Giành quyền nuôi thú cưng sau chia tay trở thành vấn nạn ở Trung Quốc

Thú cưng ngày càng gắn bó sâu sắc với đời sống và quan hệ tình cảm của người dân Trung Quốc, đặc biệt là các cặp đôi trẻ. Việc quyết định “ai được quyền nuôi” đã trở thành vùng xám pháp lý đầy trăn trở cho nhiều người trẻ khi tình yêu rạn nứt.

Theo dữ liệu từ ngành công nghiệp thú cưng, số lượng chó, mèo tại các đô thị Trung Quốc đã chạm mốc 126 triệu con vào năm 2025, với động lực tăng trưởng chính đến từ thế hệ Gen Z và Millennials.

Nhiều cặp đôi trẻ chăm sóc thú cưng như con cái, tự xưng “bố”, “mẹ”. “Tình yêu có thể nhạt phai, nhưng sợi dây gắn kết giữa người và động vật thì hiếm khi đứt đoạn”, một người dùng mạng xã hội đã viết.

Những năm gần đây, các bài đăng cầu cứu về việc chia quyền nuôi thú cưng sau khi cặp đôi chia tay xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội Trung Quốc.

Nhiều người tỏ ra tuyệt vọng khi đặt câu hỏi làm thế nào để đòi lại mèo từ người yêu cũ một cách hợp pháp, hay liệu quyền nuôi chó có thể đưa vào thỏa thuận ly hôn hay không.

Nhiều cặp đôi gặp vấn đề khi tranh chấp thú cưng sau ly hôn.

Khoảng trống pháp lý khiến những tranh chấp này trở nên phức tạp. Luật pháp về thú cưng ở Trung Quốc từ trước đến nay chủ yếu tập trung vào quản lý hành chính, dù dần dần đã chú trọng hơn đến phúc lợi động vật.

Theo luật hiện hành, thú cưng vẫn được phân loại thuần túy là tài sản cá nhân; không có quy định nào về quyền nuôi dưỡng hay quyền thăm nom tương tự như đối với con trẻ chưa thành niên.

Các tòa án thường dựa vào hóa đơn mua hàng, hồ sơ nhận nuôi, đăng ký chip thú cưng và hóa đơn thú y để xác định chủ sở hữu nhưng sự gắn bó tình cảm của người chủ lại là điều rất khó để định lượng về mặt pháp lý.

Năm 2024, Tòa án quận Phúc Điền, thành phố Thâm Quyến đã làm rõ vấn đề này khi giải quyết một vụ tranh chấp chú chó có biệt danh là Khả Lạc.

Một người phụ nữ tên Tiểu Gia đã mua và nuôi Khả Lạc trước khi tạm thời gửi chú chó cho người yêu là Tiểu Hoa để đi nước ngoài. Sau khi họ chia tay, Tiểu Hoa từ chối trả lại chú chó, lấy lý do rằng thời gian và tiền bạc anh ta đã đầu tư cho phép anh ta có quyền giữ Khả Lạc.

Tòa án không chấp nhận lập luận này và phán quyết Tiểu Gia là chủ sở hữu hợp pháp. Các khoản chi phí của Tiểu Hoa được coi là sự tự nguyện tặng cho giữa những người yêu nhau, còn việc tạm thời chăm sóc chú chó không làm chuyển giao quyền sở hữu.

Một số cuộc chiến giành quyền nuôi thú cưng thậm chí đã dẫn đến những hậu quả cực đoan hơn. Tại Thanh Đảo, miền bắc Trung Quốc, tranh chấp giữa một cặp đôi về 2 con mèo của họ đã kết thúc trong bi kịch.

Trong lúc cãi vã gay gắt, cả hai bên đều tìm cách giật lấy con mèo của đối phương. Người phụ nữ đã dùng con dao rơi dưới đất đâm vào bụng bạn trai. Cô sau đó bị tuyên án 3 năm tù về tội cố ý gây thương tích. Trong lúc hỗn loạn, một con mèo đã hoảng sợ bỏ chạy mất tích, con còn lại bị sang chấn tâm lý nặng nề.

Đối với thế hệ trẻ Trung Quốc, thú cưng không còn là tài sản thuần túy mà chúng là chỗ dựa tinh thần. Sự chuyển dịch này đã góp phần thúc đẩy nền kinh tế thú cưng bùng nổ, dự kiến đạt quy mô 405 tỷ Nhân dân tệ vào năm 2028.

Tại Trung Quốc, mô hình “trường mầm non thú cưng” tại Thượng Hải từng rất được chú ý.

Bên cạnh đó, với các liệu pháp y học cổ truyền Trung Quốc như châm cứu và xoa bóp bấm huyệt cho thú cưng, chủ nuôi không tiếc tiền chi trả. Dịch vụ tang lễ thú cưng, bao gồm hỏa táng và lễ tưởng niệm riêng, cũng đang phát triển mạnh mẽ.

Trong bối cảnh văn hóa nuôi thú cưng phát triển nhanh hơn khung pháp lý, một số cư dân mạng đang kêu gọi các cặp đôi nên có sự chuẩn bị trước.

“Thú cưng không phải là ghế sofa hay cái tivi; chúng là những sinh mệnh có ký ức và cảm xúc. Các cặp đôi nên thỏa thuận trước về quyền nuôi dưỡng để bảo vệ những con vật này khỏi tổn thương không đáng có”, một cư dân mạng lưu ý.

Đối với những người khác, việc cùng nhau chăm nom vẫn là một lựa chọn tối ưu.

Một người nuôi thú cưng chia sẻ trên mạng: “Bạn trai cũ của tôi tuần nào cũng qua thăm chú chó Wangzai của chúng tôi, nó vui mừng khôn xiết mỗi khi gặp lại bố. Wangzai đơn giản là một đứa trẻ không biết nói mà thôi”.