Giữ tài nguyên để vùng hồ phát triển bền vững

Khai thác lợi thế vùng hồ, xã Đà Bắc phát triển kinh tế gắn với du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm và giữ gìn bản sắc văn hóa theo hình thức sinh thái xanh.

Xã Đà Bắc được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Đà Bắc và các xã Hiền Lương, Toàn Sơn, Tú Lý, với tổng diện tích tự nhiên hơn 13.679 ha, hơn 4.800 hộ, gần 19.000 nhân khẩu sinh sống tại 21 thôn. Nằm trong vùng lòng hồ thủy điện Hòa Bình, xã có khoảng 47 ha mặt nước nuôi thủy sản, tạo điều kiện để người dân phát triển nuôi cá lồng, dịch vụ và du lịch cộng đồng.

Từ lợi thế mặt nước, cùng sự động viên, khuyến khích và hướng dẫn của chính quyền, cơ quan chuyên môn, người dân mạnh dạn ứng dụng kỹ thuật, đưa các giống cá có giá trị vào sản xuất, từng bước chuyển từ nuôi nhỏ lẻ sang nuôi thủy sản hàng hóa. Toàn xã hiện có 320 lồng cá, sản lượng khoảng 2.250 tấn/năm, hơn 100 lao động gắn bó trực tiếp với nghề. Sản phẩm được tiêu thụ tại địa phương, các thị trường trong vùng và Hà Nội. Cùng với mở rộng quy mô, xã khuyến khích các hộ nuôi liên kết sản xuất, nâng cao chất lượng và chủ động thị trường. Hợp tác xã dịch vụ sản xuất kinh doanh nông, lâm nghiệp Hiền Lương giữ vai trò kết nối các hộ, hỗ trợ giảm chi phí, tiếp cận kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm và quảng bá sản phẩm. Cách làm này không chỉ nâng hiệu quả kinh tế mà còn tạo điều kiện hình thành sản phẩm đặc trưng của vùng hồ.

Khai thác lợi thế mặt nước cũng mở ra hướng phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc cho Đà Bắc. Xã xác định du lịch là một trong những ngành kinh tế quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu, trong đó các hợp tác xã, hộ dân là lực lượng trực tiếp tham gia cung cấp sản phẩm, dịch vụ. Tại xóm Ké, việc kết hợp nuôi cá lồng với kinh doanh homestay đã tạo thêm nguồn thu cho người dân. Anh Đinh Công Sánh cho biết: “Cùng với nuôi cá lồng, gia đình tôi làm homestay từ năm 2014 để phục vụ khách du lịch, giới thiệu, quảng bá cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, con người và bản sắc văn hóa các dân tộc Mường, Dao, Tày... Hiện homestay của gia đình có thể phục vụ hơn 40 khách lưu trú, với các món ăn đặc trưng và nhiều hoạt động như câu cá, chèo thuyền..., ngày càng thu hút du khách trong, ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm và lưu trú”.

Thực tế cho thấy, khi sinh kế gắn trực tiếp với cảnh quan thiên nhiên và văn hóa, người dân có thêm động lực giữ gìn tài nguyên. Tuy nhiên, khai thác kinh tế vùng hồ cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng tài nguyên, bảo vệ hành lang công trình thủy lợi, nguồn nước và môi trường sinh thái. Do vậy, xã Đà Bắc đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân chấp hành quy định về đất đai, công trình thủy lợi và môi trường. Tăng cường kiểm tra thực địa, xử lý các trường hợp tự ý xây dựng, san gạt, chuyển mục đích sử dụng đất, lấn chiếm ven hồ. Đồng chí Đào Đức Kiên - Phó Chủ tịch UBND xã Đà Bắc cho biết: “Cùng với khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để người dân phát triển kinh tế xanh, xã chỉ đạo các phòng, đơn vị chức năng tăng cường kiểm tra thực địa, kiên quyết xử lý kịp thời các hành vi vi phạm, tập trung vào các khu vực trọng điểm về đất đai, hành lang bảo vệ công trình thủy lợi và môi trường, đồng thời yêu cầu khôi phục hiện trạng, bảo vệ công trình thủy lợi và giữ gìn cảnh quan hồ. Qua đó, ngăn ngừa vi phạm phát sinh, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý tài nguyên và giữ gìn cảnh quan thiên nhiên, bảo vệ môi trường sinh thái, tạo sinh kế bền vững cho người dân”.

Thời gian tới, Đà Bắc tiếp tục rà soát vùng nuôi, kiểm soát mật độ lồng cá, khuyến khích liên kết hợp tác xã, nâng chất lượng sản phẩm và gắn sản xuất với du lịch sinh thái. Xã cũng triển khai dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng trong những tháng cuối năm 2026, góp phần cải thiện môi trường, nâng cao chất lượng đời sống và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.