Bánh bò thốt nốt An Giang: Tinh hoa vàng ươm của ẩm thực đồng bào Khmer
Về với vùng đất An Giang mùa này, dưới bóng những hàng thốt nốt vươn cao ngạo nghễ, du khách khó lòng cưỡng lại mùi thơm nồng nàn của những chiếc bánh bò thốt nốt vàng ươm. Tại xã Tri Tôn, nơi nghệ nhân Neang Khen vẫn ngày ngày cần mẫn giữ lửa cho món bánh trứ danh.
Cây thốt nốt từ bao đời nay được xem là biểu tượng, là linh hồn của vùng đất Bảy Núi (An Giang) và gắn liền với đời sống của đồng bào dân tộc Khmer. Loài cây này không chỉ cho bóng mát, cho đường ngọt mà trái thốt nốt già còn là nguyên liệu chính để tạo nên món bánh bò thốt nốt - thứ quà quê dân dã nhưng đậm đà bản sắc.
Nụ cười đôn hậu của bà Neang Khen, người đã dành hơn một thập kỷ gắn bó với bếp lửa và những chiếc bánh bò mang hương vị quê hương.
Những trái thốt nốt già chín muồi, vỏ chuyển sang màu nâu sẫm, tỏa hương thơm ngào ngạt là nguyên liệu không thể thiếu để làm nên màu vàng tự nhiên và hương vị đặc trưng của bánh.
Theo bà Neang Khen, để làm ra một chiếc bánh bò thốt nốt đúng chuẩn vị truyền thống không hề đơn giản. Bí quyết nằm ở sự tỉ mỉ trong từng công đoạn và đặc biệt là cách chọn nguyên liệu.
Khác với các loại bánh bò thông thường chỉ dùng đường, bánh bò thốt nốt An Giang sử dụng bột thốt nốt.
Phần thịt (cơm) màu vàng tươi bao quanh hạt bên trong trái thốt nốt già. Người làm bánh phải mài nhuyễn phần cơm này để lấy nước cốt màu vàng cam đậm đặc, có mùi thơm rất đặc trưng.
Chính thứ nước cốt này tạo nên màu vàng ươm tự nhiên và vị chua thanh nhẹ giúp bánh lên men mà không cần dùng phẩm màu hay bột nở công nghiệp.
Công đoạn làm bánh đòi hỏi sự kiên nhẫn. Bột gạo, đường thốt nốt, nước cốt dừa và bột trái thốt nốt già được pha trộn theo tỷ lệ gia truyền. Bột sau khi trộn phải được ủ đủ thời gian để lên men tự nhiên, khi hấp bánh mới xốp và có nhiều rễ tre.
Bánh thường được gói trong lá chuối hoặc lá soong, hay đổ vào các khuôn lá nhỏ xinh xắn.
Khi chín, bánh bò thốt nốt có màu vàng ươm rực rỡ như nắng miền Tây. Bánh đạt chuẩn phải có độ xốp, mềm, khi bẻ ra bên trong có nhiều lỗ khí (rễ tre). Vị ngọt thanh tao của đường thốt nốt hòa quyện với vị béo ngậy của nước cốt dừa, phảng phất chút hương men chua nhẹ tự nhiên tạo nên dư vị khó quên nơi đầu lưỡi.
Bánh bò thốt nốt không chỉ là món ăn chơi mà còn mang giá trị văn hóa sâu sắc.
Bánh thường xuất hiện trang trọng trong các dịp lễ tết truyền thống như Chol Chnam Thmay, lễ Dolta... như một lễ vật dâng cúng tổ tiên, thể hiện lòng biết ơn với thiên nhiên và đất trời đã ban tặng loài cây thốt nốt quý giá.
Qua đôi bàn tay khéo léo của những nghệ nhân như bà Neang Khen, hương vị ngọt ngào của bánh bò thốt nốt vẫn đang được gìn giữ và lan tỏa, góp phần làm phong phú thêm bản đồ ẩm thực đặc sắc của vùng đất An Giang.
