Giảm số giờ dạy cho giáo viên mầm non: Khoảng cách giữa chính sách và thực tế

Quy định mới về chế độ làm việc của giáo viên mầm non được kỳ vọng sẽ giảm tải áp lực cho đội ngũ này. Ảnh minh họa

ÁP LỰC CÔNG VIỆC KHÔNG CHỈ NẰM Ở GIỜ DẠY

Từ ngày 4/3/2026, Thông tư số 11/2026/TT-BGDĐT quy định chế độ làm việc đối với giáo viên mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành chính thức có hiệu lực, thay thế Thông tư số 48/2011/TT-BGDĐT. Một trong những điểm đáng chú ý của Thông tư 11 là việc giảm thời gian giảng dạy trực tiếp đối với giáo viên mầm non dạy 2 buổi/ngày xuống còn 5 giờ 30 phút/ngày, tức giảm 30 phút so với quy định trước đây.

Đây được xem là một bước điều chỉnh tích cực, nhằm giảm áp lực công việc, cải thiện điều kiện làm việc và nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ. Tuy nhiên, từ thực tế giảng dạy tại nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực vùng sâu, vùng xa, cho thấy việc triển khai quy định này không hề đơn giản. Khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn vẫn còn khá lớn, đặt ra nhiều thách thức cho cả giáo viên và nhà trường.

Gắn bó với nghề hơn 11 năm, cô Lữ Thị Tuyết, giáo viên Trường Mầm non Na Mèo (tỉnh Thanh Hóa) cho rằng, giáo viên mầm non là một nghề đặc thù. "Từ sáng sớm đến chiều muộn, chúng tôi hầu như không có khoảng nghỉ thực sự. Mọi hoạt động của trẻ, từ ăn uống, ngủ nghỉ đến vui chơi, học tập đều cần sự theo sát liên tục. Áp lực không chỉ đến từ khối lượng công việc mà còn từ trách nhiệm phải đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các con", cô Tuyết chia sẻ.

Theo cô giáo này, có những ngày, bản thân gần như kiệt sức nhưng vẫn phải cố gắng giữ tinh thần vui vẻ, nhẹ nhàng để chăm sóc trẻ. Điều đó không phải lúc nào cũng dễ dàng. Khi thể lực và tâm lý bị bào mòn, giáo viên sẽ khó sáng tạo trong các hoạt động dạy học, đôi khi chỉ cố hoàn thành công việc cho xong, thay vì làm tốt nhất có thể. Vậy nên, theo cô Tuyết, việc tách biệt thời gian dạy trực tiếp 5 giờ 30 phút với thời gian đón, trả trẻ trong tổng 40 giờ làm việc/tuần là một sự thay đổi tích cực.

"Nếu được bố trí thời gian hợp lý hơn, chúng tôi sẽ có thêm cơ hội nghỉ ngơi, phục hồi sức khỏe và chuẩn bị bài giảng chu đáo hơn. Khi giáo viên có tâm trạng tốt, năng lượng tích cực, thì trẻ cũng sẽ được hưởng môi trường học tập vui vẻ và chất lượng hơn", cô Tuyết cho biết.

Giáo viên mầm non vẫn đang gánh vác khối lượng công việc vượt xa quy định trên giấy tờ

Tuy nhiên, nữ giáo viên này cũng băn khoăn về tính khả thi của quy định trên khi áp dụng trong thực tế công tác giảng dạy. Khác với các bậc học khác, giáo viên mầm non không chỉ thực hiện nhiệm vụ giảng dạy mà còn đảm nhận vai trò chăm sóc toàn diện cho trẻ. Từ việc đón trẻ, tổ chức ăn, ngủ, vệ sinh cá nhân đến theo dõi sức khỏe, tất cả đều gắn liền với trách nhiệm của giáo viên. Chính vì vậy, khái niệm "giờ dạy" trong môi trường mầm non khó có thể tách bạch rõ ràng.

"Đều đặn, chúng tôi có mặt ở trường từ 6 giờ 30 sáng để chuẩn bị, đón trẻ và kết thúc công việc vào khoảng 18 giờ tối. Đó là gần 12 tiếng lao động hầu như không có thời gian nghỉ. Trên lý thuyết là giảm 30 phút đứng lớp nhưng thực tế chúng tôi gần như không có khoảng thời gian nào thực sự được nghỉ. Trẻ ở lớp cần được chăm sóc liên tục, không thể nói hết giờ dạy là rời khỏi lớp được. Nếu mình giảm giờ thì đồng nghiệp sẽ phải làm thay, mà ai cũng đã vất vả. Nếu áp dụng giảm giờ dạy mà không tăng thêm nhân lực thì gần như không khả thi", cô Tuyết chia sẻ.

