Gieo tình yêu Then, đàn Tính trong trường học vùng cao

Thầy giáo Hoàng Minh Thông, Tổng phụ trách Đội, Trường Phổ thông Dân tộc
bán trú THCS Xuân Lạc (xã Nam Cường), hướng dẫn học sinh sử dụng đàn Tính.

Sau giờ học, khi nhiều học sinh trở về phòng bán trú, một nhóm bạn tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Xuân Lạc lại tập trung để học hát Then, làm quen với đàn Tính. Có em đã biết đôi chút về nhạc cụ truyền thống qua gia đình, nhưng cũng có em lần đầu được cầm đàn, tập những nốt nhạc đầu tiên.

Mỗi em có năng khiếu và khả năng tiếp thu khác nhau, vì vậy, mỗi buổi sinh hoạt không chỉ là dịp cùng nhau hát một bài Then, tập một điệu đàn Tính, mà còn là quá trình kiên trì học hỏi, rèn luyện.

Được thành lập tháng 3-2026, Câu lạc bộ hiện có 35 thành viên. Với đặc thù là trường bán trú, 100% học sinh là người dân tộc thiểu số, Câu lạc bộ tạo không gian để các em gặp gỡ, giao lưu và tìm hiểu những giá trị văn hóa gắn với quê hương, dân tộc.

Không chỉ được tiếp xúc với Then, đàn Tính qua các dịp lễ hội hay chương trình văn nghệ, các em còn có cơ hội trực tiếp học hát, tập đàn và thực hành thường xuyên ngay tại Trường.

Em Lèng Anh Thơ, lớp 7C, đã có thể chơi một số bài sau thời gian tham gia luyện tập, chia sẻ: Em cảm thấy tự hào về truyền thống của dân tộc mình. Em mong muốn học được nhiều bài hơn và sau này có thể dạy lại cho em trai.

Còn với em Hoàng Thị Anh Thơ, học sinh lớp 8A, tham gia Câu lạc bộ là cách để hiểu sâu hơn về văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời giới thiệu những giá trị ấy đến mọi người. Theo em, khó nhất là vừa hát vừa đàn, bởi phải giữ đúng giai điệu, nhịp điệu và cách luyến láy của từng bài Then. Dù vậy, em vẫn muốn tiếp tục tập luyện để có thể tự tin biểu diễn phục vụ mọi người.

Đằng sau sự tiến bộ của các thành viên là sự kiên trì hướng dẫn của thầy giáo Hoàng Minh Thông, Tổng phụ trách Đội. Do năng khiếu và khả năng tiếp thu của mỗi em không giống nhau, có em bắt nhịp nhanh, có em phải tập đi tập lại mới nhớ giai điệu, cách bấm dây đàn. Vì thế, thầy thường hướng dẫn từng em, vừa chỉnh cách hát, vừa uốn nắn nhịp đàn để các thành viên có thể phối hợp nhịp nhàng.

Hiện nay, Câu lạc bộ duy trì tập luyện 2 buổi mỗi tuần sau giờ học, phù hợp với lịch học tập và sinh hoạt bán trú của học sinh. Thầy giáo Hoàng Minh Thông cho biết: Các thành viên tham gia Câu lạc bộ với tinh thần trách nhiệm cao, nhiệt tình và sôi nổi. Tuy nhiên, nếu có thêm nguồn kinh phí xã hội hóa, Câu lạc bộ sẽ có điều kiện tổ chức nhiều buổi tập hơn, mời nghệ nhân hướng dẫn để học sinh được tiếp cận bài bản, từng bước hoàn thiện kỹ năng hát và đàn.

Mong muốn của thầy và trò không chỉ dừng lại ở việc duy trì một hoạt động ngoại khóa. Khi có thể tự tin biểu diễn, các thành viên sẽ có thêm cơ hội tham gia những chương trình văn nghệ tại địa phương, góp tiếng hát, tiếng đàn trong các dịp sinh hoạt cộng đồng. Qua đó, các em không chỉ được rèn luyện kỹ năng mà còn thêm trân trọng những giá trị văn hóa được các thế hệ gìn giữ, trao truyền.

Ở một ngôi trường có 100% học sinh là người dân tộc thiểu số như Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Xuân Lạc, việc duy trì Câu lạc bộ hát Then, đàn Tính mang ý nghĩa thiết thực trong giáo dục truyền thống và gìn giữ bản sắc văn hóa.

Để hoạt động phát triển lâu dài, bên cạnh sự chủ động của Nhà trường và tinh thần tham gia của học sinh, rất cần thêm nguồn lực hỗ trợ, đặc biệt là sự đồng hành của các nghệ nhân trong công tác truyền dạy.