Giám sát chặt để không vi phạm IUU

Lực lượng chức năng tỉnh Lâm Đồng tăng cường kiểm tra, tuyên truyền về chống vi phạm IUU trên cảng cá Phan Thiết. (Ảnh: THANH HẢI)

Song song đó, nhiều chủ phương tiện bắt đầu chuyển đổi nghề phù hợp theo giấy phép được cấp cho tàu cá nhằm tránh vi phạm IUU.

Vẫn còn tái diễn vi phạm

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, công tác quản lý tàu cá vẫn còn nhiều bất cập. Bảy tháng đầu năm, có 954/8.176 tàu cá không đủ điều kiện, trong đó: 479 tàu hết hạn đăng kiểm, 712 tàu hết hạn giấy phép, 163 tàu hết hạn giấy chứng nhận an toàn thực phẩm và 11 tàu chưa lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS).

Đáng chú ý, 416 tàu mua bán không xác định được thông tin, chìm đắm, không còn trên thực tế. Các cơ quan chức năng phát hiện, xử lý 12 tàu cá mất kết nối VMS phạt hơn 420 triệu đồng; xử phạt 158 vụ vi phạm IUU với tổng số tiền hơn 2 tỷ đồng.

Gần đây, một tàu cá của đặc khu Phú Quý vượt ranh giới trên biển Việt Nam bị phát hiện và được địa phương xử lý; một tàu cá của phường Phước Hội bị lực lượng chức năng Malaysia bắt giữ vào tháng 7.

Nhiều tàu không cập cảng chỉ định để bốc xếp sản phẩm, chỉ có 25% sản lượng thủy sản khai thác được kiểm soát qua cảng. Dữ liệu điện tử tàu cá xuất-nhập bến giữa Ban điều hành cảng cá và Bộ đội Biên phòng chưa đồng bộ, thống nhất.

Trước thực trạng trên, những ngày qua tại khu vực cảng cá La Gi (phường Phước Hội), các lực lượng chức năng thường xuyên giám sát chặt chẽ quy trình, thủ tục đối với tàu cá chuẩn bị xuất bến, cập cảng.

Ngoài giấy tờ, bộ đội biên phòng còn kiểm tra ngư cụ có đúng ngành nghề đã đăng ký hay không, kiên quyết ngăn chặn tàu cá không đủ điều kiện hoạt động trên biển; đồng thời, mở rộng phạm vi kiểm soát tại các bãi ngang.

Mới đây, ngày 9/9, tại cảng cá Phan Thiết, lực lượng kiểm ngư phát hiện một tàu cá không ghi số đăng ký có cây kích điện và thủy hải sản, đang cập bến. Khi kiểm tra, đối tượng hành hung, chống đối lực lượng kiểm tra và cố tình không chấp hành, tự ý rời khỏi tàu.

Đồng hành với cơ quan chức năng, đa số chủ tàu cá đã chấp hành nghiêm các quy định. Sở hữu tàu cá đăng ký nghề câu, ông Phạm Văn Linh (phường Phan Thiết) chia sẻ: Tôi đã mua cần câu, cất bỏ lưới vây để chuyển sang nghề đúng giấy phép.

Bà Nguyễn Thị Tư (phường Tiến Thành) tâm sự, đối với người làm nghề biển, hiểu pháp luật và chấp hành đúng pháp luật không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách để bảo vệ chính mình, phương tiện, thành quả lao động và cuộc sống của gia đình thuyền viên.

Nhiều người đã chủ động bán tàu cá không đúng với nghề hoặc tàu thiếu giấy tờ để liên hệ với địa phương được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp.

Theo Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh Lâm Đồng, trong nhiều hạn chế cần khắc phục, đáng lo là hiện tượng tàu cá mua bán không khai báo, chuyển nhượng bằng giấy viết tay nhưng chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý.

Ngoài ra, còn tình trạng chậm đăng kiểm, gia hạn giấy phép khai thác, giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, tàu cá khai thác sai vùng, sai nghề, sử dụng ngư cụ và nghề cấm.

Các đơn vị chưa kiểm soát được 100% tàu cá xuất biển các bãi ngang. Địa bàn quản lý rộng, số lượng phương tiện lớn và hoạt động phân tán, trong khi lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ lại mỏng, phương tiện tuần tra đã xuống cấp.

Làm sạch dữ liệu tàu cá

Những năm qua, các địa phương đã huy động cả hệ thống chính trị vừa đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật, vừa vận động, yêu cầu chủ tàu ký cam kết không xâm phạm vùng biển nước ngoài.

Ông Trần Minh Hữu Tùng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tiến Thành cho biết, địa phương lập danh sách đối tượng có nguy cơ cao vi phạm, giao nhiệm vụ cho từng tổ chức, cá nhân theo dõi, quản lý, ngăn chặn kịp thời.

Cán bộ cùng với tổ dân phố trực tiếp đến tận nhà chủ tàu cá chưa có giấy phép khai thác, chưa đăng kiểm để tuyên truyền, hướng dẫn hoàn thiện thủ tục. Trong quá trình khai thác trên biển, ngư dân cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng khi phát hiện các dấu hiệu vi phạm.

Đại tá Phạm Xuân Độ, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lâm Đồng đề nghị, các cơ quan chức năng rà soát, thống kê đầy đủ các trường hợp: mua, bán tàu cá chưa khai báo, chưa đăng ký lại; tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; tàu cá thường xuyên hoạt động tại địa phương khác; tàu cá từ địa phương khác đến lưu trú, hoạt động lâu dài tại địa bàn.

Đặc biệt, các lực lượng tăng cường tuần tra, kiểm soát chặt chẽ các tuyến sông, trên biển và khu vực bãi ngang.

Nhằm chủ động kịp thời ngăn chặn từ sớm, từ xa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng Nguyễn Văn Chiến cho biết, các địa phương vận động nhân dân tích cực tố giác trường hợp có biểu hiện nghi ngờ vi phạm IUU. Các đơn vị liên quan giám sát chặt chẽ tàu cá hoạt động tại vùng biển giáp ranh các nước để kịp thời phát hiện, xử lý.

Đặc biệt, các cơ quan điều tra, xử lý nghiêm hành vi môi giới, móc nối đưa tàu cá đi khai thác thủy sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài; trường hợp gửi hoặc mang hộ thiết bị VMS cho tàu khác; cũng như xử lý nghiêm hành vi chống đối, hành hung người thi hành công vụ.

Tàu cá không đủ điều kiện hoạt động sẽ bị đưa về nơi neo đậu tập trung, kiên quyết không cho xuất bến; đồng thời hướng dẫn chủ tàu thực hiện thủ tục pháp lý để “làm sạch” dữ liệu quản lý.

Các đơn vị liên quan hướng dẫn xóa đăng ký đối với tàu bị chìm; còn tàu mua bán không xác định được chủ hoặc tàu cá không có mặt tại địa phương thì đưa vào trường hợp mất tích, thông báo công khai.

Văn phòng công chứng tuyệt đối không chứng thực hợp đồng mua bán tàu cá khi chưa có văn bản chấp thuận từ cơ quan quản lý thủy sản.