Gìn giữ 'hồn cốt' văn hóa bên dòng sông Hồng

Văn Uyên là vùng đất ven sông Hồng với 238 hộ dân, hơn 800 nhân khẩu, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc. Câu ca “Dù ai đi ngược về xuôi, nhớ ngày mùng 6 tháng 2 hội làng. Dù ai buôn Bắc bán Đông, nhớ ngày mồng 6 hội làng Văn Uyên” như lời nhắc nhở thiêng liêng, gắn kết bao thế hệ người con xa quê hướng về cội nguồn.

Lễ hội Thành hoàng làng Văn Uyên là một sinh hoạt văn hóa tâm linh tiêu biểu của người dân địa phương. Ảnh: Bảo Thoa

Ngày 24-3 (tức ngày mùng 6 tháng 2 âm lịch), người dân và du khách thập phương tề tựu về đình làng Văn Uyên để tham gia lễ hội.

Theo ông Nguyễn Xuân Hiến - Bí thư Chi bộ thôn Văn Uyên, Lễ hội là dịp để nhân dân tưởng nhớ công lao của các bậc tiền nhân, đồng thời phát huy truyền thống đoàn kết, tích cực thi đua lao động sản xuất, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.

Lễ hội là dịp để nhân dân tưởng nhớ công lao của các bậc tiền nhân. Ảnh: Bảo Thoa

Những năm qua, thôn Văn Uyên đã đạt nhiều kết quả nổi bật: đời sống kinh tế ngày càng nâng cao, thu nhập bình quân đạt khoảng 78 triệu đồng/người/năm; không còn hộ nghèo; tỷ lệ lao động có việc làm ổn định đạt 98%; 95% hộ đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”, giữ vững danh hiệu “Làng văn hóa” 12 năm liên tục.

Không chỉ phát triển kinh tế, người dân Văn Uyên còn tích cực xã hội hóa, chung tay gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống. Trong năm 2025, nhân dân đã đóng góp gần 100 triệu đồng tôn tạo di tích và gần 30 triệu đồng xây dựng cổng chào đình làng, góp phần tạo diện mạo khang trang cho không gian văn hóa cộng đồng.

Lễ hội là mạch nguồn văn hóa, nơi gìn giữ và trao truyền đạo lý "uống nước nhớ nguồn" qua các thế hệ. Ảnh: Bảo Thoa

Phần lễ được tổ chức công phu, bài bản, nổi bật là lễ tế Thành hoàng tại Đình với các nghi thức cổ truyền được các bậc cao niên thực hiện nghiêm cẩn. Chủ tế đọc chúc văn, dâng hương tưởng nhớ công đức tiền nhân, cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, nhân dân ấm no, hạnh phúc.

Điểm nhấn đặc sắc của lễ hội là nghi lễ rước nước được cử hành trên phà giữa sông Hồng - một nghi thức mang đậm bản sắc văn hóa vùng Đồng bằng sông Hồng. Đoàn rước trong trang phục truyền thống, cờ hoa rực rỡ, kiệu rước uy nghiêm, tái hiện sinh động tín ngưỡng cầu nước, cầu mùa, thể hiện khát vọng về sự sinh sôi, phát triển.

Nghi lễ rước nước được cử hành trên phà giữa sông Hồng. Ảnh: Phương Xuyến

Chủ tế đại diện dân làng xin nước thiêng từ dòng trong sạch của sông Hồng, lọc qua vải đỏ vào chóe đựng nước rồi rước về đình Văn Uyên. Nghi thức không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là biểu tượng cho mối quan hệ gắn bó giữa con người với thiên nhiên, với dòng sông đã nuôi dưỡng bao thế hệ cư dân nơi đây.

Phần hội diễn ra sôi nổi với các hoạt động văn nghệ, giao lưu cộng đồng “Mừng Đảng - Mừng Xuân - Mừng Hội làng”, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng dân cư.

Chia sẻ về ý nghĩa lễ hội, cụ Phạm Văn Cường - bô lão làng Văn Uyên cho biết: “Sau khi dâng cúng Thánh, nhân dân cùng thụ lộc trong niềm vui hân hoan, đoàn kết. Lễ hội là mạch nguồn văn hóa, nơi gìn giữ và trao truyền đạo lý "uống nước nhớ nguồn" qua các thế hệ”.

Trong dòng chảy hiện đại, lễ hội làng Văn Uyên vẫn giữ được “hồn cốt” truyền thống. Ảnh: Phương Xuyến

Tự hào về văn hóa của làng, cụ Nguyễn Văn Hỉ khẳng định: “Dù xã hội phát triển, lễ hội truyền thống của làng vẫn được giữ gìn nguyên vẹn. Đây là dịp để giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống, đồng thời tạo động lực để mỗi người dân nỗ lực xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh”.

Trong dòng chảy hiện đại, lễ hội làng Văn Uyên vẫn giữ được “hồn cốt” truyền thống, trở thành điểm tựa tinh thần, góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Đây cũng là việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, hướng tới một cộng đồng phát triển bền vững, văn minh, giàu bản sắc.

Bảo Thoa