhân lực và trí tuệ, chỉ thuê văn phòng để hoạt động, không đề nghị Nhà nước giao đất hoặc cho thuê đất. Tuy nhiên, thủ tục đầu tư hiện hành vẫn được thiết kế theo hướng áp dụng chung cho các dự án có sử dụng đất, khiến chi phí tuân thủ tăng, thời gian triển khai kéo dài và giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam nêu bốn nhóm vấn đề cần tháo gỡ.

Thứ nhất, cần phân biệt rõ dự án có sử dụng đất và không sử dụng đất trong đánh giá sự phù hợp quy hoạch. Với doanh nghiệp chỉ thuê văn phòng tại công trình đã được cấp phép xây dựng, nghiệm thu, việc tiếp tục đánh giá sự phù hợp quy hoạch có thể làm phát sinh thủ tục không cần thiết. Nhà đầu tư thậm chí phải chứng minh điều kiện sử dụng đất thay cho chủ nhà, vượt quá khả năng kiểm soát của doanh nghiệp.

Đại biểu đề nghị sửa Luật Đầu tư theo hướng, với dự án không sử dụng đất, chỉ kiểm tra ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh và điều kiện tiếp cận thị trường, không yêu cầu đánh giá sự phù hợp quy hoạch.

Thứ hai, cần đơn giản hóa thủ tục đối với doanh nghiệp FDI hoạt động trong lĩnh vực công nghệ. Hiện nay, doanh nghiệp thành lập mới phải có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, thực hiện thủ tục điều chỉnh cả giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và đăng ký đầu tư và báo cáo định kỳ; trong khi doanh nghiệp hình thành thông qua góp vốn, mua cổ phần chỉ thực hiện các nghĩa vụ này như doanh nghiệp trong nước. Ngay cả việc chuyển văn phòng sang tòa nhà khác, doanh nghiệp FDI từ thành lập mới cũng có thể phải thực hiện thủ tục điều chỉnh cả hai loại giấy là 10 ngày làm việc, thay vì cập nhật thông tin đăng ký kinh doanh trong 3 ngày làm việc.

Sự khác biệt này có thể khiến nhà đầu tư lựa chọn hình thức góp vốn, mua cổ phần sau khi thành lập doanh nghiệp để giảm thủ tục. Đại biểu đề nghị áp dụng cơ chế quản lý tương tự giữa hai hình thức đầu tư để giảm gánh nặng thủ tục cho dự án FDI công nghệ không sử dụng đất.

Thứ ba, cần đơn giản hóa quy định về thời hạn hoạt động của dự án. Thời hạn thuê văn phòng thường là 3 năm và có thể được sử dụng làm căn cứ xác định thời hạn dự án, khiến doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục gia hạn thời hạn dự án khi gia hạn hợp đồng. Việc thời hạn dự án phụ thuộc vào hợp đồng thuê văn phòng cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định rót vốn của nhà đầu tư vì thời hạn này ngắn hơn thời gian hoàn vốn của nhà đầu tư. Vì vậy, cần nghiên cứu cơ chế phù hợp hơn với đặc thù hoạt động của doanh nghiệp công nghệ.

Thứ tư, cần giảm trùng lặp trong chế độ báo cáo định kỳ. Theo đại biểu, dù Luật Đầu tư đã quy định về báo cáo, văn bản hướng dẫn vẫn yêu cầu doanh nghiệp nộp hai biểu mẫu qua hai kênh, với tổng cộng 10 lần mỗi năm. Nhiều chỉ tiêu trùng lặp, trong khi dữ liệu đã có tại cơ quan thuế, hải quan và bảo hiểm xã hội.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam đề nghị sửa đổi đồng bộ Luật Đầu tư, nghị định và thông tư hướng dẫn, bảo đảm thống nhất từ quy định đến thực thi, thực hiện nguyên tắc “khai một lần, dùng nhiều lần”, qua đó giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp FDI công nghệ.