Giáo dục Đất Tổ trên hành trình đổi mới

Kỳ 1: Bệ phóng vững chắc đổi mới giáo dục

Với Phú Thọ, đổi mới giáo dục không bắt đầu từ khẩu hiệu hay chiến dịch mang tính bề nổi mà được khởi nguồn từ một chiến lược có tính hệ thống, bám sát thực tiễn với thế “kiềng ba chân” vững chãi: Thể chế, nguồn lực và hạ tầng. Đây chính là những “mạch ngầm” quyết định sự vận hành của toàn hệ thống, tạo bệ phóng vững chắc để giáo dục Đất Tổ không chỉ thay đổi về diện mạo mà còn chuyển mình mạnh mẽ về chất lượng.

Trường THCS Cổ Tiết, xã Vạn Xuân ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy tại lớp học, nâng cao chất lượng giáo dục và tăng tính tương tác giữa giáo viên và học sinh.

Khi chính sách đi trước một bước

Trên hành trình đổi mới, tỉnh đã tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý thông suốt với những văn bản quy phạm mang tính định hướng dài hạn. Trong năm học 2025-2026, tỉnh đã ban hành hàng loạt nghị quyết chuyên đề về giáo dục và đào tạo. Đây là cách tiếp cận mới, tăng cường tính chủ động trong đổi mới giáo dục.

Các chính sách về thu - chi, hỗ trợ học phí cho học sinh vùng khó khăn, chế độ đãi ngộ cho đội ngũ giáo viên hay các đề án phát triển giáo dục nghề nghiệp... đã trở thành những “lực đẩy” quan trọng, giải quyết bài toán “yên tâm công tác” cho giáo viên và “cơ hội đến trường” cho học sinh, tạo nên sự đồng thuận cao trong xã hội.

Nhà giáo Ưu tú Phùng Quốc Lập - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh: Tỉnh đã ban hành 8 nghị quyết, trong đó có nhiều nghị quyết liên quan đến cơ chế, chính sách nhằm tạo điều kiện cho ngành Giáo dục và Đào tạo phát triển, đồng thời thúc đẩy giáo dục mũi nhọn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Điểm cốt lõi của các nghị quyết chính là việc các chính sách đã thực sự trao quyền tự chủ cho cơ sở. Khi hành lang pháp lý được phân định rõ ràng, các trường học đã loại bỏ được tâm lý “chờ chỉ đạo” hay “ngại sai”. Từ cấp mầm non đến THPT, các đơn vị đã chủ động hơn trong việc xây dựng kế hoạch giáo dục, tổ chức dạy học và đặc biệt là linh hoạt trong đổi mới phương pháp sư phạm. Sự thay đổi ấy đã tạo nên nền tảng vững chắc, giúp nhiều trường học vận hành như những “đơn vị tự chủ” thực thụ - năng động, sáng tạo và bám sát thực tiễn địa phương.

Cô giáo Trường Mầm non Hòa Phong, phường Việt Trì chú trọng đổi mới phương pháp dạy học.

Việc đưa chủ trương đổi mới trong ngành đã làm thay đổi căn bản tư duy quản lý từ hành chính đơn thuần sang quản trị dựa trên dữ liệu số, biến những chính sách vĩ mô thành những thành tích cụ thể, đo lường được tại từng cơ sở giáo dục, mà ở đó, những dãy phòng học kiên cố, khang trang đang dần hiện diện thay thế cho những lớp học tạm.

Đó không đơn thuần là thành quả của đầu tư công, mà là kết quả của một quá trình kiện toàn bộ máy quản lý đầy quyết liệt. Sau giai đoạn tái cấu trúc, ngành Giáo dục địa phương đã nhanh chóng “vào guồng”, tránh được những khoảng trống quản lý - điều vốn thường xảy ra trong các giai đoạn chuyển đổi.

Khát vọng chuẩn hóa toàn diện

Nếu thể chế là “đường ray” thì nguồn lực chính là “nhiên liệu” để con tàu giáo dục tăng tốc. Quyết tâm chính trị của tỉnh Phú Thọ được cụ thể hóa bằng những con số tài chính. Với 527 tỷ đồng đầu tư cho giáo dục trong năm 2025, nguồn vốn này đã được chuyển hóa thành cơ sở hạ tầng, trang thiết bị dạy học tiên tiến nhất.

Tuy nhiên, điều đáng ghi nhận không chỉ là quy mô vốn đầu tư mà còn là tư duy phân bổ nguồn lực. Thay vì dàn trải, tỉnh ưu tiên tập trung cho những “vùng lõm” về giáo dục: Các xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi mà điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn.

Giáo viên Trường THCS Quế Lâm, xã Tây Cốc tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, phát huy tính chủ động của học sinh.

Minh chứng rõ nét nhất cho hiệu quả đầu tư là sự thay đổi diện mạo tại xã miền núi. Cô giáo Trần Bích Ngọc - Phó Hiệu trưởng Trường THCS Quế Lâm (xã Tây Cốc) bùi ngùi nhớ lại thời kỳ mà việc tổ chức một tiết học thí nghiệm Vật lý hay Hóa học gần như là điều “xa xỉ”. Khi đó, thiếu phòng bộ môn, thiếu thiết bị cơ bản khiến những bài giảng về đổi mới phương pháp chỉ dừng lại ở mức ý tưởng trên trang giấy. Giờ đây, khi cơ sở vật chất được nâng cấp, giáo viên đã có “đất diễn” để thay đổi bài giảng, còn học sinh thì hào hứng hơn với việc tiếp nhận kiến thức thông qua thực hành.

Tỷ lệ kiên cố hóa trường lớp đạt trên 95% đã khép lại một giai đoạn dài “học nhờ, học tạm” từng ám ảnh nhiều thế hệ học sinh vùng khó. Đi cùng với đó là con số 90,15% trường học đạt chuẩn quốc gia. Đặc biệt, trong năm 2025, việc có thêm 23 trường THPT công lập cán đích chuẩn quốc gia đã tạo nên một chuẩn mực mới về môi trường sư phạm. Khi hạ tầng được “thay áo mới”, yêu cầu về chất lượng dạy và học cũng tăng lên tương ứng.

Giáo viên không thể dạy theo lối cũ “đọc - chép” khi đứng trong một lớp học thông minh và học sinh cũng không còn phải học một cách thụ động khi xung quanh là thế giới công nghệ hiện đại.

Thực tế cho thấy, chuyển đổi số đang hiện diện trong từng bài giảng tương tác, từng cách kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh. Công nghệ đã thực sự trở thành công cụ hữu hiệu để thay đổi bản chất của sư phạm, biến lớp học thành môi trường trực quan, sinh động và giàu tính tương tác hơn.

Từ thể chế đến hạ tầng, từ đội ngũ đến công nghệ - tất cả đang được kết nối chặt chẽ trong một chiến lược có tính hệ thống, đồng bộ và chủ động, là nền móng vững chắc cho những chuyển biến bền vững của ngành Giáo dục Đất Tổ trong tương lai.

Đổi mới giáo dục chỉ thực sự đạt hiệu quả khi được thực hiện đồng bộ trên cả ba trụ cột: thể chế, nguồn lực và hạ tầng. Sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố này đã và đang tạo nên nền tảng vững chắc, giúp ngành giáo dục địa phương từng bước khắc phục khó khăn, nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Những kết quả bước đầu là tiền đề quan trọng để Phú Thọ tiếp tục đẩy mạnh đổi mới, hướng tới xây dựng nền giáo dục phát triển toàn diện, bền vững, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

(Tiếp theo kỳ 2: Vai trò người thầy và quản trị nhà trường)