Giảm nghèo bền vững ở Điện Biên: Dòng vốn giữ nhịp sinh kế vùng cao

Tổ vay vốn - thiết chế đặc biệt

Ở bản Chi Luông 1, phường Mường Lay, những cuộc họp định kỳ của Tổ Tiết kiệm và vay vốn không chỉ là nơi nhắc lịch trả lãi, gửi tiết kiệm hay rà soát dư nợ. Đó còn là nơi các thành viên cùng ngồi lại, trao đổi kinh nghiệm sản xuất, kinh tế hộ gia đình, cách sử dụng nguồn vốn và những khó khăn phát sinh trong đời sống hàng ngày.

Chị Lò Thị Huyền Giang, Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn bản Chi Luông 1 là một trong những người giữ vai trò cầu nối ấy. Với 34 hội viên và tổng dư nợ hơn 3,9 tỷ đồng, tổ vay vốn do chị phụ trách không chỉ vận hành bằng sổ sách, mà còn bằng sự gần gũi, trách nhiệm và uy tín trong cộng đồng. Tổ viên sử dụng vốn đúng mục đích; việc thu lãi, thu tiền tiết kiệm được thực hiện theo quy ước, định kỳ hàng tháng; mọi người cùng biết, cùng bàn, cùng giám sát.

"Đây là điều vô cùng ý nghĩa bởi thông qua tổ vay vốn, người vay không chỉ quan hệ với ngân hàng, mà còn gắn trách nhiệm với tổ, với hội đoàn thể và bà con trong bản. Uy tín cộng đồng trở thành một phần quan trọng của quản lý vốn" - chị Giang chia sẻ.

Cán bộ NHCSXH Điện Biên dự buổi sinh hoạt Tổ Tiết kiệm và vay vốn Mường Lay, Điện Biên. Ảnh Đ. Kiên

Từ thực tiễn Mường Lay có thể thấy, thành công của tín dụng chính sách không chỉ nằm ở quy mô nguồn vốn, mà còn nằm ở cách vốn được tổ chức và giám sát. Nhờ đó, đồng vốn chính sách không bị "đứt đoạn" sau khi giải ngân, mà tiếp tục được theo dõi, đồng hành cho đến khi phát huy hiệu quả.

Trong 10 năm thực hiện Chỉ thị số 40-CT/TW, các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác ở Điện Biên đã quản lý hàng nghìn Tổ Tiết kiệm và vay vốn, với dư nợ ủy thác chiếm tỷ trọng lớn trong tổng dư nợ tín dụng chính sách. Mô hình này giúp giảm tải cho ngân hàng, phát huy vai trò của Hội Phụ nữ, Nông dân, Cựu chiến binh, Đoàn thanh niên; đồng thời đưa hoạt động tín dụng chính sách vào sâu trong đời sống cộng đồng. Chính vì mô hình hoạt động đặc thù này đã làm nên sức bền của tín dụng chính sách nơi vùng cao.

"Cõng vốn" lên non

Ở Điện Biên, hành trình đưa vốn đến bản là hành trình qua những cung đường núi quanh co, những ngày mưa sạt lở, những chuyến đi có khi phải ở lại với bà con vì không thể trở về trong ngày...

Câu chuyện của anh Lò Xuân Chiến, cán bộ tín dụng Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) Mường Lay cho thấy rõ điều đó. Có những thời điểm sau trận mưa, đường lên bản bị sạt, việc đi lại rất khó khăn. Nhưng cán bộ tín dụng vẫn phải bám địa bàn, dự họp bản, tuyên truyền chính sách, hướng dẫn người dân làm hồ sơ, giải thích để bà con hiểu vay vốn chính sách là cơ hội phát triển sản xuất chứ không phải khoản trợ cấp cho không.

Mà ở vùng cao, niềm tin không đến ngay sau một lần tuyên truyền. Nhiều hộ dân cần được giải thích nhiều lần, được nhìn thấy người khác vay vốn hiệu quả, được chứng kiến phiên giao dịch công khai tại xã, được tổ vay vốn hướng dẫn cụ thể. Vì vậy, cán bộ tín dụng không chỉ làm nghiệp vụ thẩm định, giải ngân, thu nợ, thu lãi; họ còn là người đi vận động, người hướng dẫn cách tiếp cận chính sách, người đồng hành với hộ vay trong cả quá trình sử dụng vốn.

Mô hình điểm giao dịch xã là một trong những cách làm giúp dòng vốn chính sách đến gần dân hơn. Tại điểm giao dịch, người dân được thực hiện các giao dịch tín dụng, trả nợ, trả lãi, gửi tiết kiệm ngay tại địa phương. Các chính sách tín dụng ưu đãi, đối tượng thụ hưởng, thủ tục, dư nợ được công khai; chính quyền xã, hội đoàn thể, tổ vay vốn cùng tham gia giám sát. Nhờ đó, người dân giảm chi phí đi lại, giảm tâm lý e ngại khi tiếp cận ngân hàng, đồng thời tăng tính minh bạch trong triển khai chính sách.

Từ nhiều năm qua, dòng vốn tín dụng chính sách đã góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của Điện Biên. Đến giữa năm 2024, tổng nguồn vốn tín dụng chính sách trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 4.940 tỷ đồng, tăng gấp 3 lần so với năm 2014; tổng dư nợ đạt hơn 4.931 tỷ đồng. Doanh số cho vay trong 10 năm đạt hơn 9.773 tỷ đồng. Nguồn vốn đã giúp gần 225 nghìn lượt hộ nghèo và các đối tượng chính sách có vốn đầu tư sản xuất, kinh doanh, làm kinh tế hộ, xây dựng nhà ở, cải thiện đời sống.

Đặc biệt, trong 10 năm gần đây, tín dụng chính sách tại Điện Biên đã hỗ trợ tạo việc làm ổn định cho gần 21 nghìn lao động; giúp hàng trăm lao động vay vốn đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài; hỗ trợ học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn tiếp tục học tập; xây dựng trên 41 nghìn công trình nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; hỗ trợ hàng nghìn hộ vay vốn làm nhà ở.

Những kết quả ấy cho thấy, tín dụng chính sách không phải một dòng vốn đơn tuyến, mà là nguồn lực tác động đa chiều: có vốn để sản xuất, có việc làm để tăng thu nhập, có nước sạch để cải thiện điều kiện sống, có nhà ở để ổn định, có cơ hội học tập để mở đường cho thế hệ sau. Ở một tỉnh miền núi, biên giới như Điện Biên, đó cũng là nền tảng quan trọng để củng cố an sinh xã hội, ổn định dân cư, giữ gìn an ninh trật tự và tăng niềm tin của nhân dân với chính sách của Đảng, Nhà nước.