Giám đốc Sở GD&ĐT chỉ ra 2 'điểm nghẽn' lớn nhất của giáo dục Thanh Hóa hiện nay

Quang cảnh phiên chất vấn Giám đốc Sở GD&ĐT. Ảnh: Quốc Hương

Phiên chất vấn và trả lời chất vấn Giám đốc Sở GD&ĐT không chỉ thể hiện quyền, vai trò, trách nhiệm giám sát của đại biểu, của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất tại địa phương, mà còn làm rõ bức tranh thực trạng phát triển giáo dục Thanh Hóa. Từ đó làm cơ sở đề xuất giải pháp, tổ chức khắc phục triệt để theo lộ trình thời gian cụ thể, nhằm mục tiêu phát triển đột phá giáo dục và đào tạo theo chủ trương của Đảng.

Hỏi thẳng đáp trúng

Sáng 17/7, Kỳ họp thứ tư, HĐND tỉnh khóa XIX đã tiến hành chất vấn Giám đốc Sở GD&ĐT Đỗ Đức Quế về vấn đề: Công tác quy hoạch mạng lưới trường, lớp học trên địa bàn tỉnh vẫn còn chậm và bộc lộ nhiều bất cập; tình trạng sĩ số học sinh/lớp vượt so với quy định; cơ sở vật chất giáo dục vùng bãi ngang, ven biển đang xuống cấp nghiêm trọng, thiếu thốn cả phòng học lẫn trang thiết bị tối thiểu.

Báo cáo khái quát trước kỳ họp về nội dung trên, Giám đốc Sở GD&ĐT Đỗ Đức Quế cho biết: Hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh có tổng 2.037 cơ sở giáo dục. Mạng lưới trường lớp được phân bố rộng khắp, cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập của Nhân dân, góp phần duy trì vững chắc kết quả phổ cập giáo dục và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Đại biểu dự kỳ họp. Ảnh: Quốc Hương

Giám đốc Sở GD&ĐT cũng thừa nhận, mạng lưới trường học giữa các địa bàn chưa thực sự cân đối. Toàn tỉnh hiện còn 149 trường có quy mô nhỏ hơn mức tối thiểu theo quy định và 614 điểm trường lẻ, chủ yếu tập trung ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Ở khu vực thành thị, bãi ngang ven biển, khu công nghiệp tập trung đông dân cư vẫn còn tình trạng thiếu trường, thiếu lớp chưa đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

Người đứng đầu ngành GD&ĐT của tỉnh cũng thông tin, quy mô học sinh trên địa bàn tăng mạnh trong thời gian qua. Cụ thể, so với năm học 2020-2021 số học sinh trong năm học 2025-2026 đã tăng 85.577 em. Tình trạng quá tải không diễn ra diện rộng mà áp lực gay gắt cục bộ ở đô thị và vùng ven biển.

Với tinh thần, trách nhiệm cao trước cử tri và Nhân dân, đã có 13 đại biểu HĐND tỉnh đặt câu hỏi đề nghị Giám đốc Sở GD&ĐT trả lời, làm rõ.

Phó Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội, HĐNĐ tỉnh Nguyễn Tuấn Tưởng đặt câu hỏi chất vấn. Ảnh: Quốc Hương

Trong đó, đại biểu Nguyễn Tuấn Tưởng, Phó Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội, HĐNĐ tỉnh nêu vấn đề, nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp khắc phục tình trạng không đạt mục tiêu giảm số trường theo Quyết định số 2820//2021QĐ-UBND của UBND tỉnh.

Đại biểu HĐND tỉnh Nguyễn Thành Lương, Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh đặt câu hỏi chất vấn. Ảnh: Quốc Hương

Đại biểu Nguyễn Thành Lương, Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh đặt câu hỏi đề nghị lộ trình giảm các điểm trường lẻ, cũng như giải pháp phát triển các trường nội trú, bán trú tại khu vực miền núi.

Đại biểu HĐND tỉnh Nguyễn Thị Sơn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Quảng Ninh đặt câu hỏi chất vấn. Ảnh: Quốc Hương

Đại biểu Nguyễn Thị Sơn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Quảng Ninh nêu vấn đề: Tại vùng bãi ngang, ven biển, tình trạng sĩ số học sinh/lớp cao hơn quy định, đề nghị Giám đốc Sở GD&ĐT cho biết nguyên nhân chủ yếu và giải pháp căn cơ cho tình trạng này.

