Hoa Lâm Viên - Hội tụ đặc trưng văn hóa thời Lý trong cấu trúc văn hóa Thủ đô

Tọa đàm khoa học “Hoa Lâm Viên - Hành cung thời Lý Giá trị di sản và định hướng trong phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay” là hoạt động thiết thực, là diễn đàn khoa học nhằm trao đổi, thảo luận liên ngành về giá trị lịch sử - văn hóa - khảo cổ Hoa Lâm Viên, đồng thời đề xuất các định hướng, giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển công nghiệp văn hóa trong bối cảnh hiện nay.

Báo cáo đề dẫn tọa đàm, TS. Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch Hội Sử học Hà Nội khẳng định, Hoa Lâm Viên không chỉ là một không gian di sản của quá khứ, mà còn là một không gian tiềm năng của tương lai, nơi các giá trị lịch sử - văn hóa triều Lý có thể được tái hiện, diễn giải và sáng tạo trong đời sống đương đại.

TS. Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch Hội Sử học Hà Nội phát biểu đề dẫn tọa đàm.

Tọa đàm khoa học lần này hướng tới làm rõ vai trò của hành cùng Hoa Lâm Viên trong lịch sử vương triều Lý, mối quan hệ giữa di tích với quê hương nhà Lý và hệ thống di sản vùng Đông Ngàn cổ, từ đó đề xuất các định hướng bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển công nghiệp văn hóa trong không gian mở phía Bắc sông Hồng, kết nối với Cổ Loa, Hoàng thành Thăng Long và trục văn hóa sông Hồng.

“Việc định vị đúng vai trò của Hoa Lâm Viên trong mạng lưới di sản Thăng Long – Hà Nội sẽ góp phần mở rộng không gian phát triển công nghiệp văn hóa về phía Bắc sông Hồng, đồng thời bổ sung chiều sâu lịch sử - văn hóa cho cấu trúc đô thị và văn hóa Thủ Đô”, TS Nguyễn Văn Sơn nhấn mạnh.

Tọa đàm đã nhận được 22 tham luận khoa học của các giáo sư, phó giáo sư, nhà nghiên cứu uy tin trong nhiều lĩnh vực như Sử học, Khảo cổ học, Kiến trúc, Hán Nôm, Địa lý và quản lý nhà nước về văn hóa...

Hoa Lâm Viên, một hành cung quan trọng thời Lý, gần với quê hương nhà Lý và không gian văn hóa - lịch sử vùng Đông Anh (Đông Ngàn cổ), là vùng đất gắn liền với cội nguồn của vương triều Lý, quê hương thân mẫu vua Lý Thái Tổ, người sáng lập vương triều Lý và khai sinh kinh thành Thăng Long năm 1010 và là địa danh tiêu biểu hội tụ nhiều lớp trầm tích lịch sử, văn hóa, khảo cổ học và ký ức cộng đồng.

Khu di tích Hoa Lâm Viên nằm cách trung tâm Thủ đô khoảng 12 km về phía Bắc; nằm trên khu đất ven sông Đuống, lưng tựa triền đê, phía trước hướng ra sông, tạo thể đất vững chắc, hài hòa phong thủy. Việc nhận diện đầy đủ giá trị của di tích và tìm kiếm các mô hình bảo tồn, phát huy phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô.

Theo sử liệu và truyền thuyết, ngay sau khi đời đô từ Hoa Lư về Đại La, vua Lý Thái Tổ đã cho xây dựng ly cung ngự uyển tại Trang Cối Giang - Hoa Lâm Viên, được coi là một trong những hành cung quan trọng bậc nhất ngoài Hoàng thành Thăng Long dưới triều Lý.

GS.TS Nguyễn Văn Kim, Phó Chủ tịch Hội đồng di sản quốc gia nêu ý kiến tại tọa đàm.

“Trên phương diện tôn giáo, tư tưởng, nhà Lý lựa chọn Phật giáo nhưng cũng chủ trương dung thông tam giáo và coi trọng tín ngưỡng dân gian. Phật giáo Phật giáo đã góp phần quan trọng tạo nên kháng lực dân tộc, kiến tạo nền tảng phát triển của vương triều, dẫn dắt sự phát triển ấy, tạo nên đặc tính tiêu biểu của một thời đại văn hóa và là nhân tố trọng yếu đưa nền văn hóa Đại Việt thời Lý phát triển đến đỉnh cao”, GS.TS Nguyễn Văn Kim, Phó Chủ tịch Hội đồng di sản quốc gia nêu ý kiến tại tọa đàm.

Hoa Lâm Viên không chỉ là biểu tượng quyền lực của hoàng tộc Lý, mà còn thể hiện tư tưởng “hộ quốc an dân”, khát vọng xây dựng một quốc gia độc lập, thịnh trị từ buổi đầu dựng nước. Hiện nay, khu di tích vẫn còn lưu giữ nhiều dấu tích, di vật, cổ vật có niên đại thời Lý, tiêu biểu như: Miếu Âm Hồn, Mộ Hùng Công, Đồng Bãi Sập, Bãi Tổng Bình, Cầu Giá Ngư... cùng các hiện vật như thành bậc tam cấp bằng đá có họa tiết thời Lý, chân cột kinh, chân tảng đá hoa sen, gạch chạm khắc hoa văn thời Lý... Những chứng tích này phản ảnh sinh động đời sống văn hóa - chính trị - tâm linh thời Lý, góp phần khẳng định vị thế đặc biệt của hành cung Hoa Lâm Viên trong tiến trình lịch sử dân tộc.

Các tham luận thể hiện góc nhìn đa chiều, chuyên sâu, cho thấy sự quan tâm và tâm huyết của giới nghiên cứu đối với di sản Hoa Lâm Viên.

Tại tọa đàm các nhà khoa học tập trung thảo luận các nội dung chính: Nhận diện đầy đủ và hệ thống các giá trị lịch sử, văn hóa, khảo cổ học của Hoa Lâm Viên trong tổng thể lịch sử vương triều Lý, qua đó làm rõ vị trí đặc thù của di tích này trong cấu trúc quyền lực, tư tưởng và không gian văn hóa Đại Việt thời trung đại. Làm rõ mối quan hệ hữu cơ giữa Hoa Lâm Viên với quê hương nhà Lý và các di sản liên quan trong không gian văn hóa Đông Anh - Đông Ngàn cổ, đặt di tích này trong chính thể hệ thống di sản Thủ đô Hà Nội, đặc biệt là mối liên kết với Cổ Loa, Hoàng thành Thăng Long và trục văn hóa sông Hồng, qua đó khẳng định Hoa Lâm Viên như một cầu phần quan trọng trong không gian lịch sử - văn hóa liên vùng. Từ đó, các nhà khoa học đã đề xuất các định hướng, giải pháp khả thi nhằm bảo tồn và phát huy giá trị Hoa Lâm Viên một cách bền vững, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.

Tọa đàm không chỉ là diễn đàn học thuật mà còn là không gian đối thoại liên ngành, góp phần “đánh thức nguồn lực nội sinh”, biến di sản thành tài sản, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa ở Đông Anh, đóng góp thiết thực đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của Thủ đô Hà Nội.

Dự án tu bổ, tôn tạo chùa Phúc Lâm cổ (Hoa Lâm Viên)

Thư Vũ/VOV.VN