Giám sát, xử lý nghiêm cơ sở sơ chế cà phê gây ô nhiễm môi trường

Để tìm hiểu nguyên nhân, ngày 31/10/2026, phóng viên đã khảo sát dọc dòng suối, từ khu vực thôn Hoàng Văn Thụ, xã Chiềng Mai (khu vực đường tránh) ngược lên khu vực xã Hua La cũ. Qua ghi nhận, tại khu vực thôn 2 - Hoàng Văn Thụ, xã Chiềng Mai, dòng nước đen chảy ra từ mương thoát nước và đổ vào suối. Theo phản ánh của người dân, nguồn nước này có thể xuất phát từ hoạt động sơ chế cà phê.

Mùa sơ chế cà phê thường kéo dài từ tháng 10 năm trước đến tháng 3 năm sau, trong đó cao điểm tập trung vào các tháng 10-12. Đây cũng là thời điểm tình trạng ô nhiễm trên dòng suối diễn biến rõ rệt, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và đời sống của các hộ dân sinh sống dọc hai bên suối.

Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Hải Sơn, Chủ tịch UBND xã Chiềng Mai, cho biết: Niên vụ cà phê 2026-2027, toàn xã có 118 cơ sở sơ chế cà phê. UBND xã đã thành lập các đoàn kiểm tra thường xuyên và đột xuất đối với hoạt động của các cơ sở. Từ đầu vụ đến nay, địa phương đã kiểm tra, phát hiện và lập hồ sơ xử lý 6 hộ vi phạm các quy định về bảo vệ môi trường.

Ghi nhận của phóng viên khu vực phía dưới, tại suối Bằng Bông (tên gọi do người dân địa phương sử dụng), đoạn chảy qua tổ 7, phường Chiềng Sinh và bản Nà Hạ, xã Chiềng Mung, cũng xuất hiện tình trạng nước chuyển màu đen đục, kèm mùi hôi khó chịu.

Dòng suối đoạn chạy qua khu vực tổ 7, phường Chiềng Sinh nước đang bị ô nhiễm.    Ảnh chụp chiều 31/10/2026.

Nhiều hộ dân sinh sống dọc hai bên suối đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ tình trạng ô nhiễm nguồn nước. Ông Trần Ngọc Đương, ở tổ 7, phường Chiềng Sinh, nói: Gần đây, cứ đến mùa cà phê, nước thải từ hoạt động chế biến lại chảy ra suối, gây mùi hôi rất khó chịu. Người dân đã nhiều lần kiến nghị, mong muốn các cấp, ngành kiểm tra, giải quyết dứt điểm, nhưng tình trạng ô nhiễm vẫn tái diễn.

Tình trạng ô nhiễm ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, buộc nhiều hộ dân phải tìm cách che chắn, hạn chế mùi phát tán vào nhà. Bà Trần Thị Thùa, ở khu trại ong, bản Nà Hạ, xã Chiềng Mung, phản ánh: Chúng tôi phải đóng kín cửa, mỗi khi ra khỏi nhà là phải đeo khẩu trang. Năm 2023, gia đình phải bỏ khoảng 100 triệu đồng làm mái tôn che kín đoạn suối dài 68 m sát nhà, nhưng vẫn không ngăn được mùi hôi thối. Người dân mong các cấp, ngành sớm kiểm tra, có giải pháp xử lý.

Gia đình bà Trần Thị Thùa, bản Nà Hạ, xã Chiềng Mung làm mái tôn dọc suối để hạn chế mùi.   Ảnh chụp chiều 31/10/2026.

Hoạt động sơ chế cà phê phát sinh lượng nước thải lớn, đòi hỏi các cơ sở phải thu gom, xử lý đạt quy chuẩn trước khi xả ra môi trường. Tuy nhiên, theo phản ánh của người dân, vẫn còn tình trạng một số cơ sở xả nước thải sơ chế cà phê chưa qua xử lý ra môi trường.

Ông Trần Xuân Hiệp, Chủ tịch UBND xã Chiềng Mung, thông tin: Toàn xã hiện có 28 cơ sở sơ chế cà phê. Hằng năm, UBND xã tổ chức cho các hộ chăn nuôi, sơ chế cà phê ký cam kết bảo vệ môi trường. Địa phương cũng đã tiếp nhận phản ánh của người dân về tình trạng ô nhiễm, mùi hôi tại dòng suối chảy qua địa bàn. Xã đã có văn bản đề nghị phường Chiềng Sinh và xã Chiềng Mai phối hợp đẩy mạnh tuyên truyền, kiểm tra, giám sát hoạt động xả thải, nâng cao ý thức chấp hành quy định về bảo vệ môi trường của các cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Dòng nước đen ngòm chảy qua cống ngay trước trụ sở xã Chiềng Mung. Ảnh chụp chiều 31/10/2026.

Ngày 20/8/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành công văn số 4948/SNNMT-QLMT về thực hiện Công văn số 4467/UBND-KT ngày 24/6/2026 của UBND tỉnh về việc tăng cường công tác bảo vệ môi trường, nguồn nước đối với hoạt động chế biến nông sản trên địa bàn tỉnh niên vụ 2026-2027. Công văn đề nghị, các cơ sở chế biến cà phê quy mô công nghiệp trong quá trình hoạt động sản xuất, phải thực hiện đúng, đầy đủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường; vận hành hệ thống xử lý nước thải, khí thải, đảm bảo xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường trước khi xả thải ra môi trường; rà soát, lắp đặt mới, kiểm tra tín hiệu và truyền dữ liệu hệ thống camera giám sát tại các vị trí thu gom, xử lý chất thải về Sở Nông nghiệp và Môi trường để phục vụ công tác theo dõi, giám sát. Đối với các cơ sở chế biến nông sản quy mô nhỏ, hợp tác xã, hộ gia đình chấp hành đúng, đầy đủ các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường; đầu tư xây dựng công trình xử lý chất thải, công trình bảo vệ môi trường đảm bảo xử lý chất thải phát sinh đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường. Mọi hình thức xả trực tiếp chất thải từ hoạt động chế biến nông sản chưa được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường ra ngoài môi trường là vi phạm pháp luật và sẽ bị xử lý nghiêm theo đúng các quy định của pháp luật.

Mảng bám nổi trên mặt dòng nước tại khu vực tổ 7, phường Chiềng Sinh.   Ảnh chụp chiều 31/10/2026.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, thông tin: Sở duy trì đường dây nóng (1900599976) để tiếp nhận thông tin phản ánh, kiến nghị về ô nhiễm môi trường. Vừa qua, Sở đã thành lập đoàn giám sát làm việc với xã Chiềng Mai, Chiềng Mung, Chiềng Sinh về việc tăng cường rà soát; xử lý các cơ sở vi phạm. Chỉ đạo Trung tâm Nước và Quan trắc môi trường sẵn sàng quan trắc, đánh giá mức độ ô nhiễm đất, nước, không khí tại khu vực xảy ra sự cố và vùng bị ảnh hưởng, làm căn cứ xác định thiệt hại về môi trường.

Tình trạng ô nhiễm dòng suối kéo dài nhiều năm, tái diễn vào mỗi mùa sơ chế cà phê cho thấy công tác kiểm soát nguồn thải vẫn còn những hạn chế. Các ngành chức năng và địa phương cần tăng cường phối hợp kiểm tra, xác định rõ nguồn phát sinh nước thải, trách nhiệm của từng cơ sở; kiên quyết yêu cầu xử lý, khắc phục vi phạm, bảo đảm nước thải được thu gom, xử lý đạt quy chuẩn trước khi xả ra môi trường.