Bên cạnh đó, nhiều đại biểu đã đặt câu hỏi đi sâu vào những tồn tại, hạn chế, bất cập, như: Tình trạng nhiều trường đã đạt chuẩn quốc gia từ lâu, nhưng đến nay đã không đạt tiêu chí để công nhận lại. Tình trạng chậm mua sắm trang thiết bị cho các trường học phục vụ Chương trình Giáo dục phổ thông năm 2018. Tình trạng trường có phòng học chức năng nhưng không có thiết bị, trường có thiết bị lại không có phòng học chức năng để sử dụng...

Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND tỉnh Ngô Thị Hồng Hảo đặt câu hỏi chất vấn Giám đốc Sở GD&ĐT. Ảnh: Quốc Hương

Hay như đại biểu Ngô Thị Hồng Hảo, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND tỉnh đặt câu hỏi đề nghị Giám đốc Sở GD&ĐT nhìn nhận về điểm nghẽn lớn nhất hiện nay trong phát triển giáo dục của tỉnh Thanh Hóa và lộ trình khắc phục, giải quyết, cũng như trách nhiệm của người đứng đầu...

Xác định "điểm nghẽn" của "điểm nghẽn"

Với tinh thần cầu thị, thẳng thắn và không né tránh trách nhiệm, Giám đốc Sở GD&ĐT Đỗ Đức Quế đã trả lời thẳng vào trọng tâm từng câu hỏi của đại biểu. Đồng thời giải trình, làm rõ thêm một số vấn đề mà đại biểu quan tâm đặt câu hỏi, cũng như giải pháp, xác định thời gian cụ thể để khắc phục tồn tại, hạn chế được chỉ ra.

Giám đốc Sở GD&ĐT Đỗ Đức Quế trả lời chất vấn. Ảnh: Quốc Hương

Theo Giám đốc Sở GD&ĐT Đỗ Đức Quế, nguyên nhân của quy hoạch mạng lưới trường lớp học còn chậm, bộc lộ bất cập, tình trạng sĩ số học sinh/lớp vượt quá quy định; thiếu phòng học, thiết bị giáo dục tối thiểu có một phần do quá trình đô thị hóa, di dân cơ học, số học sinh tăng nhanh, trong khi công tác dự báo của ngành giáo dục và các địa phương chưa sát. Việc phối hợp trong quy hoạch, bố trí quỹ đất dành cho giáo dục ở một số địa bàn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài...

Bên cạnh đó, do hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thường xuyên thay đổi, có nhiều điểm mới, nhất là các quy định về đấu thầu, đòi hỏi các cấp ngành phải dành thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng. Có tình trạng địa phương, đơn vị không mạnh dạn triển khai gói thầu mua sắm trang thiết bị cho trường học...

Giám đốc Sở GD&ĐT thẳng thắng: Sở GD&ĐT chịu trách nhiệm về việc có thời điểm công tác tham mưu, dự báo và đề xuất giải pháp phát triển mạng lưới trường lớp, đầu tư, mở rộng trường học ở các địa bàn có tốc độ gia tăng học sinh cao chưa đáp ứng kịp yêu cầu thực tiễn. Có lúc còn chưa kịp thời đôn đốc các huyện, thị xã, thành phố trước đây trong quy hoạch mạng lưới trường lớp học.

Bên cạnh đó, UBND các xã, phường có trách nhiệm trực tiếp trong việc bố trí quỹ đất, huy động nguồn lực đầu tư, phát triển cơ sở vật chất trường học, tổ chức tuyển sinh và thực hiện việc sắp xếp các cơ sở giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương cũng còn nhiều hạn chế, bất cập.

Trả lời câu hỏi của đại biểu, Giám đốc Sở GD&ĐT cho rằng, hai “điểm nghẽn” lớn nhất của giáo dục Thanh Hóa hiện nay là cơ sở vật chất và con người. Trong đó, số lượng nguồn nhân lực phục vụ giáo dục là “điểm nghẽn” của “điểm nghẽn”.

