Giữ gìn nụ cười Việt qua tinh hoa trầu cau, vọng mãi câu quan họ

Trầu cau và quan họ - mối lương duyên rất Việt

Trong ký ức văn hóa của người Việt, trầu cau không đơn thuần là một thói quen sinh hoạt, mà là biểu tượng của tình nghĩa, của giao tiếp và sự gắn kết cộng đồng. “Miếng trầu là đầu câu chuyện” - câu nói ấy đã đi cùng đời sống dân gian qua hàng trăm năm, hiện diện trong hôn lễ, hội hè, trong những cuộc gặp gỡ nghĩa tình.

Với quan họ Bắc Ninh, trầu cau càng mang ý nghĩa đặc biệt. Miếng trầu thắm đỏ mở đầu cho cuộc giao duyên, gắn với nụ cười e ấp của liền chị, với phong thái mời trầu, mời nước đầy tinh tế. Tiếng hát quan họ vì thế không chỉ được cảm nhận bằng thính giác, mà còn bằng ánh mắt, nụ cười và hơi thở của người hát.

Buổi giao lưu sinh hoạt của các liền anh liền chị CLB Dân ca Quan họ Mười Nhớ có sự đồng hành của Công ty TNHH Vạn Xuân

Giữa lòng TP.HCM sôi động, vẫn có những không gian lắng đọng dành cho ký ức văn hóa. CLB Dân ca Quan họ Mười Nhớ là một trong những không gian như thế. Tại đây, những người con Kinh Bắc xa quê cùng những người yêu dân ca tụ họp, luyện giọng, giao lưu, giữ cho tiếng hát quan họ tiếp tục ngân vang trong đời sống đương đại.

Trong một buổi giao lưu văn nghệ mới đây với CLB Dân ca Quan họ Mười Nhớ, Công ty TNHH Vạn Xuân đã khởi đầu hành trình đồng hành bằng việc trao tặng các sản phẩm từ trầu cau cho các liền anh, liền chị.

Theo ông Phan Văn Hiển - Giám đốc Công ty TNHH Vạn Xuân, đây không phải là sự tài trợ đơn thuần, mà là cuộc gặp gỡ tự nhiên giữa những giá trị chung: Trầu cau - nụ cười - tiếng hát - bản sắc Việt.

Ông Phan Văn Hiển phát biểu và tặng quà cho TS. Vũ Thị Bích Duyên

“Trầu cau vốn đã gắn bó với văn hóa quan họ từ ngàn đời. Khi phát triển các sản phẩm trầu cau để chăm sóc răng miệng, doanh nghiệp luôn nghĩ đến nụ cười Việt - trong đó có nụ cười của những người đang gìn giữ tiếng hát di sản.

Và trong mối lương duyên rất Việt giữa trầu cau và quan họ, di sản ấy đang được tiếp nối một cách tự nhiên: từ đời sống, cho đời sống”, ông Hiển chia sẻ.

Bảo tồn văn hóa bắt đầu từ đời sống hằng ngày

Quan họ không chỉ tồn tại trên sân khấu hay trong những dịp lễ hội, mà là một di sản sống, được nuôi dưỡng trong cộng đồng thực hành. Những buổi sinh hoạt định kỳ, những lần luyện giọng, giao lưu của CLB Dân ca Quan họ Mười Nhớ đã trở thành điểm tựa tinh thần cho nhiều người, đồng thời là cầu nối đưa quan họ đến gần hơn với công chúng trẻ tại TP.HCM.

Từ góc nhìn đó, việc bảo tồn văn hóa không thể chỉ dừng lại ở việc lưu giữ hình thức, mà cần được đưa vào đời sống, hiện diện trong sinh hoạt thường nhật của mỗi người. Trầu cau - từ biểu tượng văn hóa đã từng bước trở lại đời sống hiện đại thông qua những ứng dụng mới, thiết thực hơn với nhu cầu hôm nay.

