Gìn giữ mạch nguồn hát Then, đàn Tính

Thành viên CLB văn hóa, văn nghệ xã Na Rì duy trì tập luyện thường xuyên, góp phần gìn giữ và lan tỏa nghệ thuật hát Then, đàn Tính tại địa phương.

Từ bao đời nay, điệu Then, tiếng Tính đã thấm sâu vào tâm hồn người dân xã Na Rì. Mỗi khi tiếng đàn Tính ngân lên, đó không chỉ là lời ca, tiếng hát mà còn gửi gắm quan niệm sống, tình yêu thiên nhiên, quê hương và sự gắn bó với bản làng.

Không phân biệt tuổi tác hay nghề nghiệp, nhóm Then thuộc câu lạc bộ (CLB) văn hóa, văn nghệ xã Na Rì cùng tham gia sinh hoạt đều đặn hằng tuần. 26 thành viên CLB có nông dân, cán bộ hưu trí, giáo viên và học sinh, gắn kết với nhau bởi niềm đam mê ca hát và ý thức trao truyền vốn văn hóa của cha ông. Sự tận tâm của những hạt nhân gạo cội đã góp phần duy trì hoạt động của nhóm, thu hút thêm người yêu hát Then, đàn Tính tham gia.

Bà Phan Thị Xuyến, Phó Chủ nhiệm CLB văn hóa, văn nghệ xã Na Rì, cho biết: CLB có nhiều thành viên thuộc các lứa tuổi khác nhau, từ người cao tuổi, trung niên đến thiếu nhi. Hoạt động tập luyện được duy trì mỗi tuần một buổi. Dù tuổi cao và còn nhiều công việc riêng, các nghệ nhân như Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Đăng Lưu, Nghệ nhân Ưu tú Nông Minh Cương vẫn tích cực tham gia, trực tiếp góp sức duy trì phong trào.

Nhận thức rõ vai trò của việc truyền dạy trong bảo tồn di sản, chính quyền xã Na Rì đã quan tâm mở rộng các hoạt động phổ biến hát Then, đàn Tính trong cộng đồng. Bên cạnh hình thức truyền dạy dựa vào kinh nghiệm của các nghệ nhân, việc đưa loại hình nghệ thuật này vào trường học và tổ chức các lớp học trong dịp hè tạo thêm cơ hội để thế hệ trẻ tiếp cận, thực hành và nuôi dưỡng niềm yêu thích văn hóa dân tộc.

Cô và trò Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Na Rì luyện tập hát Then, đàn Tính.

Bà Nông Thị Tấm, quyền Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Na Rì, thông tin: “Hiện nay, hát Then, đàn Tính đã được triển khai, phổ biến mở rộng đến các cháu học sinh trong nhà trường cũng như trong dịp hè tại các thôn bản, phối hợp với đoàn thanh niên mở một số lớp cho các bạn học sinh nhiều lứa tuổi khác nhau”.

Tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Na Rì, Ban Giám hiệu phối hợp với CLB văn hóa, văn nghệ xã tổ chức các hoạt động hát Then, đàn Tính trong giờ sinh hoạt ngoại khóa, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận và thực hành loại hình nghệ thuật truyền thống này. Qua đó, nhà trường góp phần hình thành lực lượng kế cận, giúp các em hiểu hơn về giá trị văn hóa của dân tộc mình.

Cô giáo Trịnh Thị Báu, Tổng phụ trách Đội Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Na Rì, chia sẻ: “Việc thành lập CLB hát Then nhằm tạo ra một không gian sinh hoạt văn hóa lành mạnh, đây cũng là nơi để cho các em học sinh giao lưu, học hỏi và rèn luyện kỹ năng hát then và biểu diễn nhạc cụ truyền thống”.

Với học sinh, những buổi sinh hoạt CLB là dịp để khám phá nét đẹp văn hóa dân tộc, đồng thời rèn luyện kỹ năng biểu diễn và giao lưu với bạn bè. Em Hoàng Kiều Dung, học sinh lớp 8A, Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Na Rì, bộc bạch: “Sau những giờ học chính khóa trên lớp thì chúng em còn được tham gia CLB hát Then, đàn Tính với mong muốn được đi biểu diễn ở nhiều nơi để giao lưu, học hỏi và truyền bá làn điệu dân ca của dân tộc mình”.

Sự gắn kết giữa các nghệ nhân, người dân, chính quyền và nhà trường đang tạo điều kiện để hát Then, đàn Tính tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng ở Na Rì. Việc duy trì sinh hoạt CLB, mở rộng truyền dạy trong trường học và các thôn bản góp phần trao truyền di sản cho thế hệ trẻ, để những làn điệu dân ca cùng tiếng đàn tính tiếp tục ngân vang, gìn giữ bản sắc văn hóa Tày, Nùng qua các thế hệ.