Giữ sắc áo đỏ ở Cao Sơn

Phụ nữ Dao đỏ ở Cao Sơn trong trang phục truyền thống.

Bà Triệu Thị Mụi đã có hơn 60 năm gắn bó với vải chàm và những sợi chỉ màu. Từ khi còn học lớp 1, lớp 2, bà đã được mẹ và bà dạy thêu. Những đường kim đầu tiên còn vụng về, nhưng cứ thế theo bà qua năm tháng. Đến nay, bộ trang phục Dao đỏ bà đang mặc đều do chính tay mình thêu, may.

Bà Triệu Thị Mụi bảo ngày trước con gái trong thôn ai cũng phải biết thêu, bởi bộ áo ấy sẽ theo người phụ nữ trong những dịp trọng đại của cuộc đời.

Nhắc chuyện học thêu, bà Triệu Thị Mụi nhớ những ngày còn nhỏ, mẹ và bà dạy từng mũi kim, cách đi đường chỉ, tạo hoa văn. Việc học không có lớp, cũng chẳng có giờ giấc cố định. Khi đi làm nương, bà mang theo vải, chỉ; lúc nghỉ tay lại tranh thủ thêu. Tối về, làm xong việc nhà, dưới ánh đèn dầu, bà tiếp tục công việc còn dang dở.

Một bộ trang phục hoàn chỉnh có khi phải mất hơn một, hai năm mới làm xong. Từng đường chỉ, hoa văn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ; chỉ cần một nét thêu lệch cũng có thể làm mất dáng hoa văn. Ngay cả chiếc quần cũng được ghép từ nhiều mảnh vải, các phần phải được thêu, ráp cẩn thận. Vì thế, để có một bộ trang phục đẹp, người phụ nữ phải dành nhiều thời gian và kiên nhẫn với từng công đoạn.

Phụ nữ Dao đỏ cùng nhau thêu trang phục truyền thống, gìn giữ những hoa văn được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Ngồi bên cạnh bà Mụi, bà Bàn Thị Hường cũng đang chăm chú theo từng đường thêu, bà mong muốn phụ nữ trẻ trong thôn tiếp tục học thêu, tự làm cho mình một bộ trang phục. 

Bà Hường chia sẻ: Trang phục này không thể thiếu đối với người Dao. Mỗi người nên có một bộ của mình. Người lớn tuổi vẫn phải bảo ban, chỉ cho người trẻ cách thêu, để sau này các cháu biết làm và có bộ trang phục đẹp. Còn với bà Bàn Thị Âm, mặc trang phục truyền thống trong những dịp cưới hỏi, lễ hội hay sinh hoạt cộng đồng đã trở thành thói quen. Bà chia sẻ, mỗi lần khoác lên mình bộ áo của dân tộc, bà cảm thấy tự tin, tự hào bởi đó là nét riêng được cha ông truyền lại.

Cao Sơn hiện có hơn 160 hộ dân, trong đó đồng bào Dao đỏ và Mông Hoa cùng sinh sống. Mỗi dân tộc có tiếng nói, phong tục, trang phục và những nét văn hóa riêng. Trong đời sống chung, người dân vẫn duy trì sinh hoạt văn hóa của cộng đồng mình, đồng thời cùng tham gia các hoạt động do địa phương tổ chức.

Ông Triệu Tiến Long, Trưởng thôn Cao Sơn, cho biết: Người dân các dân tộc trong thôn luôn đoàn kết, cùng gìn giữ bản sắc văn hóa. Khi xã tổ chức các chương trình văn hóa, bà con đều tích cực tham gia, góp phần giới thiệu những nét riêng của mỗi dân tộc.

Việc giữ sắc áo Dao đỏ ở Cao Sơn bắt đầu từ những điều gần gũi: người mẹ dạy con gái cầm kim, người bà chỉ cháu cách đi từng đường chỉ, người phụ nữ mặc bộ áo truyền thống trong ngày hội của thôn. Những mũi thêu được nối tiếp qua đôi tay các thế hệ, để trang phục Dao đỏ vẫn hiện diện trong đời sống hôm nay.