Trong y học cổ truyền, lá trầu không, quả cau, vỏ chay từ lâu đã được sử dụng như những dược liệu quý giúp sát khuẩn, làm săn chắc nướu, khử mùi và bảo vệ khoang miệng. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, các bệnh lý về răng miệng như viêm nướu, hôi miệng, nhiệt miệng… rất dễ phát sinh, tri thức dân gian đã sớm đưa ra những giải pháp phù hợp từ trầu cau.

Kế thừa tinh hoa ấy, Công ty TNHH Vạn Xuân đã nghiên cứu và phát triển Kem đánh răng Trầu Cau Vạn Xuân và Dung dịch súc miệng Trầu Cau Vạn Xuân – những sản phẩm kết hợp giữa tri thức y học cổ truyền và khoa học hiện đại. Không chỉ phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe răng miệng, các sản phẩm này còn mang theo câu chuyện văn hóa về nụ cười Việt.

Từ nụ cười khỏe mạnh đến hành trình gìn giữ di sản

Kem đánh răng Trầu Cau Vạn Xuân sử dụng các thành phần dược liệu quen thuộc như dịch chiết cau, vỏ chay, tinh dầu trầu không, quế, bạc hà, trầm hương… giúp làm sạch mảng bám, bảo vệ men răng và nướu một cách nhẹ nhàng, lành tính. Sản phẩm hạn chế các hóa chất mạnh có thể gây mòn men răng, đồng thời loại bỏ những bất tiện của việc nhai trầu truyền thống.

Song hành với đó, Dung dịch súc miệng Trầu Cau Vạn Xuân được xem là mảnh ghép hoàn chỉnh trong quy trình chăm sóc răng miệng hằng ngày. Với các thành phần từ thiên nhiên, sản phẩm giúp làm sạch sâu khoang miệng, làm dịu niêm mạc, hỗ trợ giảm viêm họng, viêm nướu, mang lại hơi thở thơm mát tự nhiên. Đặc biệt, dung dịch súc miệng phù hợp với những người thường xuyên nói nhiều, hát nhiều như các liền anh, liền chị quan họ, những người gìn giữ di sản bằng chính giọng hát và hơi thở của mình.

Ở góc độ văn hóa, TS. Vũ Thị Bích Duyên (nghệ danh Phương Thảo), giảng viên Khoa Quản lý Văn hóa Nghệ thuật, Trường Đại học Văn hóa TP.HCM, đồng thời là thành viên CLB Dân ca Quan họ Mười Nhớ, đánh giá cao sự đồng hành này.

TS. Vũ Thị Bích Duyên (cầm mic) cho rằng, tinh thần trầu cau khi được đưa vào sản phẩm thường nhật thì đã là một giá trị truyền thống.

“Khi một doanh nghiệp lựa chọn trầu cau - biểu tượng văn hóa gắn với quan họ làm nền tảng sản phẩm và đồng hành cùng cộng đồng thực hành di sản, đó là cách bảo tồn văn hóa văn minh và bền vững.

Tôi rất thích tinh thần của sản phẩm này, khi tiêu dùng gắn với bản sắc, mỗi nụ cười khỏe mạnh, mỗi hơi thở thơm mát cũng trở thành một phần của hành trình gìn giữ văn hóa. Các sản phẩm Trầu Cau Vạn Xuân không chỉ mang ý nghĩa biểu trưng, mà còn giúp công chúng, đặc biệt là giới trẻ nhận ra rằng di sản văn hóa không xa rời cuộc sống hiện đại”, TS. Vũ Thị Bích Duyên nói.

Việc đồng hành cùng CLB Dân ca Quan họ Mười Nhớ được xem là bước khởi đầu trong chiến lược dài hơi của Vạn Xuân nhằm tiếp tục kết nối, tài trợ và lan tỏa các hoạt động Quan họ Bắc Ninh hay các dự án bảo tồn văn hóa dân ca khác trên cả nước.

Theo ông Hiển, giữ gìn quan họ không chỉ là giữ tiếng hát, mà là giữ nụ cười, giữ phong thái và tinh thần của người Việt.

Đông Hường