Giữ hồn điệu múa sư tử mèo trên cao nguyên

Anh Mã Văn Tá tập các động tác múa sư tử mèo cho thế hệ trẻ trong thôn

Mang múa sư tử mèo đến cao nguyên

Anh Mã Văn Tá rời Lạng Sơn vào thôn Thanh Sơn xây dựng cuộc sống mới từ năm 1997. Hành trang anh mang theo không chỉ có vật dụng sinh hoạt mà còn có ký ức về những mùa Lễ hội Lồng Tồng, về tiếng trống, tiếng chiêng và những màn múa sư tử mèo mỗi dịp đầu năm. Với người Nùng, múa sư tử mèo không đơn thuần là một tiết mục biểu diễn mà là nét văn hóa gắn bó với đời sống tinh thần qua nhiều thế hệ.

Theo quan niệm của đồng bào Nùng, sư tử là linh vật tượng trưng cho sức mạnh, sự thịnh vượng và bình an. Nơi nào sư tử đi qua, nơi đó sẽ mang đến mùa màng bội thu, xua đuổi tà ma, bệnh tật và đem lại may mắn cho mọi người. Vì vậy, trong Lễ hội Lồng Tồng diễn ra vào tháng giêng âm lịch, điệu múa sư tử mèo luôn là phần không thể thiếu.

Anh Tá chia sẻ, sư tử mèo của người Nùng có nhiều bài múa khác nhau. Mỗi động tác đều mang ý nghĩa riêng, phản ánh khát vọng về cuộc sống ấm no, mùa màng tươi tốt và tinh thần thượng võ của người miền núi. Các buổi biểu diễn còn kết hợp nhiều bài võ cổ truyền như: múa kiếm, múa dao, múa gậy, múa đoản đao...

Tại Lễ hội Lồng Tồng xã Đắk Sắk, đội múa sư tử mèo thay nhau biểu diễn không chỉ mang lại niềm vui ngày Tết mà còn gửi gắm khát vọng về cuộc sống ấm no, hạnh phúc trên vùng đất mới

Đặc biệt, âm nhạc giữ vai trò quyết định sự thành công của màn biểu diễn. “Người đánh trống phải quan sát thật nhanh từng động tác của người múa để thay đổi tiết tấu cho phù hợp. Trống, thanh la, chũm chọe hòa quyện với nhau thì điệu múa mới thật sự có hồn. Mỗi chiếc đầu sư tử mèo đều được làm hoàn toàn thủ công, trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Sau mỗi mùa lễ hội, tôi lại cất giữ cẩn thận như một báu vật của gia đình và bà con mình”, anh Tá cho biết.

Bản sắc văn hóa tiếp nối lâu dài

Đắk Sắk là vùng đất hội tụ nhiều cộng đồng dân tộc cùng chung sống. Do đó, để văn hóa dân tộc Nùng, nhất là múa sư tử mèo được lưu truyền, anh Mã Văn Tá luôn là người đứng ra tập hợp bà con duy trì đội múa của thôn Thanh Sơn.

Mỗi dịp chuẩn bị lễ hội đầu xuân, anh Tá đều tham gia hướng dẫn từng động tác cho lớp thanh thiếu niên luyện tập, từ cách giữ đầu sư tử, bước chân, xuống tấn đến từng nhịp trống. Điều khiến anh Tá vui nhất là ngày càng có nhiều em nhỏ yêu thích loại hình nghệ thuật truyền thống này.

Em Chu Hoàng Vũ, mới 14 tuổi nhưng đã có bốn năm gắn bó với múa sư tử mèo. Những động tác dứt khoát, mạnh mẽ của Vũ khiến nhiều người bất ngờ bởi sự thuần thục của một người biểu diễn còn rất trẻ. Theo anh Tá, muốn giữ được di sản thì phải truyền cho thế hệ kế cận. Chỉ khi lớp trẻ hiểu được ý nghĩa của từng nhịp trống, từng bước múa thì bản sắc văn hóa mới có thể được tiếp nối lâu dài.

Tiếng trống, tiếng chiêng góp phần làm cho điệu múa sư tư mèo thêm sinh động

Không chỉ biểu diễn trong lễ hội, đội múa còn tham gia nhiều chương trình giao lưu văn hóa tại địa phương, góp phần giới thiệu nét đẹp truyền thống đến đông đảo người dân các dân tộc trên địa bàn. Những màn biểu diễn khỏe khoắn, giàu bản sắc luôn thu hút sự cổ vũ của khán giả, trở thành điểm nhấn trong các hoạt động văn hóa đầu xuân.

Ông Y Thoa, Phó Chủ tịch UBND xã Đắk Sắk khẳng định, những nỗ lực bền bỉ của anh Tá không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào Nùng mà còn lan tỏa tình yêu di sản, khơi dậy niềm tự hào dân tộc trong cộng đồng. Đây cũng là nguồn động lực, truyền cảm hứng để thế hệ trẻ tiếp tục kế thừa, gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.