Giảm tiền kiểm phải đi cùng ngăn chặn nguy cơ gây ô nhiễm từ sớm

Các đại biểu Quốc hội Tổ 1 tham gia phiên thảo luận tổ (Ảnh: Quang Vinh)

Ngày 24/10, Quốc hội thảo luận ở Tổ về: Dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Ông Dương Đức Hải phát biểu tại Tổ 1 (Ảnh: Quang Vinh)

Phát biểu tại Tổ 1 (Đoàn TP. Hà Nội) về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, đại biểu Quốc hội Dương Đức Hải (Đoàn TP. Hà Nội) nêu vấn đề, sau khi sửa luật, người dân có được bảo vệ tốt hơn trước các nguy cơ ô nhiễm không? bởi môi trường là vấn đề “nóng” trên các diễn đàn, sự quan tâm của người dân. Đặc biệt, nếu không giải quyết triệt để sẽ gây bức xúc trong dư luận xã hội. “Đời sống, sức khoẻ, sinh hoạt của người dân có được bảo vệ tốt hơn sau khi sửa luật?. Doanh nghiệp có được tạo điều kiện thuận lợi trong việc thực hiện các thủ tục hành chính, giảm chi phí và tạo thuận lợi nhất cho quá trình thực hiện không?”, ông Hải nêu vấn đề.

Ông Hải đề nghị, giảm tiền kiểm phải đi cùng với năng lực phát triển và ngăn chặn nguy cơ gây ô nhiễm từ sớm. Giảm tiền kiểm phải xác lập việc phát hiện và ngăn chặn, xử lý từ sớm, từ xa. Dự thảo luật bổ sung: xác lập hoạt động giám sát nguy cơ ô nhiễm, suy thoái, sự cố môi trường; quy định trách nhiệm giám sát của cơ quan thẩm định, cấp phép tại Điều 38, Điều 48; đồng thời sửa đổi Điều 115 tạo nền tảng quản lý bằng dữ liệu. Đây là hướng đi rất đúng và tiến tới áp dụng công nghệ khoa học và xuất bản dữ liệu để quản lý.

“Trong lĩnh vực môi trường, hậu kiểm phải đủ khả năng để phòng ngừa thiệt hại. Ví dụ như nguồn nước bị ô nhiễm, khi đã bị ô nhiễm và phát tán thì việc xử phạt, chế tài nặng bao nhiêu cũng khó khôi phục lại môi trường cũng như sinh kế, điều kiện sinh hoạt của người dân”, ông Hải nói và đề nghị cần tính đến ai xác minh, giám sát, quyết định các giải pháp, biện pháp phòng ngừa bởi nếu chúng ta hành động chậm, các hệ lụy cho xã hội vẫn có thể gây ra. Do vậy cần phải vận hành quy trình chặt chẽ.

Ông Hải cũng đề nghị, gắn dữ liệu cảnh báo với nghĩa vụ hành động của các cơ quan có thẩm quyền. Trên cơ sở các Điều 38, 48, 115, đề nghị xác lập rõ đầu mối xử lý, nghĩa vụ xác minh, phản ứng kịp thời và trách nhiệm giải trình khi chậm hành động. Ngưỡng cảnh báo, thời hạn và quy trình kỹ thuật có thể giao cho Chính phủ quy định theo từng mức độ nguy cơ. Đồng thời, cần phân biệt tín hiệu bất thường với kết luận vi phạm. Phải phân định rõ những kết luận và các cảnh báo phải được kiểm chứng, bảo vệ môi trường vừa đảm bảo khách quan, vừa không gây phiền hà cho doanh nghiệp.

“Làm sao phải biến các dữ liệu cảnh báo thành các hành động kịp thời và có các giải pháp phòng ngừa. Đối với các cơ sở nguy cơ cao cần phải giám sát phù hợp ngay từ giai đoạn đầu vận hành. Khi có những cơ chế giám sát từ đầu mới có thể kịp thời điều chỉnh các công nghệ một cách kịp thời”, ông Hải nêu.

Công bố chỉ số chất lượng không khí phải kèm theo khuyến cáo sức khỏe

Theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Lân Hiếu (Đoàn TP. Hà Nội), dự Luật cắt giảm các khâu tiền kiểm nhưng cần phải bảo đảm sức khỏe người dân.

Ông Hiếu cho hay, dự thảo đề xuất giảm 90% đánh giá tác động môi trường và xin giấy phép chuyển sang hậu kiểm. Nhưng cắt giảm thì hậu kiểm phải kỹ. Đề nghị luật quy định rõ tần suất kiểm soát tối thiểu, chế tài tăng răn đe và yêu cầu phải đánh giá lại khi sự cố môi trường xảy ra. Đặc biệt cần quan tâm đánh giá tác động môi trường với các dự án nằm gần khu dân cư, trường học, bệnh viện và nguồn nước, kể cả dự án rất là nhỏ. “Chúng ta không tính theo quy mô, phải tính theo mức độ tác động nguy hiểm”, ông Hiếu nêu rõ.

Ông Nguyễn Lân Hiếu phát biểu tại Tô 1 (Ảnh: Quang Vinh)

Bên cạnh đó, theo ông Hiếu, giao quyền cấp phép thì phải có đủ năng lực, phải có các tiêu chí rõ ràng gồm nhân lực, chuyên môn và thiết bị quan trắc trước khi giao. Cần có cơ chế giám sát để tránh tình trạng địa phương vừa thu hút đầu tư, vừa thẩm định, tự cấp phép đánh giá tác động môi trường.

Đề cập đến ô nhiễm không khí và sức khỏe cộng đồng, ông Hiếu chia sẻ đây là nội dung cá nhân ông đặc biệt quan tâm, và đánh giá cao việc dự thảo Luật bổ sung quy định về dự toán ô nhiễm không khí, kiểm kê khí thải và vùng phát thải thấp.

Là bác sĩ tim mạch ở Hà Nội, ông Hiếu cho biết, cứ mỗi đợt ô nhiễm thì số lượng bệnh nhân nhập bệnh viện rất đông, đặc biệt là các bệnh lý về đường hô hấp. Từ đó, ông Hiếu đề nghị bổ sung 2 nội dung. Theo đó, khi công bố chỉ số chất lượng không khí phải kèm theo khuyến cáo sức khỏe cụ thể cho từng nhóm đối tượng người dân. Phải có sự liên thông dữ liệu môi trường với dữ liệu y tế như số ca nhập viện do bệnh hô hấp, tim mạch để đánh giá tác động thực sự của ô nhiễm lên sức khỏe và làm căn cứ cho chính sách thay đổi tiếp theo.