Giám sát văn bản quy phạm pháp luật ngay từ khâu soạn thảo

Tại họp báo công bố kết quả Kỳ họp thứ Hai, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Nam Hải khẳng định, cơ chế giám sát việc ban hành văn bản quy định chi tiết đã được quy định chặt chẽ. Hoạt động giám sát được tiến hành từ khâu soạn thảo, ban hành đến khi văn bản được triển khai trên thực tế.

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh chủ trì họp báo. Ảnh Hồ Long

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh chủ trì họp báo. Ảnh Hồ Long

Văn bản quy định chi tiết phải có hiệu lực đồng thời với luật

Theo ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Nam Hải, với khối lượng lớn các luật, nghị quyết được thông qua tại Kỳ họp thứ Hai, Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền sẽ phải ban hành nhiều văn bản quy định chi tiết để triển khai thực hiện.

Đại biểu lưu ý, việc ban hành văn bản quy định chi tiết là thẩm quyền phái sinh, chỉ được hướng dẫn những nội dung do luật, nghị quyết của Quốc hội và pháp lệnh của Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao. Các văn bản dưới luật chủ yếu quy định về trình tự, thủ tục, thẩm quyền và cải cách thủ tục hành chính nhằm bảo đảm thi hành pháp luật.

“Văn bản quy định chi tiết phải có hiệu lực đồng thời với luật, bảo đảm quy định của pháp luật nhanh chóng đi vào cuộc sống”, đại biểu nhấn mạnh.

Để thực hiện yêu cầu này, cơ chế giám sát việc ban hành văn bản quy định chi tiết và tổ chức thi hành luật, nghị quyết đã được xác lập trong Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND cùng các nghị quyết hướng dẫn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Theo đó, hoạt động giám sát được thực hiện xuyên suốt, từ quá trình soạn thảo, ban hành văn bản đến khi triển khai trên thực tế, thay vì chỉ tiến hành sau khi văn bản có hiệu lực.

Toàn cảnh cuộc họp báo. Ảnh Hồ Long

Toàn cảnh cuộc họp báo. Ảnh Hồ Long

Đại biểu Hoàng Nam Hải cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có kết luận về tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội.

Theo yêu cầu này, các cơ quan của Quốc hội phải phối hợp chặt chẽ với Chính phủ, các bộ, ngành ngay từ giai đoạn xây dựng, hoàn thiện pháp luật; chủ động trao đổi những vấn đề còn ý kiến khác nhau để bảo đảm tính khả thi của các nội dung được giao quy định chi tiết.

Đồng thời, việc rà soát, theo dõi và đôn đốc ban hành văn bản phải được tiến hành ngay sau khi luật được thông qua, hạn chế tối đa tình trạng chậm, nợ văn bản quy định chi tiết.

Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Nam Hải phát biểu tại họp báo. Ảnh Hồ Long

Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Nam Hải phát biểu tại họp báo. Ảnh Hồ Long

Trong quá trình giám sát, các cơ quan tập trung đánh giá tính hợp pháp, tính thống nhất của văn bản với hệ thống pháp luật, tính khả thi và sự phù hợp với thực tiễn; kịp thời phát hiện những quy định có dấu hiệu trái pháp luật, chồng chéo, mâu thuẫn để kiến nghị xử lý.

Đáng lưu ý, theo ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Nam Hải, Quốc hội đã thiết lập cơ chế tổng hợp kiến nghị, phản ánh của các cơ quan, tổ chức, người dân và thông tin từ các phương tiện truyền thông để phục vụ hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật. Quá trình giám sát phải xác định rõ trách nhiệm, kết quả, thời hạn thực hiện; đồng thời theo dõi, đôn đốc đến cùng việc thực hiện các kết luận, kiến nghị giám sát.

Đối với những vấn đề phát hiện qua giám sát, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu giải trình, làm việc với các cơ quan liên quan để xác định giải pháp, phương án xử lý cụ thể, không để tồn tại kéo dài qua nhiều đợt giám sát.

