Giữ 'lá chắn xanh' trước áp lực tăng trưởng

Tuy nhiên, đi cùng với quá trình công nghiệp hóa là những áp lực ngày càng lớn đối với môi trường. Nhận thức rõ điều này, Thái Nguyên đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, từ đầu tư hạ tầng, quy hoạch, quản lý đến nâng cao nhận thức, nhằm bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững.

Khu công nghiệp Yên Bình thu hút nhiều dự án công nghiệp xanh.

Đầu tư hạ tầng để kiểm soát ô nhiễm từ gốc

KCN Yên Bình là một trong những khu công nghiệp lớn và hiện đại nhất của tỉnh. Chủ đầu tư đã dành gần 4.500 tỷ đồng để phát triển hạ tầng, trong đó riêng hệ thống cấp nước sạch và xử lý nước thải đã chiếm tới 1.175 tỷ đồng.

Đặc biệt, khu xử lý nước thải tập trung với công suất 60.000m3/ngày đêm được đầu tư gần 600 tỷ đồng, áp dụng công nghệ Nhật Bản tiên tiến sử dụng vi sinh và giá thể hạt gel. Công nghệ này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả xử lý mà còn đảm bảo tính ổn định.

Điểm đặc biệt hơn cả là hệ thống quan trắc môi trường tại KCN Yên Bình được tự động hóa hoàn toàn, cho phép truyền dữ liệu liên tục 24/24 giờ về cơ quan quản lý. Điều này giúp các cơ quan chức năng kiểm soát chặt chẽ chất lượng nước thải, đảm bảo các thông số luôn đạt quy chuẩn quốc gia. Đây là minh chứng rõ ràng cho việc ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý môi trường, thay vì chỉ dựa vào kiểm tra thủ công như trước đây.

Từ hệ thống xử lý nước thải của Yên Bình, Thái Nguyên đang từng bước nhân rộng mô hình này ra toàn tỉnh. Tính đến nay, Thái Nguyên đã thành lập 12 KCN, trong đó 6 KCN đã đi vào hoạt động là: KCN Sông Công I, KCN Điềm Thụy, KCN Nam Phổ Yên, KCN Yên Bình, KCN Sông Công II và KCN Thanh Bình.

Hiện, các KCN cơ bản được đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu và nhà đầu tư thứ cấp đã đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất, kinh doanh trong KCN với tỷ lệ lấp đầy cao.

Tính đến nay, phần lớn các KCN đang hoạt động đã hoàn thành hệ thống xử lý nước thải tập trung. Các CCN cũng đang được đẩy nhanh tiến độ đầu tư hạ tầng môi trường. Từ đây có thể thấy rằng tỉnh ta đã chú trọng đầu tư hạ tầng bảo vệ môi trường ngay từ giai đoạn xây dựng các KCN.

Song song với việc đầu tư hạ tầng, tỉnh cũng đặc biệt chú trọng đến công tác quy hoạch theo hướng phát triển xanh. KCN - đô thị - dịch vụ Phú Bình là một ví dụ. Theo định hướng, khu công nghiệp này sẽ phát triển theo mô hình đa ngành, trong đó ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao, tự động hóa, điện tử và viễn thông. Đây đều là những ngành có giá trị gia tăng cao nhưng ít phát thải, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững.

Tương tự, KCN Sông Công II giai đoạn 2 cũng được quy hoạch với định hướng rõ rang là ưu tiên các ngành công nghiệp sạch như dược phẩm, năng lượng tái tạo, vật liệu mới và công nghiệp hỗ trợ. Điều này chứng tỏ sự chuyển dịch rõ rệt trong tư duy phát triển, từ thu hút đầu tư bằng mọi giá, sang lựa chọn các dự án có chất lượng, thân thiện với môi trường.

Chọn lọc đầu tư để đổi lấy phát triển bền vững

Thời gian gần đây, Thái Nguyên kiên quyết không chấp nhận các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm lớn, hoặc sử dụng công nghệ lạc hậu. Việc thẩm định công nghệ sản xuất và xử lý chất thải được thực hiện nghiêm túc, nhằm đảm bảo yếu tố phòng ngừa ô nhiễm ngay từ đầu. Bên cạnh đó, công tác quản lý và giám sát môi trường cũng được tăng cường mạnh mẽ.

