Các ĐBQH góp ý: Đổi mới thủ tục hải quan, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

Đồng chí Trần Lưu Quang, Bí thư Thành ủy TPHCM, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM điều hành phiên thảo luận tổ, chiều 3-8. Ảnh: QUANG PHÚC

Chiều 3-8, đại biểu (ĐB) Quốc hội thảo luận tại tổ về các dự thảo: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư; Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Tại tổ TPHCM, góp ý về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, ĐB Nguyễn Vũ Trung bày tỏ quan tâm đến việc ứng dụng công nghệ hiện đại và cải cách thủ tục hành chính để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. ĐB tán thành việc tiếp cận công nghệ mới (AI, dữ liệu lớn) để quản lý tự động, nhưng nhấn mạnh phải đảm bảo tính hợp pháp và khả năng kiểm tra, truy vết, giám sát của con người.

ĐB đề nghị có cơ chế kiểm tra, xem xét của người có thẩm quyền đối với các quyết định từ AI nếu làm phát sinh nghĩa vụ, hạn chế quyền hoặc gây bất lợi cho người khai hải quan.

Quang cảnh phiên thảo luận tổ ĐB Quốc hội TPHCM, chiều 3-8. Ảnh: QUANG PHÚC

ĐB Nguyễn Vũ Trung đề xuất đưa vào luật nguyên tắc “cơ quan hải quan không được yêu cầu người khai hải quan cung cấp lại các thông tin, dữ liệu hay chứng từ mà cơ quan nhà nước đã có hoặc có thể khai thác được từ cơ chế một cửa quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia đã được chia sẻ”. Các cơ quan quản lý nhà nước phối hợp, chia sẻ kết quả kiểm tra, tránh kiểm tra trùng lặp cùng một nội dung đối với một lô hàng, trừ trường hợp có vi phạm hoặc rủi ro.

Kiến nghị khác của ĐB Nguyễn Vũ Trung liên quan thời gian kiểm tra sau thông quan. ĐB cho rằng thời hạn 20 ngày, có thể gia hạn thêm 20 ngày, đối với kiểm tra tại trụ sở người khai hải quan là khá dài, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Ông đề xuất phân loại thời gian kiểm tra theo mức độ phức tạp, trong đó kiểm tra thông thường 10 ngày, kiểm tra phức tạp 20 ngày; chỉ kéo dài hơn với trường hợp có dấu hiệu vi phạm hoặc rủi ro cao.

Ở khía cạnh khác, ĐB Nguyễn Thành Trung (TPHCM) cho rằng quy định buộc mọi hành vi buôn lậu trong địa bàn hoạt động hải quan phải báo cáo và do cơ quan hải quan xử lý là chưa phù hợp thực tiễn, chưa tương thích với các luật liên quan. ĐB đề xuất cho phép các lực lượng chức năng như công an, bộ đội biên phòng được trực tiếp xử lý khi phát hiện vi phạm, đồng thời thông báo để hải quan phối hợp.

ĐB Nguyễn Thành Trung (TPHCM) phát biểu tại phiên họp tổ. Ảnh: QUANG PHÚC

Góp ý luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, ĐB Trần Thị Hiền (Ninh Bình) quan tâm quy định kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử.

ĐB cho rằng đặc thù của loại hàng hóa này là số lượng giao dịch lớn, giá trị từng đơn hàng nhỏ, yêu cầu luân chuyển nhanh. Nếu áp dụng quy trình như hàng hóa truyền thống có thể gây ách tắc tại cửa khẩu. Vì vậy, ĐB đề nghị nghiên cứu cơ chế quản lý phù hợp dựa trên quản lý rủi ro, ứng dụng công nghệ thông tin, như thủ tục hải quan điện tử rút gọn.

Theo ĐB Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp), quy trình kiểm định hàng hóa hiện còn phức tạp, gây ách tắc tại cửa khẩu, ảnh hưởng đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu. ĐB nhận định dự thảo luật chưa quy định rõ cơ sở xác định hàng hóa bắt buộc kiểm định chất lượng, cũng như chưa có danh mục cụ thể đối với sản phẩm xuất nhập khẩu phải kiểm định. Vì vậy, ĐB đề nghị ban hành danh mục rõ ràng để tạo thuận lợi cho hoạt động thông quan.

Về thời hạn kiểm định và xử lý tranh chấp, dự thảo luật chưa quy định thời gian cụ thể để cơ quan hải quan hoàn thành kiểm định chất lượng, khiến hàng hóa có thể bị kéo dài thời gian xử lý. “Cần quy định rõ thời hạn kiểm định và thời hạn giải quyết tranh chấp khi có mâu thuẫn ý kiến về chất lượng hàng hóa giữa hải quan và người khai hải quan”, ĐB Phạm Văn Hòa phát biểu.