Gieo chữ giữa đại ngàn Dốc Mây

Vượt núi, bám bản gieo chữ

Đường vào bản Dốc Mây quanh co giữa núi rừng Trường Sơn, với những con dốc La A, dốc Chuối và nhiều đoạn suối nối tiếp nhau. Ngày nắng, việc đi lại đã vất vả; mùa mưa, đất trơn, nước suối dâng cao, dòng chảy xiết khiến hành trình vào bản càng thêm gian nan.

Thầy Nguyễn Văn Hiện trong giờ dạy chữ cho học trò người Bru-Vân Kiều ở bản Dốc Mây - Ảnh: Đ.T

Với thầy giáo Nguyễn Văn Hiện (SN 1978), những cung đường ấy đã trở nên thân thuộc sau 16 năm gắn bó với điểm trường Dốc Mây thuộc Trường tiểu học Long Sơn. Từ năm 2010, khi bắt đầu nhận nhiệm vụ tại đây, thầy đã quen với những chuyến đi bộ kéo dài 4-5 tiếng đồng hồ mới đến nơi làm việc. Mỗi lần lên đường, ngoài quần áo, sách vở, giáo án, thầy còn phải chuẩn bị thức ăn để phục vụ sinh hoạt trong những ngày ở lại bản.

Quê ở thôn Hòa Bình, xã Ninh Châu, tỉnh Quảng Trị, thầy Hiện phải thích nghi với cuộc sống xa gia đình, trong điều kiện đi lại và sinh hoạt còn nhiều thiếu thốn. Khi thời tiết thuận lợi, xe máy có thể giúp rút ngắn quãng đường. Nhưng vào mùa mưa, nhiều đoạn đường trơn trượt, suối dâng cao, thầy lại phải gửi xe và tiếp tục hành trình bằng đôi chân.

Những ngày đầu đặt chân đến Dốc Mây, thầy Hiện không tránh khỏi bỡ ngỡ. Khác biệt về ngôn ngữ, phong tục và nếp sinh hoạt khiến việc hòa nhập cần nhiều thời gian. Khi ấy, lớp học còn tạm bợ, nhiều học sinh chưa thạo tiếng Việt nên việc tiếp nhận kiến thức gặp không ít trở ngại.

Không chỉ truyền đạt kiến thức trên bục giảng, người giáo viên còn phải học cách gần gũi, tìm hiểu phong tục, nếp sống của bà con để tạo sự gắn kết. Những bài học đầu tiên thường bắt đầu từ việc hướng dẫn học sinh phát âm, đánh vần, ghép chữ. Với những em còn hạn chế tiếng Việt, mỗi nội dung phải được giải thích, nhắc lại nhiều lần để các em hiểu và ghi nhớ.

Ở điểm trường xa trung tâm, việc dạy học đòi hỏi sự kiên trì và linh hoạt. Có em còn rụt rè khi đọc thành tiếng, có em cần thêm thời gian để viết trọn một dòng chữ. Thầy Hiện luôn theo sát từng học trò, không nóng vội trước những tiến bộ còn chậm. Ngoài giờ lên lớp, thầy còn cùng học trò lên rẫy hái rau, tìm măng rừng cải thiện bữa ăn. Những việc làm giản dị ấy giúp thầy hiểu hơn cuộc sống của các em, đồng thời kéo gần khoảng cách giữa người giáo viên với học trò nơi bản xa.

Gửi trọn tình yêu nơi bản xa

Đến nay, điểm trường Dốc Mây có 18 học sinh, được tổ chức thành 2 lớp ghép từ lớp 1 đến lớp 5. Trong cùng một không gian, học sinh ở nhiều khối lớp cùng học tập, đòi hỏi giáo viên phải phân chia thời gian, tổ chức hoạt động và hướng dẫn phù hợp với từng nhóm. Đây là công việc không dễ dàng, nhất là khi điều kiện cơ sở vật chất và đời sống tại điểm trường còn nhiều hạn chế.

Thầy Nguyễn Văn Hiện dạy các em học sinh tập thể dục, múa hát trong tiết học ngoài trời - Ảnh: Đ.T

Điểm trường hiện có 2 phòng học, gồm một phòng xây dựng kiên cố và một phòng học nhà sàn. Trong điều kiện còn thiếu thốn, nhà trường đang từng bước đưa công nghệ thông tin vào hoạt động dạy học. Máy tính được trang bị để học sinh làm quen; cùng với việc sóng viễn thông bắt đầu phủ đến bản từ cuối tháng 9/2026, các em có thêm cơ hội tiếp cận thông tin, hình ảnh trực quan, mở rộng cách tiếp nhận kiến thức ngoài những trang sách quen thuộc.

