Giữ rừng trong mùa nắng nóng: Chủ động từ sớm, ngăn cháy từ gốc

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hải An, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị tham gia chữa cháy rừng tại xã Mỹ Thủy. Ảnh: Ngọc Hòa

Cháy rừng xảy ra liên tiếp ở nhiều địa phương

Theo Văn phòng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, những ngày đầu tháng 4 ghi nhận nhiều vụ cháy rừng xảy ra trên phạm vi cả nước, với mức độ thiệt hại khác nhau. Mới đây nhất, sáng sớm ngày 6/4, tại bản Huổi Dương, xã biên giới Sốp Cộp, tỉnh Sơn La, xảy ra cháy rừng trên diện tích 11ha, do người dân đốt nương. Địa phương đã phải huy động hơn 220 lượt người triển khai các biện pháp chữa cháy rừng, tới gần 20 giờ cùng ngày, vụ cháy mới được khống chế.

Trước đó, chiều 4/4, tại bản Sá Dề Phìn, xã Xìn Hồ, tỉnh Lai Châu, cháy thảm thực vật khoảng 0,5ha do người dân đốt nương đã khiến 1 người tử vong. Cùng ngày, tại bản Long Cốc, xã Long Hẹ, tỉnh Sơn La, cháy rừng sản xuất lan rộng khoảng 25ha. Lực lượng chức năng đã huy động 146 người tham gia chữa cháy, phải đến trưa 5/4 mới khống chế hoàn toàn.

Tại địa bàn tỉnh Điện Biên cũng xảy ra cháy rừng tại Tiểu khu 665A và 662B, thuộc tổ dân phố 1, xã Na Sang, vào ngày 3/4. Vụ cháy rừng thiêu rụi khoảng 3,5ha rừng sản xuất, tái sinh. Hơn 100 người đã được huy động để dập lửa và tạo đường băng cản lửa nhằm khống chế, không để cháy lan rộng. Được biết, thời tiết khô hanh kèm gió lớn khiến lửa lan nhanh và gây nhiều khó khăn cho công tác chữa cháy. Đến rạng sáng ngày 4/4, đám cháy mới được khống chế. Trong quá trình chữa cháy rừng, có 5 người bị thương, sau đó, 1 người đã tử vong do bị bỏng nặng.

Tại khu vực miền Trung, nơi chịu tác động mạnh của gió Lào khô nóng, nguy cơ cháy rừng gia tăng rõ rệt. Trong đó, ngày 3/4, tại xã Bích Hào, tỉnh Nghệ An, đã xảy ra một vụ cháy trên diện tích 1,5ha rừng thông và thực bì. Địa phương huy động 50 người dập tắt đám cháy lúc 17 giờ 25 phút cùng ngày. Còn tại xã Sơn Tiến, tỉnh Hà Tĩnh, một vụ cháy rừng đã xảy ra ngày 31/3. Địa phương huy động trên 140 người dập tắt đám cháy.

Theo bản đồ cảnh báo cháy rừng của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nguy cơ cháy rừng hiện diện rõ tại nhiều vùng trên cả nước. Bắc Trung Bộ là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của gió Lào; đặc điểm rừng thông, rừng keo cùng lớp thảm cỏ khô khiến lửa dễ bắt và lan nhanh. Trong khi đó, khu vực Tây Nguyên và miền Nam nhiều ngày không mưa, thời tiết khô hanh kéo dài, làm gia tăng nguy cơ cháy rừng. Đến ngày 7/4, cả nước có 785 khu vực có nguy cơ cháy rừng cấp III, 770 khu vực cấp IV và 788 khu vực cấp V, mức cực kỳ nguy hiểm. Đáng chú ý, thành phố Hồ Chí Minh đứng đầu với 168 khu vực có nguy cơ cháy rừng, tiếp theo là Gia Lai, Lâm Đồng, Đắk Lắk, An Giang với trên 100 khu vực có nguy cơ cháy rừng... Những con số này cho thấy áp lực bảo vệ rừng đang ở mức rất cao.

Chủ động từ cơ sở, không để “giặc lửa” bùng phát

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, thời gian tới, nắng nóng tiếp tục gia tăng trên diện rộng tại Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ, kéo theo nguy cơ cháy rừng ở mức cao. Trước tình hình đó, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng cần được triển khai đồng bộ, lấy phòng ngừa là chính. Ngay từ cấp xã, các địa phương cần tổ chức lực lượng, xây dựng phương án ứng phó bài bản; tăng cường kiểm tra, giám sát các khu vực có nguy cơ cao; rà soát, bổ sung kế hoạch phòng cháy, chữa cháy rừng theo đúng quy định.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận, Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An tham gia chữa cháy rừng tràm xảy ra trên địa bàn. Ảnh: Hải Thượng

Cùng với đó, cần bảo đảm đầy đủ lực lượng, phương tiện, vật tư và hậu cần tại chỗ; duy trì chế độ trực sẵn sàng, chủ động phối hợp các lực lượng khi có tình huống xảy ra. Việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là hệ thống thông tin địa lý (GIS) và các công nghệ cảnh báo sớm, cũng cần được đẩy mạnh nhằm nâng cao hiệu quả phòng cháy, chữa cháy rừng.

Thực tế cho thấy, bên cạnh yếu tố thời tiết cực đoan, nguyên nhân chủ yếu của nhiều vụ cháy rừng vẫn xuất phát từ sự bất cẩn của con người, nhất là trong hoạt động đốt nương, xử lý thực bì. Vì vậy, công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức phải được đặt lên hàng đầu, tập trung đôn đốc và hướng dẫn việc sử dụng lửa trong rừng và gần rừng của người dân, nhất là việc đốt nương làm rẫy; kiểm soát các hoạt động xử lý thực bì bằng lửa và những hành vi dùng lửa khác có nguy cơ gây cháy rừng.

Xử lý nghiêm vi phạm, phục hồi rừng sau cháy

Để giảm thiểu thiệt hại do cháy rừng, vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có công văn đề nghị các địa phương chủ động tăng cường phòng cháy, chữa cháy rừng. Theo đó, các đơn vị cần theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, khí hậu trên địa bàn tỉnh, tình hình khô hạn tại các khu vực rừng; tăng cường công tác tuần tra, kiểm tra, quản lý, bảo vệ rừng. Cùng với đó, cần thường xuyên theo dõi thông tin cảnh báo cháy rừng trên hệ thống thông tin cảnh báo cháy sớm của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, thông tin ngay khi xảy ra cháy rừng về Cục theo số điện thoại: 0986.668.333 để chủ động trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng.

Khi xảy ra cháy rừng trên địa bàn, cần khẩn trương huy động lực lượng, phương tiện, thiết bị để chữa cháy rừng, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy rừng gây ra; khắc phục kịp thời thiệt hại, phục hồi lại diện tích rừng bị cháy trong thời gian nhanh nhất. Đồng thời, phải điều tra, xác định rõ nguyên nhân, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật. Song song với đó, việc khắc phục hậu quả, phục hồi diện tích rừng bị cháy cần được triển khai kịp thời nhằm sớm tái tạo hệ sinh thái và ổn định sinh kế cho người dân.