Giáo sư Lê Viết Ly - Người nặng lòng với sự học quê hương

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Viết Ly dành nhiều tâm huyết cho sự nghiệp khuyến học, khuyến tài, với mong muốn tiếp sức cho thế hệ trẻ quê hương vươn lên bằng tri thức.

Mạch nguồn hiếu học từ làng cổ Nguyệt Viên

Là cháu nội cụ Phó bảng Lê Viết Tạo, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Viết Ly sinh ra tại làng Nguyệt Viên (nay thuộc phường Nguyệt Viên, tỉnh Thanh Hóa) - vùng đất khoa bảng từng đi vào câu ca dao: "Nguyệt Viên mười tám ông nghè/ Ông cưỡi ngựa tía, ông che tán vàng". Lớn lên bên dòng sông Mã, bên cây cầu Hàm Rồng lịch sử và trưởng thành từ mái trường Đào Duy Từ, những năm tháng tuổi thơ gian khó đã hun đúc trong ông ý chí và khát vọng vươn lên bằng con đường học vấn.

Từ quê hương xứ Thanh, ông bước ra thế giới, dành trọn tâm huyết cho nghiên cứu khoa học. Những công trình của ông về bảo tồn nguồn gen vật nuôi bản địa Việt Nam từng được Quỹ Crawford của Australia vinh danh. Dù gặt hái nhiều thành tựu quốc tế, trái tim ông vẫn luôn hướng về nguồn cội, đau đáu với sự nghiệp giáo dục quê nhà.

Ông từng tâm niệm: “Làm khuyến học không phải để được biết đến, mà để gieo niềm tin – để thế hệ trẻ hiểu rằng học là con đường duy nhất đưa ta đi xa”. Tâm nguyện ấy được hiện thực hóa bằng sự ra đời của Quỹ học bổng Gia đình Giáo sư, Tiến sĩ Lê Viết Ly vào năm 2007.

Đồng chí Đầu Thanh Tùng, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa tặng hoa tri ân Giáo sư, Tiến sĩ Lê Viết Ly tại lễ trao học bổng của gia đình Giáo sư năm 2024.

Những “chiếc phao cứu sinh” nâng bước ước mơ

Với nhiều học sinh, sinh viên, sự hỗ trợ của Quỹ học bổng Gia đình Giáo sư, Tiến sĩ Lê Viết Ly đến vào thời điểm có ý nghĩa quyết định. Nguyễn Thị Trâm Oanh, học sinh lớp 12A25, Trường THPT Hàm Rồng, là một trường hợp như vậy. Mồ côi cả cha lẫn mẹ từ khi mới 3 tháng tuổi, Oanh lớn lên trong sự cưu mang của bà ngoại. Nay bà đã 81 tuổi, sức khỏe yếu, hai bà cháu sống chủ yếu bằng số tiền ít ỏi từ nghề đan cót thuê. Dù hoàn cảnh thiếu thốn, Oanh vẫn kiên trì học tập, nhiều năm liền đạt danh hiệu học sinh giỏi. Suất học bổng của gia đình Giáo sư Lê Viết Ly là nguồn động viên để em tiếp tục theo đuổi việc học.

Không chỉ nâng đỡ những học sinh đang trên ghế nhà trường, quỹ còn đồng hành với nhiều sinh viên trong suốt những năm đại học. Phạm Thị Thương (quê xã Xuân Lập, tỉnh Thanh Hóa) là một trong những minh chứng tiêu biểu. Mồ côi mẹ từ khi 6 tháng tuổi, hơn 1 tuổi lại mất cha, Thương lớn lên trong sự chắt chiu, tần tảo của người bác gái. Năm 2021, đạt 27,8 điểm thi tốt nghiệp THPT, em trúng tuyển ngành Kinh tế đối ngoại, Trường Đại học Ngoại thương nhưng đứng trước nguy cơ gác lại giảng đường vì gánh nặng chi phí. Khi đó, học bổng của gia đình Giáo sư Lê Viết Ly đã đến kịp thời, giúp em có một điểm tựa vững chắc để thực hiện ước mơ.