Nhà máy xử lý nước thải Khu công nghiệp Điềm Thụy đảm bảo xử lý cơ bản lượng nước thải của hơn hơn 20 nhà máy sản xuất công nghiệp.

Ông Lê Hải Bằng, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh, cho biết: Các cơ sở sản xuất, đặc biệt là những đơn vị có nguồn thải lớn, đều được yêu cầu lắp đặt hệ thống quan trắc tự động đối với khí thải và nước thải. Dữ liệu từ các hệ thống này được truyền trực tiếp về cơ quan chức năng để theo dõi, phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm.

Bên cạnh đó, công tác thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với các ngành có nguy cơ ô nhiễm cao như khai thác khoáng sản, nhiệt điện, xi măng, sản xuất giấy cũng được thực hiện thường xuyên.

Trong lĩnh vực quản lý chất thải, thực tế đang chuyển dần từ phương thức chôn lấp sang các giải pháp hiện đại hơn như tái chế và đốt thu hồi năng lượng. Việc phân loại rác tại nguồn được khuyến khích triển khai rộng rãi, kết hợp với xã hội hóa dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải.

Trên địa bàn tỉnh hiện có nhiều nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt và chất thải nguy hại đi vào vận hành, góp phần giảm áp lực lên môi trường. Đơn cử như Nhà máy xử lý rác thải công nghiệp Thái Nguyên, tại phường Phúc Thuận.

Nhà máy gồm 2 lò đốt chất thải nguy hại công suất 24 tấn/ngày/lò, cùng với hệ thống tái chế dầu thải công suất 15 tấn/ngày và hệ thống thu hồi và xử lý thiết bị điện, điện tử công suất 30 tấn/ngày; hệ thống xử lý bóng đèn huỳnh quang công suất 1,5 tấn/ngày; 2 hệ thống phá dỡ ắc quy thải công suất 24 tấn/ngày/hệ thống; hệ thống tái chế kim loại (nhôm, kẽm) công suất 10 tấn/ngày; hệ thống thu hồi kim loại từ bùn thải công suất 12 tấn/ngày; 2 hệ thống tẩy rửa can, chai lọ dính thành phần nguy hại công suất 12 tấn/ngày…

Nhà máy được vận hành thường xuyên, đúng quy trình các công trình xử lý chất thải bảo đảm chất thải sau xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường.

Dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn công nghiệp và y tế tỉnh Thái Nguyên đang được triển khai trên địa bàn phường Phúc Thuận, với công suất khoảng 500 tấn/ngày đêm, sẽ là giải pháp hữu hiệu trong xử lý rác thải công nghiệp và y tế trên địa bàn.

Ngoài ra, tỉnh cũng chú trọng đến việc nâng cao nhận thức cộng đồng và doanh nghiệp về bảo vệ môi trường. Ông Nguyễn Thế Hoàn, Trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh, cho biết: Trong thời gian gần đây, công tác truyền thông, giáo dục về bảo vệ môi trường luôn được đẩy mạnh. Từ đó giúp các doanh nghiệp hiểu rõ trách nhiệm của mình trong việc tuân thủ pháp luật và bảo vệ môi trường, ngay từ khi triển khai thực hiện, việc đầu tư công nghệ xử lý nước thải luôn được các doanh nghiệp chú trọng, việc thu gom rác thải cũng được xây dựng theo quy trình đảm bảo an toàn.

Quá trình công nghiệp hóa tại Thái Nguyên đang diễn ra mạnh mẽ, hướng tới mục tiêu xây dựng một nền công nghiệp hiện đại và thân thiện với môi trường. Tỉnh tập trung phát triển các khu công nghiệp xanh và khu công nghiệp sinh thái nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Bên cạnh đó, Thái Nguyên từng bước xây dựng hệ thống quan trắc môi trường hiện đại, phủ kín toàn tỉnh trong giai đoạn 2026-2035. Hệ thống này không chỉ giúp theo dõi chất lượng không khí và nguồn nước mà còn có chức năng cảnh báo sớm các nguy cơ ô nhiễm, hỗ trợ cơ quan quản lý đưa ra biện pháp ứng phó kịp thời.

Song song với các giải pháp trên, tỉnh Thái Nguyên tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm thu hút đầu tư vào hạ tầng môi trường, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và nâng cao năng lực quản lý, giám sát. Qua đó hướng tới đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường bền vững.