Cô giáo Trương Thị Vân, Hiệu trưởng Trường tiểu học Long Sơn cho biết thầy Nguyễn Văn Hiện hiện đảm nhiệm vai trò Tổ phó chuyên môn. Trong công việc, thầy luôn thể hiện tinh thần nhiệt huyết, trách nhiệm, tích cực cùng nhà trường duy trì hoạt động dạy và học tại điểm trường Dốc Mây.

Theo cô Vân, sự tận tâm của những giáo viên như thầy Hiện có ý nghĩa quan trọng đối với một điểm trường vùng biên giới xa xôi, nơi việc tổ chức dạy học luôn phải thích ứng với những khó khăn về địa hình, cơ sở vật chất và điều kiện sinh hoạt.

Qua 16 năm, những lớp học ở Dốc Mây đã đón nhiều thế hệ học sinh. Những đứa trẻ từng bỡ ngỡ với tiếng Việt, từng tập đánh vần trên những trang vở đầu tiên, nay đã trưởng thành, tiếp tục hành trình học tập và cuộc sống của mình. Với người làm nghề giáo, niềm vui đôi khi không đến từ những thành tích lớn lao mà bắt đầu từ những điều bình dị: Một học sinh đọc thông thạo hơn, một em nhỏ tự tin giơ tay phát biểu hay những học trò năm cũ đã biết tự bước đi trên con đường của mình.

Thầy Nguyễn Văn Hiện trong một vượt suối đến bản Dốc Mây dạy chữ - Ảnh: Đ.T

Nhìn lại chặng đường đã qua, thầy Hiện chia sẻ: “16 năm gắn bó với Dốc Mây, tôi đã quen với những con đường dốc, những lần vượt suối và cả cuộc sống còn nhiều thiếu thốn nơi đây. Ngày đầu lên bản, việc dạy học gặp không ít khó khăn, nhất là khi các em còn hạn chế tiếng Việt, điều kiện học tập cũng chưa được như bây giờ. Nhưng qua từng năm học, nhìn các em biết đọc, biết viết, mạnh dạn hơn và từng bước trưởng thành, tôi cảm thấy những cố gắng của mình thật sự có ý nghĩa. Chỉ cần các em còn ham học, còn muốn đến lớp thì tôi vẫn còn động lực để tiếp tục. Tôi mong muốn được gắn bó, cống hiến tại điểm trường Dốc Mây cho đến khi nghỉ hưu”.

Dốc Mây hôm nay đã có nhiều đổi thay so với những ngày đầu thầy Hiện đến công tác. Hệ thống đường ống dẫn nước từ các khe suối về bản được Ban Quản lý dự án huyện Quảng Ninh (cũ) phối hợp với Đoàn Thanh niên xã Trường Sơn triển khai, góp phần phục vụ nhu cầu sinh hoạt của người dân. Năm 2025, Viettel hỗ trợ hai máy phát điện dùng chung cho cả bản. Từ cuối tháng 9/2026, sóng viễn thông bắt đầu phủ đến Dốc Mây, giúp người dân có thêm điều kiện kết nối và tiếp cận thông tin.

Dẫu vậy, bản làng vẫn chưa có điện lưới quốc gia; việc đi lại còn phụ thuộc nhiều vào thời tiết, nhất là trong mùa mưa. Những đổi thay ấy mở ra thêm điều kiện sinh hoạt, nhưng trẻ em và giáo viên nơi đây vẫn cần được quan tâm, hỗ trợ nhiều hơn để việc dạy và học ngày càng thuận lợi.

Với thầy Nguyễn Văn Hiện, 16 năm dạy học ở Dốc Mây không chỉ là quãng thời gian công tác mà còn là một phần tuổi trẻ, nơi thầy chứng kiến sự đổi thay của bản làng và sự trưởng thành của nhiều thế hệ học trò. Những chuyến đi bộ vượt rừng hàng giờ, những lần vượt dốc, qua suối đã trở thành một phần cuộc sống. Và khi được hỏi về chặng đường phía trước, thầy vẫn mong muốn tiếp tục ở lại nơi này cho đến ngày nghỉ hưu. Giữa đại ngàn Trường Sơn, hành trình gieo chữ của người thầy vẫn tiếp tục, bình dị mà bền bỉ như chính tình yêu thầy dành cho Dốc Mây.