Giảm chi phí tuân thủ tạo điều kiện cho hộ kinh doanh phát triển

Lo gia tăng chi phí tuân thủ

Chị Ngô Hoa, một hộ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử chia sẻ nỗi lo lắng về chi phí phát sinh khi xuất hoá đơn.

“Có những đơn hàng đồ gia dụng chỉ 9.000 – 10.000 đồng, mỗi ngày phát sinh hàng nghìn đơn hàng, tương ứng mỗi ngày phải xử lý hàng nghìn hoá đơn. Với khối lượng lớn như vậy, người bán hàng như chúng tôi phải xử lý rất mất thời gian, phải tính đến nhân lực xử lý hóa đơn, đơn hủy, hoàn hàng và đối soát, trong khi vẫn phải thực hiện các khâu vận hành thông thường như đóng gói, giao hàng, chăm sóc khách hàng…, chưa kể việc sử dụng phần mềm hóa đơn cũng phát sinh chi phí. Bởi vậy, tôi mong muốn có giải pháp kỹ thuật hoặc cơ chế phù hợp hơn đối với những trường hợp có rất nhiều giao dịch giá trị nhỏ”, chị Hoa bày tỏ.

Nỗi lo lắng của chị Hoa cũng là băn khoăn chung của hàng triệu hộ kinh doanh. Bằng chứng cho thấy Bộ Tài chính cũng nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Đắk Lắk, do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuyển đến, liên quan đến những vướng mắc khi triển khai hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh.

Hộ kinh doanh băn khoăn về việc triển khai hóa đơn điện tử phát sinh chi phí kinh doanh

Theo phản ánh của cử tri, việc triển khai hóa đơn điện tử phát sinh chi phí đầu tư phần mềm, đường truyền, chữ ký số và nhân lực vận hành, gây khó khăn cho một số cơ sở kinh doanh quy mô nhỏ, đặc biệt là hộ kinh doanh có người lớn tuổi. Bên cạnh đó, việc truy xuất nguồn gốc nguyên liệu đầu vào từ các hộ nông dân sản xuất nhỏ lẻ cũng gặp nhiều vướng mắc do thiếu hóa đơn, chứng từ hợp pháp.

Bởi vậy, cử tri đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu điều chỉnh chính sách thuế phù hợp với hộ kinh doanh quy mô nhỏ; hỗ trợ chi phí phần mềm hóa đơn điện tử, chữ ký số; tăng cường tập huấn sử dụng eTax Mobile và nghiên cứu giải pháp tháo gỡ khó khăn trong việc xuất hóa đơn điện tử theo từng lần bán hàng…

Còn theo khảo sát được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện với hơn 1.000 hộ kinh doanh trên phạm vi toàn quốc cho thấy có nhiều lo ngại trong quá trình tuân thủ chính sách thuế. Cụ thể, có đến hơn 71% hộ kinh doanh lo ngại thủ tục phức tạp, 68,3% lo lắng về rủi ro bị xử phạt. Khảo sát cũng cho thấy việc lo ngại về chi phí tuân thủ cao xuất hiện ở khoảng 63 - 64% hộ và tăng rõ ở nhóm doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở lên. Ngoài ra, còn hàng loạt lo ngại khác như thiếu kỹ năng công nghệ và thiếu hướng dẫn phổ biến hơn ở nhóm chủ hộ lớn tuổi, học vấn thấp, ở vùng khó khăn…

Nhiều giải pháp hỗ trợ

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho biết, qua tiếp xúc thực tế, nhiều hộ kinh doanh không né tránh nghĩa vụ mà mong muốn được làm đúng. Tuy nhiên, họ cần có thời gian để làm quen với sổ sách, hóa đơn, dữ liệu và các ứng dụng số.

Cụ thể hơn, bà Lê Thị Yến, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn thuế Hà Nội (AME Group) cho rằng, với hộ kinh doanh có doanh thu từ 10 tỷ đồng trở xuống, phương pháp doanh thu trừ chi phí có thể tạo ra chi phí tuân thủ lớn: Muốn làm đúng, phải có con người, quy trình và bộ máy kế toán tương đối bài bản.

Bộ Tài chính đang thực hiện các giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh theo hướng giảm áp lực, chi phí tuân thủ.

Nếu hộ kinh doanh không tự thực hiện được, họ phải thuê dịch vụ, khi đó, chi phí không chỉ nằm ở tiền thuế mà còn là tiền thuê kế toán, phần mềm, thời gian xử lý chứng từ và rủi ro sai sót… Nguồn lực đáng lẽ dành cho sản xuất, kinh doanh, tìm kiếm thị trường lại phải phân bổ cho công việc hành chính, đáng lo hơn, điều này có thể tạo ra tâm lý “sợ lớn” của hộ kinh doanh.

Từ phía cơ quan chức năng, chia sẻ về nỗi lo chi phí tuân thủ của hộ kinh doanh, ông Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) nhận định, hộ kinh doanh là khu vực dễ “tổn thương” trước những thay đổi về chính sách. Một thay đổi chính sách có thể không tạo tác động quá lớn với doanh nghiệp lớn, nhưng khi áp dụng với hàng triệu hộ kinh doanh lại có thể gây ảnh hưởng đáng kể. Vì vậy, chính sách đối với khu vực này cần được tính toán thận trọng, hạn chế tạo ra những “cú sốc” trong quá trình chuyển đổi.

Qua thực tế theo dõi, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể đánh giá, vấn đề của hộ kinh doanh không phải là không muốn tuân thủ. Điều khiến nhiều người “lo và sợ” là làm thế nào để thực hiện đúng khi phải thích ứng với nhiều yêu cầu mới. Từ đó, một trong những nhiệm vụ quan trọng của chính sách là giảm chi phí tuân thủ, tạo không gian để hộ kinh doanh tập trung vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Bùi Anh Tuấn, Bộ Tài chính đang gấp rút xây dựng phần mềm kế toán và các phần mềm số dùng chung phù hợp để cung cấp cho doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ và cá nhân kinh doanh. Đồng thời, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ sẽ được tham gia miễn phí các khóa đào tạo về quản trị doanh nghiệp, trong đó có quản trị thuế, kế toán và nhân lực.

Chế độ kế toán cũng đang tiếp tục được đơn giản hóa. Bộ Tài chính đã ban hành chế độ kế toán riêng dành cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, đồng thời tiếp tục sửa đổi quy định đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng giảm áp lực, chi phí tuân thủ…