Giống chất lượng cao cho nông sản xuất khẩu

Doanh nghiệp giới thiệu giống chuối cấy mô sạch bệnh tại Lễ xuất khẩu chuối và thúc đẩy xuất khẩu nông sản Đồng Nai năm 2026.

Vì vậy, phát triển nguồn giống chất lượng cao; đồng thời tăng cường quản lý, minh bạch thị trường giống đang là yêu cầu cấp thiết để phát triển ngành trồng trọt bền vững.

Cần nguồn giống chất lượng

Ông bà xưa có câu “Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống” nhằm khẳng định vai trò quan trọng của giống cây trồng đối với năng suất và chất lượng nông sản. Thời gian qua, trên thị trường cây giống, trong đó có giống cây công nghiệp và cây ăn trái vẫn tồn tại hiện tượng giống trôi nổi, không rõ nguồn gốc. Nỗi lo cũng như mong mỏi của nông dân là tiếp cận được nguồn cây giống chất lượng cao.

Ông Nguyễn Bá Thắng, nông dân tại xã Phú Riềng nhận xét: Hiện nay, cây ăn trái, cao su và cây điều đang là những cây trồng có diện tích lớn, mang lại giá trị kinh tế khá. Nông dân trồng cây nào đều muốn gắn bó lâu dài với loại cây đó. Ví dụ cây điều, dù mang lại giá trị kinh tế thấp hơn so với nhiều cây trồng khác nhưng do điều kiện thổ nhưỡng, nhiều nông dân vẫn gắn bó. Hiện nhiều giống điều ghép chất lượng cao cho năng suất tốt. Tuy nhiên, khó khăn lớn là nông dân như đang lạc vào “mê cung” các loại giống trên thị trường. Đây là bài toán khó bởi nông dân chưa có điều kiện tiếp cận với các viện khoa học để mua giống điều chất lượng.

“Chúng tôi chỉ có thể tiếp cận các vườn ươm. Thực tế cho thấy, khi thị trường “sốt” giống điều nào thì giống điều đó được bán tràn lan. Điều này khiến nông dân đối mặt với nguy cơ mua phải giống không đạt chất lượng hoặc không đúng chủng loại” - ông Thắng chia sẻ.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Thanh Vân, nông dân trồng điều tại xã Phú Riềng kiến nghị: Hiện nay, có giống điều mới cho năng suất cao nhưng khả năng chống chịu sâu bệnh kém. Mong các đơn vị nghiên cứu tiếp tục tạo giống mới có năng suất cao, đồng thời tăng khả năng chống chịu sâu bệnh. Mong cơ quan chức năng, doanh nghiệp xây dựng vườn điều mẫu về giống mới để nông dân đến tham quan, tìm hiểu, tin tưởng chuyển đổi sang giống mới.

Đây cũng là mong muốn chung của nhiều nông dân trồng cây ăn trái, nhất là những cây trồng chủ lực đang có lợi thế xuất khẩu như: chuối, sầu riêng…

Ông Trần Ngọc Tú, Giám đốc Hợp tác xã Thương mại dịch vụ nông nghiệp Trảng Bom (xã Bàu Hàm) cho biết: Thành phố Đồng Nai có điều kiện thuận lợi về đất đai cho cây chuối. Chuối xuất khẩu phải đạt chất lượng, mẫu mã. Nông dân đã quan tâm thực hiện đầy đủ việc ghi nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, tuy nhiên, việc trồng chuối xuất khẩu cũng đang gặp rủi ro về dịch Panama (bệnh héo vàng hoặc héo rũ) lan nhanh. Nông dân mong được hỗ trợ tiếp cận giống chuối mới, kháng bệnh để yên tâm sản xuất.

Cần sự đầu tư dài hạn

Đồng Nai có diện tích cây trồng lâu năm lớn, trong đó tổng diện tích trồng điều đạt trên 176 ngàn hécta, chiếm khoảng 58% diện tích điều cả nước. Thời gian qua, nông dân đã quan tâm đầu tư cải tạo vườn điều cũ để chuyển đổi sang giống điều ghép năng suất cao hơn, áp dụng cơ giới hóa và tiến bộ kỹ thuật trong chăm sóc, thu hoạch. Tuy nhiên, diện tích điều già cỗi, năng suất thấp còn chiếm tỷ trọng lớn. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến chế biến điều trong nước đang phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu với nhiều rủi ro. Một trong những giải pháp để phát triển cây điều bền vững là cải tạo, trồng mới diện tích điều già cỗi cho năng suất, chất lượng hạt thấp sang giống mới.

Thạc sĩ Lê Thị Kiều, Trưởng bộ môn Nghiên cứu di truyền giống, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cây điều, thuộc Viện Khoa học Kỹ thuật nông nghiệp miền Nam (Thành phố Hồ Chí Minh) chỉ ra thực trạng: Nhiều diện tích điều trên địa bàn thành phố Đồng Nai đã già cỗi, năng suất dưới 1 tấn/hécta nên hiệu quả kinh tế không cao. Giải pháp trước hết là cải thiện chất lượng giống. Trung tâm đang có nhiều giống mới cho năng suất cao, chất lượng tốt, mang lại giá trị bền vững cho cây điều. Cũng theo Thạc sĩ Kiều, điều là cây lâu năm, thời gian thu hoạch kéo dài nên chọn nhầm giống kém chất lượng sẽ bị thiệt hại nhiều. Bà con nông dân nên quan tâm chọn đúng giống chất lượng. Ngoài các giống đã đưa vào sản xuất, trung tâm tiếp tục nghiên cứu nhiều giống mới có năng suất và chất lượng cao hơn.

Bà Tô Thị Nhã Trầm, Giám đốc Công ty cổ phần Công nghệ sinh học cây giống Việt Nam (Thành phố Hồ Chí Minh) chia sẻ: Công nghệ cấy mô là xu hướng tất yếu để nâng cao chất lượng giống cây trồng. Doanh nghiệp đã tiên phong sản xuất giống cây trồng bằng công nghệ nuôi cấy mô tại Việt Nam. Với hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại, doanh nghiệp cung cấp ra thị trường nguồn giống sạch bệnh, đồng đều và chất lượng cao. Doanh nghiệp đang nghiên cứu các giống chuối mới có khả năng kháng bệnh Panama trên 90%, đồng thời phối hợp với nông dân nhân rộng diện tích trồng các giống chuối xuất khẩu chất lượng cao, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của chuối Việt Nam trên thị trường quốc tế.