Gieo chữ nơi vùng cao Chiềng Công

Phân hiệu tiểu học của Trường PTDT bán trú TH và THCS Chiềng Công, xã Chiềng Hoa.

Sau gần một giờ từ trung tâm xã Chiềng Hoa vượt qua 13 km đường đất đá lởm chởm và những con dốc cao nối tiếp nhau, Trường PTDT bán trú Tiểu học và THCS Chiềng Công hiện ra giữa núi rừng xanh thẳm, với những làn sương trắng ôm lấy sườn núi.

Đón chúng tôi trước cổng trường, thầy giáo Nguyễn Trí Dũng, Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ về những gian truân của những người “gieo chữ” nơi xa xôi cách trở. Ngôi trường này vốn được hợp nhất từ hai trường tiểu học và THCS bán trú của xã. Sau ngày sáp nhập, các thầy cô lại phải vất vả hơn khi vừa quản lý một điểm trung tâm, một phân hiệu, vừa phải chỉ đạo thêm 8 điểm trường lẻ nằm rải rác khắp các bản trong vùng.

Dẫn chúng tôi một vòng thăm cơ ngơi của thầy và trò, thầy Dũng trao đổi thêm: Năm học 2026-2027, trường có 64 cán bộ, giáo viên, nhân viên; 45 lớp với 1.422 học sinh. Trong đó, khối tiểu học có 33 lớp, 826 học sinh; THCS có 12 lớp, 596 học sinh. Khó khăn và xa nhất là đến Hán Cá Thệnh - điểm trường cách trung tâm hơn 20 km. Địa bàn rộng, các điểm trường phân tán khiến việc tổ chức dạy học và quản lý học sinh gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên, hiện nay nhà trường còn gặp khó khăn do thiếu 14 giáo viên theo biên chế; cơ sở vật chất còn thiếu 8 phòng học, 10 phòng ở bán trú, kho bảo quản gạo, 4 phòng công vụ, công trình vệ sinh cho học sinh...

Giờ học của cô và trò điểm trường Lọng Bó, Trường PTDT bán trú TH và THCS Chiềng Công.

Đảm bảo việc dạy và học, nhà trường đã ký hợp đồng với 7 giáo viên bộ môn; huy động nguồn lực xã hội hóa tu sửa cơ sở vật chất, nhà lớp học, phòng ở bán trú. Hiện nay, nhà trường đang được nhà nước hỗ trợ kinh phí đầu tư bể nước sinh hoạt, xây dựng tường rào tại phân hiệu tiểu học. Cùng với đó, nhà trường chú trọng sắp xếp đội ngũ theo vị trí việc làm, năng lực, sở trường và cơ cấu bộ môn, trường thành lập 4 tổ chuyên môn, gồm: Tổ Khoa học tự nhiên, Tổ Khoa học xã hội, Tổ Chuyên môn khối 1-2 và khối 3-4-5, từng bước tạo sự thống nhất trong quản lý, giảng dạy, xây dựng tinh thần đoàn kết trong tập thể. Đồng thời, làm tốt công tác chăm lo đời sống của 1.021 học sinh ăn bán trú, lựa chọn đơn vị cung cấp thực phẩm bảo đảm điều kiện; kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm, khẩu phần và dinh dưỡng trong từng bữa ăn. Giáo viên được phân công trực hằng ngày, quản lý giờ ăn, nghỉ và hướng dẫn học sinh tự học buổi tối.

Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, nhà trường phát động phong trào thi đua “Dạy tốt - Học tốt”, khuyến khích giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) phù hợp vào bài giảng, gắn trách nhiệm của từng cá nhân với chất lượng giáo dục; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, triển khai học bạ số, chữ ký số, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý và dạy học. Cùng với đó, nhà trường tổ chức đa dạng các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, tạo sân chơi lành mạnh, giúp học sinh được rèn luyện và phát triển toàn diện.

Thường xuyên ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, thầy giáo Hà Văn Cần, giáo viên môn Lịch sử, cho biết: Tôi sử dụng trí tuệ nhân tạo như một công cụ hỗ trợ xây dựng giáo án, thiết kế nội dung và đa dạng hóa phương pháp tổ chức dạy học. Với những bài về lịch sử kháng chiến, việc kết hợp hình ảnh, video tư liệu, tranh ảnh 3D giúp học sinh dễ hình dung về bối cảnh, nhân vật và các sự kiện lịch sử. Từ các công cụ AI, tôi cũng xây dựng những trò chơi, câu hỏi tương tác, hoạt động giao lưu kiến thức, khuyến khích học sinh chủ động tham gia và ghi nhớ bài học tốt hơn.

Thể dục giữa giờ của học sinh khối tiểu học.

Ngoài ra, với đặc thù của trường vùng cao, điều kiện kinh tế các gia đình còn nhiều khó khăn, vấn đề học sinh bỏ học giữa chừng luôn là điều khiến các thầy cô tại đây trăn trở. Năm học này, tỷ lệ vận động học sinh ra lớp của trường đạt 99,22%; có 11 trường hợp học sinh bỏ học với nhiều lý do như đi làm thuê cùng bố mẹ, tảo hôn hoặc tự ý nghỉ học.

Thầy giáo Nguyễn Thành Nam, Phó Bí thư Chi đoàn nhà trường, chia sẻ: Với các trường hợp học sinh nghỉ học giữa chừng, các thầy cô giáo đến tận nhà hoặc liên lạc với các phụ huynh đang đi làm ăn xa để vận động, khích lệ học sinh đến trường. Chi đoàn trường còn tổ chức các hoạt động sôi nổi, các buổi ngoại khóa, phổ biến kiến thức về pháp luật, rèn kỹ năng sống... giúp học sinh nâng cao nhận thức về lợi ích của việc học, hào hứng đến trường, hạn chế tình trạng bỏ học.

Vượt qua những khó khăn về đường sá xa xôi, thiếu thốn cơ sở vật chất, các thầy cô giáo Trường PTDT bán trú TH và THCS Chiềng Công vẫn đang nỗ lực từng ngày bám lớp, bám trường, thắp lên ước mơ cho học sinh vùng cao Chiềng Hoa. Để hành trình gieo chữ nơi đây vơi bớt nhọc nhằn, rất cần sự chung tay, hỗ trợ kịp thời từ các cấp, các ngành, tiếp thêm động lực để thầy cô yên tâm cống hiến, học sinh có thêm điều kiện học tập, mở mang kiến thức, hướng tới một tương lai tươi sáng hơn.