Đến nay, Thương đã tốt nghiệp đại học, công tác tại Hà Nội và tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện. “Em rất biết ơn gia đình Giáo sư Lê Viết Ly đã nâng đỡ giúp em có được ngày hôm nay. Em sẽ cố gắng thật nhiều để cống hiến sức mình cho xã hội”, Thương chia sẻ.

Học sinh có hoàn cảnh khó khăn, nỗ lực vươn lên trong học tập được trao học bổng của gia đình Giáo sư Lê Viết Ly năm 2024.

Dẫu không thước đo nào đong đếm hết tấm lòng, nhưng những con số suốt gần hai thập kỷ đã minh chứng rõ nét cho tình yêu quê hương bền bỉ ấy. Thông qua Hội Khuyến học tỉnh Thanh Hóa, gia đình Giáo sư đã trao đi hơn 80 tỷ đồng để xây dựng trường lớp, nâng cấp cơ sở vật chất và cấp học bổng.

Nhờ nguồn lực thiết thực này, gần 8.000 lượt học sinh nghèo hiếu học đã được tiếp thêm nghị lực; gần 500 sinh viên khó khăn được đồng hành trọn vẹn suốt 4 đến 5 năm giảng đường với mức hỗ trợ 10–15 triệu đồng mỗi năm.

Bên cạnh người học, Quỹ còn vinh danh gần 500 cán bộ, giáo viên dạy giỏi và những người làm khuyến học tâm huyết. Với Giáo sư Lê Viết Ly, đầu tư cho giáo dục phải bắt đầu từ việc trân trọng và “tiếp lửa” cho chính những người ngày đêm đứng lớp gieo chữ.

Sự tiếp nối bền vững cho tương lai xứ Thanh

Tình yêu quê hương của gia đình Giáo sư Lê Viết Ly không chỉ dừng lại ở công tác khuyến học, mà còn nối dài qua tâm huyết kiến tạo của thế hệ con cháu tại Tập đoàn Sun Group. Những dấu ấn phát triển kinh tế - du lịch như Quảng trường biển Sun Grand Boulevard, Công viên nước Sun World Sầm Sơn hay Quần thể du lịch tâm linh và di tích lịch sử Am Tiên đang góp phần thay đổi diện mạo quê hương, mở ra nhiều sinh kế mới cho người dân địa phương.

Giữa nhịp sống hối hả hôm nay, hành trình suốt 19 năm của Quỹ học bổng gia đình Giáo sư Lê Viết Ly nhắc nhớ một bài học bình dị mà sâu sắc: giá trị chân chính của cuộc đời không nằm ở những gì ta nắm giữ, mà ở những gì ta trao đi.

Ở tuổi 90, người trí thức lão thành vẫn tràn đầy niềm tin vào chặng đường phía trước. Ông bộc bạch: “Tôi tự hào vì ít có quỹ học bổng khuyến học, khuyến tài nào duy trì bền bỉ gần 20 năm như vậy. Và tôi chắc chắn rằng, hành trình này sẽ còn tiếp tục nối dài, bởi sau tôi, con cháu trong gia đình cũng như Tập đoàn Sun Group sẽ tiếp tục ủng hộ và phát triển”.

Mỗi suất học bổng được trao đi không chỉ giúp học sinh, sinh viên vượt qua khó khăn trước mắt, mà còn gửi gắm niềm tin vào những thế hệ trẻ trưởng thành bằng tri thức, sống có trách nhiệm và biết cống hiến. Từ những việc làm thiết thực hôm nay, tâm nguyện của Giáo sư Lê Viết Ly đang tiếp tục tỏa sáng, bồi đắp cho truyền thống hiếu học và tương lai phồn vinh của quê hương Thanh Hóa.