Tại miền núi, vùng cao, câu chuyện còn trở nên phức tạp hơn. Điều kiện cơ sở vật chất hạn chế, thiếu giáo viên, địa bàn rộng khiến việc tổ chức dạy học đã khó, nay triển khai thêm quy định giảm giờ lại càng khó khăn. Cô Vàng Thị Di, giáo viên Trường Mầm non Sán Chải (tỉnh Lào Cai) chia sẻ, ở các trường vùng cao, giáo viên mầm non không chỉ đơn thuần đảm bảo công tác giảng dạy mà còn phải lo nhiều việc khác như vận động học sinh ra lớp, hỗ trợ chăm sóc trẻ khi người thân của các em không thể đón đúng thời gian tan lớp. Có những hôm trời mưa, đường trơn trượt, giáo viên vẫn phải đến lớp từ rất sớm. Thời gian làm việc thực tế thường xuyên kéo dài hơn 8 tiếng mỗi ngày.

"Nhiều lớp phải ghép độ tuổi, số lượng trẻ đông hơn quy định. Vì vậy, dù có quy định giảm giờ dạy nhưng thực tế, giáo viên vẫn phải làm việc đủ, thậm chí nhiều hơn. Không ai có thể rời lớp sớm hơn khi trẻ vẫn còn ở đó. Nếu một người giảm giờ thì người còn lại sẽ phải làm thay. Điều đó tạo thêm áp lực cho đồng nghiệp nên chúng tôi cũng không nỡ", cô Di chia sẻ.

ĐỂ CHÍNH SÁCH ĐI VÀO CUỘC SỐNG

Ở góc độ quản lý, hiệu trưởng trường mầm non cũng thừa nhận những khó khăn trong việc triển khai quy định mới. Hiệu trưởng một trường mầm non trên địa bàn tỉnh Phú Thọ cho biết, bản thân bà rất ủng hộ chủ trương giảm giờ dạy vì điều đó sẽ giảm áp lực, bảo vệ sức khỏe nghề nghiệp và tạo điều kiện để giáo viên tập trung hơn cho chuyên môn. Tuy nhiên, để thực hiện được thì cần có đủ điều kiện về nhân lực và tài chính. Hiện nay, biên chế giáo viên mầm non vẫn còn thiếu so với nhu cầu thực tế. Theo bà, để đảm bảo đúng quy định, nhà trường phải bố trí lại lịch làm việc, phân công giáo viên luân phiên. Nhưng với số lượng giáo viên hiện có, việc này chỉ mang tính hình thức. Có những ngày trên bảng phân công là giáo viên được giảm giờ nhưng thực tế, họ vẫn ở lại lớp để hỗ trợ đồng nghiệp. Nếu không làm vậy thì lớp học sẽ bị xáo trộn, ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ.

Ngoài ra, vấn đề kinh phí cũng là một rào cản lớn. Việc hợp đồng thêm giáo viên để bù đắp thời gian giảm giờ là giải pháp hợp lý nhưng nhiều trường không đủ nguồn lực để thực hiện. Một trong những nguyên nhân khiến việc giảm giờ dạy khó triển khai là sĩ số lớp học quá đông. Ở nhiều nơi, số lượng trẻ vượt xa quy định, tạo áp lực lớn lên giáo viên. Theo chia sẻ của vị hiệu trưởng này, khi lớp học có quá đông trẻ, việc chăm sóc, quản lý đã chiếm gần như toàn bộ thời gian. Các hoạt động giáo dục cũng phải linh hoạt điều chỉnh để phù hợp với điều kiện thực tế.

"Chỉ riêng việc cho trẻ ăn trưa đã mất rất nhiều thời gian. Sau đó là dỗ trẻ ngủ, vệ sinh cá nhân… Những công việc này không thể cắt giảm hay chuyển giao cho người khác. Trong bối cảnh đó, việc giảm 30 phút giờ dạy gần như không tạo ra sự thay đổi đáng kể trong khối lượng công việc thực tế của giáo viên", bà nói thêm.

Dù còn nhiều khó khăn nhưng vị hiệu trưởng đánh giá cao ý nghĩa của chính sách giảm giờ dạy. Đây là bước tiến quan trọng, thể hiện sự ghi nhận đối với đặc thù lao động của giáo viên mầm non, một nghề đòi hỏi nhiều công sức. Tuy nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống, cần có những giải pháp đồng bộ hơn.

Theo bà, trước hết cần bổ sung đủ biên chế giáo viên, đặc biệt tại các địa phương khó khăn. Bên cạnh đó, cần có cơ chế hỗ trợ tài chính để các trường có thể hợp đồng thêm nhân lực khi cần thiết. Vị hiệu trưởng cũng đề xuất giảm sĩ số lớp học, cải thiện cơ sở vật chất và có thêm nhân viên hỗ trợ như cấp dưỡng, bảo mẫu. Điều này sẽ giúp giảm tải công việc, tạo điều kiện để việc giảm giờ dạy được thực hiện thực chất hơn.

"Chúng tôi không mong giảm giờ chỉ trên giấy tờ. Điều quan trọng là có thêm người để cùng chia sẻ công việc, để mỗi giáo viên có thể chăm sóc trẻ tốt hơn mà vẫn đảm bảo sức khỏe của mình", vị hiệu trưởng này thẳng thắn nhìn nhận.