Giữ 'sự thật lịch sử' trong bảo tồn và phát huy di sản

Quang cảnh hội nghị - Ảnh: Bộ VHTTDL.

Ngày 28/9 tại Hà Nội, Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực chính thức khai mạc, quy tụ khoảng 250 đại biểu trong nước và quốc tế, tập trung trao đổi về bảo tồn di sản trong bối cảnh phát triển và ứng dụng công nghệ ngày càng sâu rộng.

Phát biểu khai mạc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, Hội nghị diễn ra trong thời điểm có ý nghĩa khi Việt Nam và UNESCO kỷ niệm 50 năm quan hệ; Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 80 vừa thông qua Nghị quyết tuyên bố giai đoạn 2027 - 2036 là Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững, sáng kiến do Việt Nam khởi xướng cùng 103 nước đồng bảo trợ.

Ông Lê Hoài Trung - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam phát biểu khai mạc hội nghị.

Theo Bộ trưởng, châu Á - Thái Bình Dương vừa là một trong những cái nôi của văn minh nhân loại, vừa là khu vực phát triển năng động. Di sản tại đây đang chịu sức ép từ đô thị hóa, phát triển hạ tầng và biến đổi khí hậu, đặt ra yêu cầu giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh, di sản là ký ức của nhân loại, là "sợi dây nối quá khứ với hôm nay và ngày mai”; giữ gìn tính xác thực của di sản, suy cho cùng là tôn trọng sự thật lịch sử và những giá trị được các thế hệ gìn giữ, tiếp nối.

Từ quan điểm này, Việt Nam đề nghị Hội nghị thảo luận cách tiếp cận tính xác thực trên nền tảng tôn trọng sự đa dạng văn hóa, đặt mỗi di sản trong bối cảnh văn hóa đã sinh ra và nuôi dưỡng di sản. Các quyết định bảo tồn, tu bổ, phục hồi cần dựa trên cơ sở khoa học, đối thoại cởi mở và ứng dụng công nghệ có trách nhiệm.

Đáng chú ý, Việt Nam đề xuất hình thành những nguyên tắc ứng xử có trách nhiệm khi ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo vào di sản, để công nghệ thực sự phục vụ sự thật lịch sử. Đồng thời, Bộ trưởng đề nghị lấy người dân và cộng đồng làm trung tâm, coi trọng tiếng nói của nghệ nhân, người cao tuổi, phụ nữ và cộng đồng các dân tộc - những chủ thể trực tiếp lưu giữ, thực hành và trao truyền di sản.

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo đánh giá Việt Nam là thành viên tích cực, có trách nhiệm của UNESCO và Ủy ban Di sản thế giới; ghi nhận kinh nghiệm bảo tồn, phát huy di sản gắn với phát triển bền vững và sinh kế người dân.

Theo chương trình, ngày 29/9, các đại biểu dự kiến tham quan trưng bày về tính xác thực phục dựng Điện Kính Thiên và dự lễ khởi công Dự án Bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên tại Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long.

Phiên bế mạc ngày 30/9 dự kiến thông qua Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực, góp phần định hình nhận thức và thực hành về tính xác thực trong bảo tồn di sản tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.