Giao quyền phải đi liền với kiểm soát sự an toàn pháp lý

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Tách bạch rõ nhiệm vụ chính trị Nhà nước giao với hoạt động sản xuất, kinh doanh

Các ĐBQH nhận thấy, dự luật đã kiến tạo hành lang pháp lý để phát triển ngành dầu khí từ một ngành công nghiệp khai khoáng truyền thống thành một ngành công nghiệp - năng lượng hiện đại; chuyển tư duy lập pháp sang quản trị tổng hợp tài nguyên và không gian biển, thể chế hóa đúng tinh thần Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển và Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Theo ĐBQH Trịnh Xuân An (Đồng Nai), dự thảo Luật có nhiều chỉnh lý quan trọng như tiếp tục làm rõ phạm vi điều chỉnh của Luật, rà soát mối quan hệ với các luật chuyên ngành, hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền giữa Chính phủ, Bộ Công thương và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam. Những chỉnh lý này góp phần nâng cao tính thống nhất và khả thi của dự thảo Luật.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Đại biểu Trịnh Xuân An nhấn mạnh, điểm đáng chú ý nhất của dự thảo Luật lần này là không chỉ sửa đổi các quy định về hoạt động dầu khí truyền thống mà còn từng bước mở ra không gian phát triển mới của ngành thông qua các quy định về hoạt động thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), năng lượng ngoài khơi và dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao. Điều đó thể hiện tư duy chuyển từ quản lý hoạt động dầu khí sang kiến tạo sự phát triển của ngành dầu khí trong giai đoạn mới.

ĐBQH Trịnh Xuân An (TP. Đồng Nai) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

ĐBQH Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) đánh giá, về phân cấp, phân quyền và giao quyền, dự thảo Luật đã rút ngắn thực chất chuỗi phê duyệt - chuyển một số thẩm quyền từ Thủ tướng Chính phủ về Bộ Công thương; giao Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam quyết định các nội dung chuyên môn, kỹ thuật trong quá trình thực hiện hợp đồng dầu khí; cho phép kế hoạch đại cương phát triển mỏ, kế hoạch khai thác sớm, kế hoạch phát triển mỏ thay thế các báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, khả thi theo pháp luật về xây dựng.

ĐBQH Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) phát biểu. Ảnh: Quang Khánh

Tuy nhiên, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị, giao quyền phải đi liền với kiểm soát sự an toàn pháp lý cho người thực thi. Đại biểu phân tích, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam vừa là nhà thầu độc lập vừa đại diện cho nước chủ nhà và được giao thực hiện một số nhiệm vụ quản lý nhà nước bằng chính nguồn lực, bộ máy và kinh phí của doanh nghiệp. Đây là mô hình đặc thù, phù hợp với tính chất của hoạt động dầu khí thượng nguồn nhưng cần xem xét kỹ hơn.

Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Theo đó, các Điều 56, 57, 58 dự thảo Luật chưa quy định tường minh vai trò đại diện nước chủ nhà như một chức năng độc lập. Do đó, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị, cần tách bạch rõ nhiệm vụ chính trị Nhà nước giao với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Nếu không tách bạch được hai chức năng này thì khó bảo đảm tính minh bạch và cạnh tranh bình đẳng, nhất là đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Phân cấp, phân quyền phải thực chất, có quy trình rõ ràng

Cũng đánh giá cao các nội dung phân cấp, phân quyền trong dự thảo Luật, ĐBQH Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) chỉ rõ, để triển khai trên thực tế, cơ quan soạn thảo phải rà soát và làm rõ nội hàm của khoản 7 Điều 6 với nguyên tắc: giao Chính phủ quy định chi tiết để làm cơ sở thực hiện. Theo đó, khoản 7 Điều 6 dự thảo Luật quy định: "Các hoạt động điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí có liên quan trực tiếp đến chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia, an ninh, quốc phòng, đối ngoại, các cam kết thay mặt Chính phủ Việt Nam phải được báo cáo cấp có thẩm quyền theo quy định của Chính phủ trước khi triển khai".

ĐBQH Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) phát biểu. Ảnh: Quang Khánh

Nhấn mạnh phân quyền, phân cấp phải thực chất, có quy trình rõ ràng, đại biểu Lê Thanh Hoàn cho rằng, nếu dự kiến chỉnh lý theo hướng của cơ quan soạn thảo là bỏ nội dung "giao Chính phủ quy định" thì tại khoản 7 chỉ còn nguyên tắc "báo cáo cấp có thẩm quyền" mà không quy định trình tự, thủ tục cụ thể như báo cáo ai, ai là người báo cáo...

Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Trong khi đó, các hoạt động dầu khí về cơ bản đều có thể liên quan trực tiếp đến chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia. Nếu không xác định rõ nội hàm thế nào là "liên quan trực tiếp", nếu nội dung nào cũng phải "báo cáo cấp có thẩm quyền" trước khi triển khai mà không rõ cấp có thẩm quyền trong dự thảo Luật thì sẽ che mờ đi toàn bộ các thẩm quyền được phân cấp, phân quyền.

Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

"Một nguyên tắc chủ đạo như vậy mà không giao Chính phủ quy định chi tiết thì thực tế mỗi cơ quan sẽ hiểu một kiểu, "hiểu hẹp thì việc xong, mà hiểu rộng thì việc tắc", đại biểu Lê Thanh Hoàn chỉ rõ.