Giữ mã số vùng trồng bằng năng lực kiểm soát

Hiệu quả MSVT và CSĐG chỉ bền vững khi hình thành chuỗi liên kết sản xuất gắn với yêu cầu thị trường

Tổ chức lại vùng trồng

Tại xã Bảo Lâm 2, doanh nghiệp Long Thủy sau 10 năm hoạt động, đã mở rộng liên kết hộ dân, tổ hợp tác và hợp tác xã (HTX) sản xuất, tiêu thụ sầu riêng với 16 MSVT được cấp cùng 3 CSĐG trái tươi và cấp đông. Tháng 9/2022, từ các chuyến container sầu riêng xuất khẩu chính ngạch đầu tiên sang Trung Quốc, doanh nghiệp từng bước mở rộng sản xuất, thu mua, sơ chế, đóng gói và xuất khẩu đến năm 2025 đạt hơn 450 container và năm 2026 dự kiến khoảng 600 container.

Ông Võ Hữu Long - chủ doanh nghiệp cho rằng, MSVT không chỉ là điều kiện để nông sản xuất khẩu, mà còn tạo nền tảng tổ chức lại sản xuất vùng nguyên liệu về quy trình canh tác, kiểm soát vật tư đầu vào, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, truy xuất nguồn gốc và thu hoạch, thu mua.

Doanh nghiệp Long Thủy (xã Bảo Lâm 2) ước tính cả năm 2026 xuất khẩu khoảng 600 container sầu riêng chính ngạch sang thị trường Trung Quốc

Còn HTX Nông nghiệp Đạ M’ri, xã Đạ Huoai 2 cấp 6 MSVT sầu riêng. Theo đại diện HTX, việc duy trì MSVT không thể chỉ dựa vào hồ sơ, thủ tục, mà phải đồng nhất quy trình canh tác và kiểm soát chất lượng ngay tại từng vườn cây. Khi MSVT và CSĐG có mối liên kết chặt chẽ, yêu cầu của thị trường truyền tải ngược trở lại vùng sản xuất. Từ đó, người nông dân biết thị trường cần gì, doanh nghiệp cần gì và quy trình sản xuất phải thay đổi như thế nào. Ở chiều ngược lại, CSĐG có nguồn nguyên liệu ổn định, được kiểm soát về chất lượng và truy xuất nguồn gốc...

MSVT không chỉ điều kiện để nông sản xuất khẩu, mà còn nền tảng tổ chức lại sản xuất

Kết nối mắt xích trong chuỗi giá trị

Hiện toàn tỉnh vẫn còn khoảng 4.909 ha, tương đương 20,5% diện tích sầu riêng kinh doanh chưa có MSVT hoặc chưa đề nghị cấp. Trong khi đó, đã có 137 CSĐG, công suất 6.545 tấn/ngày; thêm 94 hồ sơ đang đề nghị cấp mã. Mạng lưới vùng nguyên liệu và CSĐG xuất khẩu quy mô càng lớn thì yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn, nhất là khi nhiều hộ cùng tham gia trong một vùng trồng. Qua kiểm tra, toàn tỉnh có 173 MSVT và 61 CSĐG bị tạm ngưng, thu hồi. Trong đó, mỗi MSVT sầu riêng thu hồi có quy mô 44 ha, cao hơn mức bình quân khoảng 37 ha/mã. Điều này cho thấy một mã số không thể xem như kết quả cuối cùng của thủ tục hành chính mà là cam kết chất lượng của cả vùng sản xuất.

Mục tiêu của tỉnh trong thời gian tới không chỉ tăng số lượng mà chuyển mạnh sang nâng chất lượng quản lý duy trì MSVT và CSĐG

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, để MSVT thực sự trở thành nền tảng của ngành hàng xuất khẩu, giải pháp trước hết cần rà soát, tích hợp vùng trồng vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; gắn phát triển diện tích với nhu cầu, khả năng tiêu thụ của thị trường. Cùng với đó, đẩy mạnh sản xuất theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, kiểm soát chặt việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón ngay từ đầu vụ để hạn chế vi phạm dẫn tới tạm ngưng hoặc thu hồi mã số.

Đồng thời, khuyến khích HTX, tổ hợp tác phát huy vai trò chủ MSVT kiểm soát quy trình, gắn chặt với CSĐG và doanh nghiệp xuất khẩu bằng các hợp đồng liên kết dài hạn, phân định rõ trách nhiệm của từng bên trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị nông sản. Ông Hà Ngọc Chiến - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh nhấn mạnh: “Mục tiêu của tỉnh trong thời gian tới không chỉ tăng số lượng mà chuyển mạnh sang nâng chất lượng quản lý duy trì MSVT và CSĐG. Khi nông dân, HTX, doanh nghiệp và cơ quan quản lý cùng đặt trách nhiệm trong một chuỗi liên kết chặt chẽ, MSVT và CSĐG mới thực sự trở thành nền tảng để nông sản của tỉnh giữ vững, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị…”.