Giữ gìn và phát triển nghề truyền thống

Toàn tỉnh hiện có 4 làng nghề và 1 nghề truyền thống được công nhận, gồm: 3 làng nghề sản xuất miến dong tại xã Bình Lư; 1 làng nghề sản xuất các loại bánh dân tộc tại phường Tân Phong và 1 nghề nấu rượu ngô truyền thống tại phường Đoàn Kết. Đây là động lực để các địa phương và người dân tiếp tục gìn giữ, phát huy nghề trong bối cảnh phát triển kinh tế, xã hội hiện nay.
Về các bản: Km 2, Thống Nhất, Hoa Vân, Tòng Pẳn (xã Bình Lư), ai cũng dễ dàng cảm nhận được không khí khẩn trương sản xuất miến dong của mỗi gia đình. Từ sáng sớm, tiếng máy chế biến bột vang lên đều đặn, xen lẫn tiếng trò chuyện rôm rả của người dân. Trên các khoảng sân, bãi đất trống, những giàn miến phơi xếp nối tiếp nhau, tạo nên khung cảnh đặc trưng vào mỗi dịp giáp tết.
Nghề sản xuất miến dong ở xã Bình Lư được hình thành từ những năm 1970 khi những hộ dân từ miền xuôi lên xây dựng vùng kinh tế mới. Ban đầu, miến dong được làm hoàn toàn thủ công, chủ yếu phục vụ bữa ăn hằng ngày. Qua thời gian, cùng với sự phát triển kinh tế, xã hội và nhu cầu thị trường, nghề làm miến dong từng bước được mở rộng, trở thành nghề truyền thống gắn bó với nhiều thế hệ người dân địa phương. Hiện nay, toàn xã Bình Lư có khoảng 90 hộ tham gia sản xuất miến dong với tổng sản lượng năm 2025 ước đạt trên 1.200 tấn. Trung bình mỗi hộ có thu nhập từ 200-300 triệu đồng mỗi vụ sản xuất, góp phần ổn định đời sống và gìn giữ, phát huy nghề truyền thống.

Sản xuất miến dong mang lại thu nhập cao cho nhiều hộ ở xã Bình Lư.

Bà Tăng Thị Chinh ở bản Km2 chia sẻ: Gia đình tôi đã gắn bó với nghề làm miến dong hơn 50 năm. Ngày thường chỉ làm một mẻ khoảng 60kg bột khô, nhưng vào dịp tết, lượng bột tăng gấp đôi. Năm nay, giá bột giảm, giá miến ổn định nên nghề làm miến đang mang lại thu nhập cao cho bà con, kinh tế nhiều gia đình cũng khá lên. Hiệu quả kinh tế đã rõ, nghề làm miến còn góp phần quan trọng xây dựng hình ảnh địa phương. Xã Bình Lư đã và đang đẩy mạnh chuyển đổi số để từng bước xây dựng thương hiệu làng nghề miến dong trên nền tảng số, mở ra cơ hội lớn cho thị trường tiêu thụ và nâng tầm thương hiệu trong thời đại công nghệ hiện nay.
Cùng với miến dong, nghề sản xuất các loại bánh, phở dân tộc Giáy tại tổ dân phố San Thàng (phường Tân Phong) cũng đang được gìn giữ và phát huy hiệu quả. Hiện, tổ có hơn 10 hộ chuyên làm bánh phở bán tại chợ phiên, chợ đêm và cung cấp cho các quán ăn trong tỉnh. Thu nhập đạt trên 50 triệu đồng/hộ/năm. Gia đình chị Vùi Thị Tình có nhiều thế hệ gắn bó với nghề làm bánh phở truyền thống dân tộc Giáy. Chị Tình cho biết: Việc bán bánh phở tại các phiên chợ không chỉ giúp gia đình tôi có thu nhập khoảng 50 triệu đồng/năm còn góp phần duy trì nghề truyền thống do cha ông truyền lại. Hiện nay, nhiều hộ trong bản cũng tráng bánh, cung cấp cho các quán phở lân cận và tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành như: Hà Nội, Lào Cai, Ninh Bình... góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân.
Thời gian qua, tỉnh chú trọng phát triển các nghề thủ công truyền thống gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc và thúc đẩy du lịch. Tỉnh ủy, UBND tỉnh chỉ đạo các cấp, ngành tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ về vai trò và giá trị của làng nghề. Song song với đó là hỗ trợ tối đa cho việc quảng bá sản phẩm, mở các lớp truyền dạy kỹ năng nhằm duy trì và phát huy nghề truyền thống.

Người dân tổ dân phố San Thàng (phường Tân Phong) truyền dạy nghề làm bánh phở truyền thống cho thế hệ trẻ.

Nói về công tác này, ông Trần Quang Kháng - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định: Việc bảo tồn và phát triển nghề thủ công truyền thống không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc mà còn tạo sinh kế bền vững cho người dân. Thời gian tới, ngành tiếp tục phối hợp với các địa phương đẩy mạnh truyền dạy nghề, gắn phát triển làng nghề với du lịch để phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống.
Trong nhịp sống hiện đại, sự kiên trì bám nghề của các hộ dân cùng với sự đồng hành của chính quyền các cấp đã giúp nhiều nghề truyền thống ở Lai Châu vừa được bảo tồn và còn phát triển theo hướng bền vững. Những ngày giáp tết, không khí hối hả tại các làng nghề đã tạo nên bức tranh sinh động cho giá trị của lao động truyền thống, nơi mỗi sản phẩm không chỉ mang lại thu nhập mà còn chứa đựng bản sắc văn hóa và niềm tin về một năm mới ấm no, đủ đầy.

Hoài Thương - Quang Thành