Giám sát phải dựa trên dữ liệu số, hiệu quả đầu ra

Bám sát phân cấp nguồn lực

- Trong bối cảnh Hà Tĩnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, theo bà, hoạt động giám sát của HĐND tỉnh cần đổi mới như thế nào?

- Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp khiến khối lượng công việc tăng lên, đòi hỏi hoạt động giám sát của HĐND tỉnh, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế - ngân sách cần chuyển trọng tâm sang “hậu kiểm”, tập trung đánh giá kết quả đầu ra và hiệu quả sử dụng nguồn lực sau phân cấp. Trọng tâm là việc phân cấp nhiệm vụ chi thường xuyên, các định mức hỗ trợ được triển khai kịp thời, phù hợp với điều kiện thực tế ở cấp xã.

Đối với tài sản công - vấn đề cử tri đặc biệt quan tâm - toàn tỉnh hiện vẫn còn khoảng 350 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa được xử lý, trong khi nhiều xã mới sáp nhập lại thiếu điều kiện làm việc. Giám sát cần thúc đẩy xử lý dứt điểm số tài sản này để tránh lãng phí; đồng thời, theo dõi chặt việc sử dụng các nguồn vốn hỗ trợ từ Trung ương, bảo đảm đúng mục đích và hiệu quả.

Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Nguyễn Thị Thúy Nga dẫn đầu Tổ tham mưu, giúp việc kiểm tra hồ sơ, khảo sát thực tế tại mỏ đá. Ảnh: Hải Phong

Cùng với đó, phương thức giám sát cũng phải đổi mới theo hướng tăng cường làm việc trực tiếp và dựa trên dữ liệu số. Với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cần tăng cường giám sát tại xã, phường; đồng thời khai thác hiệu quả hệ thống dữ liệu số để theo dõi tiến độ giải quyết... qua đó cảnh báo sớm nguy cơ chậm trễ, vi phạm.

HĐND không chỉ ban hành nghị quyết mà phải tăng cường hơn nữa theo sát việc thực thi, kịp thời kiến nghị điều chỉnh những quy định chưa phù hợp… Đổi mới giám sát phải sát thực tiễn, linh hoạt và trúng trọng tâm, lấy sự thông suốt của bộ máy cấp xã và mức độ hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả.

- Qua thực tiễn giám sát các lĩnh vực kinh tế - ngân sách, đặc biệt là đầu tư công, đất đai và quản lý tài nguyên khoáng sản, theo bà, “điểm nghẽn” nào đang cản trở phát triển hiện nay?

- Qua giám sát cho thấy, dù Hà Tĩnh đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, song vẫn còn một số “điểm nghẽn” lớn cần tập trung tháo gỡ. Trước hết là vướng mắc trong xử lý tài sản công và giải phóng nguồn lực đất đai. Sau sắp xếp bộ máy, số lượng nhà, đất dôi dư tăng mạnh, hiện vẫn còn khoảng 350 cơ sở chưa xử lý xong, gây lãng phí và làm chậm việc khai thác phục vụ phát triển. Nguyên nhân chủ yếu là thủ tục phức tạp, sự phối hợp giữa các cơ quan chưa thật sự hiệu quả.

Một "điểm nghẽn" khác là sự thiếu đồng bộ giữa phân cấp thẩm quyền và năng lực thực thi, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư công. Việc giao thêm thẩm quyền cho cấp xã là cần thiết, song năng lực cán bộ cơ sở về xây dựng, quy hoạch, tài chính hiện vẫn còn hạn chế. Ngoài ra, một số quy định và quy trình phối hợp giữa các cấp chưa được chuẩn hóa, khiến việc phản hồi, tháo gỡ khó khăn cho cơ sở chưa kịp thời.

Gắn việc thực hiện kiến nghị giám sát với phân bổ ngân sách

- Ban Kinh tế - Ngân sách xác định chuyển trọng tâm giám sát sang đánh giá hiệu quả thực chất. Nội dung này sẽ được cụ thể hóa như thế nào trong nhiệm kỳ 2026 - 2031, thưa bà?

- Hoạt động giám sát sẽ dựa trên dữ liệu định lượng thay vì chỉ dựa vào báo cáo hành chính và tăng cường hậu kiểm. Thực tế đòi hỏi đặt hiệu quả khai thác tài sản công, nguồn lực đất đai lên “bàn cân lỗ - lãi”. Không chỉ xem xét tiến độ giải ngân, HĐND cần đánh giá từng đồng ngân sách, từng mét vuông đất công mang lại giá trị gì cho phát triển. Đối với khoảng 350 cơ sở nhà, đất dôi dư, cần tập trung đánh giá phương án sử dụng để biến nguồn lực “chờ xử lý” thành động lực tăng thu bền vững.

Bên cạnh đó, sẽ chú trọng tính đồng bộ của cơ chế phân bổ ngân sách cho cấp xã khi gánh thêm nhiều nhiệm vụ trong chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời, theo dõi chặt việc sử dụng các nguồn hỗ trợ từ Trung ương nhằm bảo đảm chuyển hóa thành hạ tầng, trang thiết bị, điều kiện làm việc cụ thể cho cơ sở.

- Để các kiến nghị sau giám sát không “ngủ quên” trên giấy, Ban Kinh tế - Ngân sách chú trọng những giải pháp nào, thưa bà?

- Theo tôi, trong mô hình chính quyền chính quyền địa phương 2 cấp, trách nhiệm giải trình là “thước đo sống còn” của hiệu quả bộ máy. Khi không còn cấp huyện, các sở, ngành cấp tỉnh phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước 69 xã, phường với khối lượng công việc lớn, nhưng thực tế vẫn còn tình trạng hướng dẫn chậm, thiếu đồng bộ, gây lúng túng cho cơ sở.

Để khắc phục, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh sẽ tập trung giám sát “truy đến cùng” trên cơ sở dữ liệu số. Hồ sơ ách tắc ở đâu, trong bao lâu, do đơn vị hay cá nhân nào đều thể hiện rõ, không chấp nhận giải trình chung chung.Đồng thời, gắn việc thực hiện kiến nghị giám sát với phân bổ ngân sách. Đối với đơn vị chậm hoặc không thực hiện nghiêm túc, Ban sẽ kiến nghị HĐND tỉnh xem xét trách nhiệm trong quá trình phân bổ dự toán, nhất là chi thường xuyên và mua sắm tài sản...

- Xin trân trọng cảm ơn bà!

Diệp Anh thực hiện