Cùng với đó, các cơ quan của Quốc hội có trách nhiệm định kỳ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về kết quả theo dõi, giám sát văn bản quy phạm pháp luật. Trên cơ sở này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo Quốc hội xem xét, xử lý các văn bản có dấu hiệu trái luật, nghị quyết của Quốc hội theo quy định, bảo đảm hệ thống pháp luật thực sự đi trước, mở đường, kiến tạo phát triển đất nước.

Nhấn mạnh sự quan tâm của Đảng đối với công tác giám sát văn bản quy phạm pháp luật, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cho biết, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành nhiều chủ trương, quy định nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND, trong đó có giám sát văn bản quy phạm pháp luật.

Đại diện các cơ quan của Quốc hội trả lời thông tấn báo chí tại buổi họp báo. Ảnh: Hồ Long

Đại diện các cơ quan của Quốc hội trả lời thông tấn báo chí tại buổi họp báo. Ảnh: Hồ Long

Đó là: Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Kết luận số 17-KL/TW về định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; Quy định số 178-QĐ/TW về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật và Kết luận số 96-KL/TW về định hướng trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát khẳng định, với các chủ trương, chính sách của Đảng, cùng hệ thống quy định pháp luật đã ban hành và tiếp tục được hoàn thiện trong thời gian tới thì các cơ chế giám sát sẽ góp phần bảo đảm các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành kịp thời, đồng bộ, đưa chủ trương, chính sách, pháp luật sớm đi vào cuộc sống, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Khẩn trương cụ thể hóa cam kết tại phiên chất vấn thành các giải pháp

Liên quan đến giám sát việc thực hiện lời hứa, cam kết của thành viên Chính phủ sau chất vấn, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Nam Hải nêu rõ, tại Nghị quyết về chất vấn và trả lời chất vấn, Quốc hội đã xác định rõ các nội dung, thời hạn thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị liên quan.

Trong phát biểu kết thúc phiên chất vấn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu Chính phủ, các bộ, ngành, bộ trưởng, trưởng ngành khẩn trương cụ thể hóa những cam kết tại phiên chất vấn thành các giải pháp, xác định rõ tiến độ và kết quả thực hiện. Quốc hội sẽ tiếp tục theo dõi, giám sát chặt chẽ việc thực hiện các cam kết và Nghị quyết về chất vấn, bảo đảm những vấn đề đặt ra phải có chuyển biến thực chất và giải quyết triệt để.

Các đại biểu dự họp báo. Ảnh: Hồ Long

Các đại biểu dự họp báo. Ảnh: Hồ Long

Theo đại biểu Hoàng Nam Hải, dự kiến, cơ sở dữ liệu về hoạt động giám sát sẽ được đưa vào vận hành từ đầu năm 2027. Khi đó, kết quả thực hiện các nghị quyết sẽ được cập nhật thường xuyên, tạo điều kiện để các cơ quan theo dõi, đồng thời giúp người dân tham gia giám sát việc thực hiện.

Qua theo dõi việc thực hiện các nghị quyết về chất vấn thời gian qua cho thấy, về cơ bản, Chính phủ và các bộ, ngành đã thực hiện tốt những cam kết, lời hứa trước Quốc hội, cử tri và nhân dân. Một số cam kết mang tính dài hạn, không thể hoàn thành ngay trong thời gian ngắn, song đến nay Chính phủ và các bộ, ngành vẫn tập trung triển khai quyết liệt, phấn đấu hoàn thành trong thời gian tới.

Đại biểu Hoàng Nam Hải kỳ vọng, với nhiều cơ chế ràng buộc cùng quyết tâm, nỗ lực cao của Chính phủ, các ngành, các cấp trong xây dựng Chính phủ kiến tạo, hành động, những lời hứa, cam kết tại phiên chất vấn và những nội dung trong Nghị quyết chất vấn sẽ được thực hiện đúng hạn, có hiệu quả cao, góp phần phục vụ các mục tiêu phát triển đất nước.

Hoàng Ngọc

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân: https://daibieunhandan.vn/giam-sat-van-ban-quy-pham-phap-luat-ngay-tu-khau-soan-thao-10444475.html