Giao dịch tần suất cao của khối ngoại vào tầm ngắm tại Hàn Quốc

Hoạt động giao dịch tần suất cao (High Frequency Trading, HFT) của các tổ chức nước ngoài đang thu hút sự chú ý của cơ quan quản lý Hàn Quốc sau những biến động mạnh trên thị trường chứng khoán. Theo đánh giá của giới chức và các chuyên gia, các quy định mới nhằm hạn chế giao dịch đầu cơ của nhà đầu tư cá nhân đối với sản phẩm đòn bẩy cổ phiếu đơn lẻ chưa đủ để kiểm soát ảnh hưởng từ các thuật toán giao dịch tốc độ cao.

Theo Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc (KRX), trong ngày đầu tiên áp dụng quy định mới về ký quỹ đối với các sản phẩm chứng khoán đòn bẩy cổ phiếu đơn lẻ, giá trị giao dịch của năm sản phẩm có quy mô vốn hóa lớn nhất đã giảm khoảng 74%.

Việc siết điều kiện ký quỹ khiến nhà đầu tư cá nhân bán ròng khoảng 1.000 tỷ won, trong khi các công ty chứng khoán đóng vai trò tạo lập thanh khoản hấp thụ phần lớn lượng bán ra. Tỷ trọng giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài cũng giảm từ khoảng 38% xuống còn 30%, dù nhóm này không chịu yêu cầu ký quỹ.

Các nhà giao dịch theo dõi diễn biến thị trường tại phòng giao dịch của Hana Bank ở Seoul khi chỉ số Kospi biến động mạnh. Ảnh: The Korea Herald.

Các chuyên gia nhận định sự sụt giảm của dòng tiền cá nhân đã làm giảm cơ hội kinh doanh chênh lệch giá, vốn là chiến lược được nhiều tổ chức nước ngoài sử dụng thông qua các sản phẩm đòn bẩy thay vì nắm giữ cổ phiếu dài hạn.

Dữ liệu từ Shinhan Investment cho thấy trong tháng 7, nhà đầu tư nước ngoài giao dịch trung bình 5.100 tỷ won mỗi ngày trên các sản phẩm đòn bẩy cổ phiếu đơn lẻ, chiếm khoảng 43% tổng giá trị giao dịch của thị trường. Tuy nhiên, giá trị mua ròng chỉ bằng khoảng một phần mười so với nhà đầu tư cá nhân, phản ánh phần lớn hoạt động mang tính giao dịch ngắn hạn.

Đáng chú ý, sự phát triển nhanh của HFT đang làm thay đổi cấu trúc giao dịch trên thị trường chứng khoán Hàn Quốc. HFT sử dụng các thuật toán máy tính để phát hiện và khai thác chênh lệch giá chỉ trong vài phần nghìn giây, đồng thời gửi lệnh trực tiếp tới sàn giao dịch thông qua hệ thống truy cập thị trường của các công ty môi giới.

Theo báo cáo của Hiệp hội Chứng khoán Hàn Quốc công bố hồi tháng 3, đến cuối năm 2025, nước này có 2.490 tài khoản HFT được đăng ký. Các tài khoản này chiếm khoảng 55% giá trị giao dịch quỹ ETF và hơn 90% thuộc về nhà đầu tư nước ngoài.

Ảnh hưởng của giao dịch thuật toán được thể hiện rõ trong đợt tăng mạnh của thị trường tuần trước. Chỉ riêng giao dịch theo chương trình không chênh lệch giá đã đạt 5.100 tỷ won trong một phiên, trong khi nhà đầu tư nước ngoài mua ròng 7.280 tỷ won cổ phiếu trên sàn Kospi.

Riêng hai cổ phiếu Samsung Electronics và SK hynix chiếm tới 5.770 tỷ won, tương đương 79% tổng giá trị mua ròng của khối ngoại. Lực cầu tập trung đã góp phần đẩy giá cổ phiếu SK hynix tăng kịch trần trong phiên và Samsung Electronics ghi nhận mức tăng mạnh.

Giới phân tích cho rằng bên cạnh yếu tố mua bù vị thế bán khống và tái cơ cấu danh mục đầu tư, các thuật toán giao dịch tự động cũng góp phần khuếch đại đà tăng của thị trường.

Mặc dù HFT được đánh giá có thể cải thiện thanh khoản, thu hẹp chênh lệch giá mua bán và nâng cao hiệu quả hình thành giá, nhiều chuyên gia cảnh báo công nghệ này cũng có thể làm gia tăng biến động khi thị trường xuất hiện các cú sốc.

Một nghiên cứu của Hiệp hội Chứng khoán Hàn Quốc từng chỉ ra rằng giao dịch tần suất cao có nguy cơ khuếch đại biến động và làm gián đoạn trật tự giao dịch, đồng thời khuyến nghị cơ quan quản lý tăng cường giám sát.

Trên phạm vi quốc tế, HFT đã chịu sự kiểm soát chặt chẽ hơn sau sự kiện "Flash Crash" tại Mỹ năm 2010, khi thị trường chứng khoán lao dốc chỉ trong thời gian rất ngắn trước khi phục hồi nhanh chóng. Một số ý kiến cho rằng việc các thị trường phát triển siết quản lý đã khiến hoạt động HFT chuyển dịch nhiều hơn sang các thị trường châu Á.

Trước diễn biến này, cơ quan quản lý tài chính Hàn Quốc đang rà soát hoạt động của các công ty HFT nước ngoài thông qua hệ thống môi giới trong nước. Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc cũng đánh giá tác động của giao dịch thuật toán đối với sự ổn định của thị trường và xem xét các biện pháp quản lý phù hợp.

Hiện KRX đã áp dụng cơ chế đăng ký bắt buộc đối với các nhà giao dịch thuật toán tốc độ cao, đồng thời triển khai "công tắc ngắt khẩn cấp" cho phép hủy đồng loạt các lệnh giao dịch trong trường hợp cần thiết.

Bên cạnh đó, Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc đang nghiên cứu phương án tăng chi phí đối với những chủ thể đặt số lượng lệnh quá lớn nhằm hạn chế giao dịch quá mức trên các sản phẩm đòn bẩy cổ phiếu đơn lẻ. Theo giới chức, biện pháp này hướng đến việc kiểm soát hoạt động giao dịch thuật toán mà không áp dụng các quy định phân biệt trực tiếp với nhà đầu tư nước ngoài.