Xóa bỏ hiện tượng ‘ốc đảo’ doanh nghiệp FDI

Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị đặt ra tư duy mới trong quản lý vốn đầu tư nước ngoài, bao gồm cách tiếp cận về cơ chế ưu đãi thu hút đầu tư.

Nói về điều này, Đại biểu Trần Hoàng Ngân, đoàn ĐBQH TP.HCM, ủng hộ việc thể chế hóa Nghị quyết 10 thông qua sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư, qua đó dành những ưu đãi thiết thực cho doanh nghiệp FDI. Tuy nhiên, việc đưa ra các ưu đãi cần đảm bảo yêu cầu quản lý nhà nước đối với thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Trong đó, bên cạnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu, đóng góp vào ngân sách nhà nước, thúc đẩy phát triển công nghệ, kinh tế xanh, cần phải đặc biệt quan tâm đến yếu tố kết nối giữa doanh nghiệp FDI với khu vực kinh tế nội địa.

ĐBQH Trần Hoàng Ngân, đoàn TP.HCM. Ảnh: QH.

Nói thêm về điều này, ông Lê Quang Mạnh, Tổng thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, chỉ ra thực trạng doanh nghiệp FDI đang trở thành những “ốc đảo” trong nền kinh tế Việt Nam khi thiếu gắn kết với doanh nghiệp trong nước.

Hiện tượng này khiến việc thu hút FDI không đạt được kỳ vọng hỗ trợ nhóm doanh nghiệp nội tiếp cận chuỗi cung ứng toàn cầu. Cùng với đó, nguy cơ hình thành “hai nền kinh tế” ở trong đất nước, doanh nghiệp Việt lỡ mất cơ hội phát triển, “lép vế” trước nhóm doanh nghiệp FDI, ảnh hưởng đến nội lực của nền kinh tế.

Do đó, ông Mạnh đề nghị cần có cơ chế đủ mạnh để doanh nghiệp FDI trở thành cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam phát triển, bao gồm việc cụ thể hóa những ưu đãi thu hút đầu tư gắn với cam kết hỗ trợ, liên kết với khu vực kinh tế tư nhân trong nước, đưa doanh nghiệp nội trở thành nhà cung ứng của doanh nghiệp FDI.

Nói về việc sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội đánh giá cao cơ quan soạn thảo dự án luật khi đưa ra chính sách khuyến khích doanh nghiệp FDI công bố nhu cầu mua sắm, tiêu chuẩn kỹ thuật cũng như lộ trình nội địa hóa chuỗi cung ứng.

Điều này giúp tăng tính minh bạch, qua đó doanh nghiệp nội có thể chuẩn bị những điều kiện cần thiết để đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp FDI, tạo ra lợi thế cho cả hai bên.

Tuy nhiên, ông Mạnh cho rằng, chính sách có thể rất khó đi vào thực tiễn nếu chỉ dừng lại ở “khuyến khích”, thay vào đó phải có những phương thức có sức nặng hơn.

Ghi nhận ý kiến của các đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn chỉ ra, thực tế việc tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI còn phụ thuộc không nhỏ vào năng lực của doanh nghiệp nội địa.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: MOF.

Một trong những cách nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa là doanh nghiệp FDI phải chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, Việt Nam không có sức hút với thị trường 1,4 tỷ dân như Trung Quốc để áp dụng cách bắt buộc doanh nghiệp FDI phải chuyển giao công nghệ.

Do đó, cần thiết phải phát triển ngành công nghiệp phụ trợ, nâng cao năng lực tiếp nhận công nghệ của nhóm doanh nghiệp nội. Như vậy, việc chuyển giao công nghệ mới hiệu quả và tạo ra lợi ích đủ hấp dẫn doanh nghiệp FDI tích cực tham gia.

Để doanh nghiệp FDI trở thành động lực cho tăng trưởng hai con số

Nói về vai trò của doanh nghiệp FDI, Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định, đây là nhân tố không thể thiếu để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.

“Nhu cầu vốn cho tăng trưởng là vô cùng cao, trong giai đoạn 2026 – 2030 cần lượng vốn gấp 2,67 lần giai đoạn trước. Chúng ta không thể tăng trưởng mà không cần đến doanh nghiệp FDI”, Bộ trưởng khẳng định.

Phục vụ nhu cầu đó, theo lãnh đạo ngành tài chính, Việt Nam cần có những quỹ hỗ trợ đầu tư nhằm hỗ trợ trực tiếp các mô hình mới, cụ thể với từng ngành, lĩnh vực, từng đối tác.

Trên tinh thần đó, Đại biểu Bùi Xuân Hải, đoàn ĐBQH Hải Phòng, đề xuất quy định linh hoạt trong việc trao cho Chính phủ quyền nới lỏng điều kiện thị trường đối với nhà đầu tư. Tuy nhiên, để nhận được ưu đãi này, nhà đầu tư phải đạt được một số cam kết cũng như có định hướng phù hợp với nhu cầu của đất nước.

Ông Hải bổ sung, hiện nay, đang có dự thảo luật đưa ra hình thức hỗ trợ bằng tiền mặt cho doanh nghiệp FDI cho các hoạt động như đào tạo lao động Việt, nghiên cứu phát triển, sản xuất công nghệ cao, đầu tư hạ tầng xã hội…

Đại diện đoàn ĐBQH Hải Phòng đánh giá cao cơ chế này nhưng đề nghị cần phải làm rõ chi phí hỗ trợ, khả năng cân đối của ngân sách nhà nước để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn triển khai.