Theo Giám đốc Sở GD&ĐT, tính đến hết năm học 2025-2026, tỉnh Thanh Hóa có 59.580 cán bộ, giáo viên, nhân viên. So với định biên được UBND tỉnh giao còn thiếu 2.722 người; so với định mức tối đa quy định của Bộ GD&ĐT là 14.644 người. Đây chính là chuyên nhân chủ yếu của tình trạng quá tải sĩ số ở một số địa phương khi số học sinh tăng cao.

Trong khi đó, tình trạng thiếu phòng học không chỉ xảy ra cục bộ ở vùng bãi ngang ven biển mà toàn tỉnh còn thiếu so với nhu cầu thực tế là 5.375 phòng.

Từ thực trạng này, Giám đốc Sở GD&ĐT nêu một số giải pháp tổ chức thực hiện trong thời gian tới, trong đó nhận rõ trách nhiệm của Sở GD&ĐT trong triển khai thực hiện.

Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai, cho đất nước hùng cường

Phát biểu kết luận phần chất vấn Giám đốc Sở GD&ĐT, đồng chí Nguyễn Hồng Phong, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh cho rằng, với tinh thần cầu thị và nghiêm túc, Giám đốc Sở GD&ĐT đã báo cáo với HĐND tỉnh tương đối đầy đủ về các vấn đề đại biểu chất vấn, nêu rõ thực trạng, tồn tại, hạn chế, nguyên nhân, trách nhiệm và đề ra các giải pháp khắc phục.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Hồng Phong phát biểu chỉ đạo sau phần chất vấn và trả lời chất vấn Giám đốc Sở GD&ĐT. Ảnh: Quốc Hương

Đồng chí nhấn mạnh, bên cạnh những kết quả quan trọng đạt được trong phát triển giáo dục của tỉnh, vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém, như quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục chưa theo kịp tốc độ phát triển đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế và điều chỉnh địa giới hành chính sau sáp nhập; cơ sở vật chất giáo dục vùng bãi ngang, ven biển đang xuống cấp nghiêm trọng, thiếu thốn cả phòng học lẫn trang thiết bị tối thiểu. Còn nặng về đào tạo kiến thức, nhẹ về đào tạo kỹ năng. Còn tình trạng dạy để thi, học để thi...

Xác định đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai, cho đất nước hùng cường, đồng chí đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo Sở GD&ĐT, UBND các xã, phường và các sở, ngành có liên quan tổ chức thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả các giải pháp.

Trước hết, cần hoàn thành rà soát, điều chỉnh quy hoạch mạng lưới trường, lớp học giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và điều kiện thực tế từng địa bàn. Nhanh chóng sắp xếp mạng lưới trường lớp đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập phải chuyển từ mục tiêu giảm đầu mối đơn thuần sang tái cấu trúc mạng lưới theo quy mô dân số, phân bố dân cư và không gian phát triển; tổ chức trường có quy mô phù hợp, trường nhiều cấp học; cơ cấu lại đội ngũ, sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất; bảo đảm quyền học tập của học sinh, không thực hiện sắp xếp cơ học và cơ bản hoàn thành trước năm học 2026-2027.

UBND tỉnh chỉ đạo các xã, phường bố trí quy hoạch đủ quỹ đất để đáp ứng diện tích theo tiêu chuẩn trường học; quan tâm quy hoạch quỹ đất để thu hút xã hội hóa đầu tư phát triển các cơ sở giáo dục ngoài công lập. Rà soát, mua sắm bổ sung thiết bị dạy học tối thiểu thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 cho các khối lớp chưa được trang cấp, hoàn thành trong năm học 2026-2027.

Quang cảnh kỳ họp. Ảnh: Quốc Hương

Sở GD&ĐT phối hợp với Sở Nội vụ tuyển dụng đủ giáo viên theo chỉ tiêu biên chế. Điều động, biệt phái giáo viên hợp lý; tham mưu cơ chế kinh phí thừa giờ hoặc hợp đồng giáo viên bảo đảm từ năm học 2026-2027 không còn môn học không có giáo viên giảng dạy. Thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với nhà giáo ở vùng khó khăn.

Ngân sách tỉnh, xã, phường bố trí nguồn lực nhằm từng bước kiên cố hóa, hiện đại hóa trường, lớp học; đầu tư đồng bộ các phòng học bộ môn, phòng thực hành, không gian trải nghiệm đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới. Khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng trường lớp, đặc biệt là hệ thống mầm non và phổ thông tư thục để giảm áp lực cho ngân sách công...