Giữ vai trò nòng cốt trong phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa ở vùng cao Tuyên Quang

Ông Vàng Chá Thào là người có uy tín ở thôn Chúng Pả, xã Phố Bảng truyền dạy văn hóa truyền thống người H’Mông cho học sinh trên địa bàn xã. (Ảnh: KHÁNH TOÀN)

Bằng những việc làm cụ thể, thiết thực, họ trở thành cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng nếp sống văn minh.

Làm trước để bà con noi theo

Ông Hầu Mí Sình là người có uy tín trong đồng bào H’Mông ở thôn Sán Trồ, xã Cán Tỷ. Ngày trước, gia đình ông Sình chủ yếu trồng ngô, hiệu quả kinh tế thấp, ông trăn trở tìm hướng sản xuất, chăn nuôi phù hợp để thoát nghèo, làm giàu trên quê hương mình.

Nhận thấy mô hình nuôi chim bồ câu có khả năng đem lại thu nhập ổn định, ông Sình mua giống về nuôi với quy mô hơn 100 con mỗi lứa, thực hiện nuôi gối để duy trì nguồn cung ra thị trường. Không chỉ nuôi chim bồ câu, gia đình ông còn vay vốn mua 2 con bò, đến nay đàn bò đã phát triển lên 8 con. Ông Sình cũng là người tiên phong đưa cây giang lấy lá và cây hồi trồng trên đất vườn rừng.

Nhiều người có uy tín tại vùng cao Tuyên Quang mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng cho thu nhập cao, là tấm gương sáng để nhân dân noi theo. (Ảnh: KHÁNH TOÀN)

Mỗi năm, thu nhập từ sản xuất, chăn nuôi cũng cho anh nguồn thu khá, thoát cảnh hộ nghèo và là tấm gương để người dân trong thôn học tập kinh nghiệm.

“Mình là người uy tín mà hoàn cảnh khó khăn thì nói bà con không phục. Do đó phải suy nghĩ, mạnh dạn làm kinh tế để cuộc sống khá hơn, có như vậy bà con mới nghe mình nói”, anh Hầu Mí Sinh cho biết.

Còn tại thôn Xà Phìn, xã Thanh Thủy, ông Đặng Văn Háu là người có uy tín trong đồng bào dân tộc Dao. Đây là thôn có tiềm năng phát triển chè Shan tuyết cổ thụ và làm du lịch. Đối với cây chè, trước bà con sản xuất thủ công để bán ra thị trường nên năng suất, sản lượng, giá trị không cao.

Từ năm 2011, ông Háu đã bàn với 7 hộ dân trong thôn thành lập Hợp tác xã Trà Pèn nhằm thu mua, chế biến, tiêu thụ chè Shan tuyết. Từ ngày thành lập, sản phẩm chè búp tươi của người dân trong thôn được hợp tác xã thu mua, chế biến để bán ra thị trường. Nhờ chất lượng thơm ngon nên sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó, chè búp tươi của bà con trong thôn cũng có đầu ra ổn định.

Hiện nay, mỗi năm hợp tác xã thu mua hơn 2 tấn chè búp tươi của người dân với giá 50.000 đồng/kg. Nằm trên đỉnh Tây Côn Lĩnh, thôn Xà Phìn có khí hậu mát mẻ, cảnh quan đặc trưng, thuận lợi phát triển du lịch trải nghiệm.

Bà Trương Thị Sến là người có uy tín tại xã Phố Bảng đã mạnh dạn chuyển đổi đất trồng ngô sang trồng rau xanh dưới tán cây ăn quả cho hiệu quả kinh tế cao. (Ảnh: KHÁNH TOÀN)

Nhận thấy tiềm năng đó, ông Háu đã tiên phong cải tạo ngôi nhà sàn truyền thống thành homestay để đón khách du lịch. Từ mô hình này, người dân trong thôn đã làm theo, cả thôn đã có 15 hộ làm homestay, mỗi năm đón khoảng 5.000 lượt khách tham quan, lưu trú.

Đó là những tấm gương điển hình của đội ngũ người có uy tín trong việc tiên phong, đi đầu phát triển kinh tế ở cơ sở. Trong những năm qua, để đội ngũ người có uy tín phát huy vai trò trong phát triển kinh tế, Sở Dân tộc và Tôn giáo và chính quyền địa phương đã tạo mọi điều kiện giúp đội ngũ người có uy tín được tiếp cận với các chính sách hỗ trợ về vốn, kiến thức sản xuất, chăn nuôi.

Từ đầu năm 2026 đến nay, đã có 342 người có uy tín được tập huấn, cung cấp thông tin về tình hình kinh tế, xã hội, chính sách dân tộc, tôn giáo, quốc phòng, an ninh và kỹ năng tuyên truyền, vận động nhân dân. Có gần 100 người có uy tín được đi tham quan, học tập kinh nghiệm phát triển kinh tế, du lịch cộng đồng tại các tỉnh, thành phố trong cả nước.

Gìn giữ văn hóa truyền thống, xóa bỏ hủ tục

Đội ngũ người có uy tín còn giữ vai trò quan trọng trong việc bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống, xây dựng nếp sống văn minh và vận động nhân dân xóa bỏ những phong tục, tập quán lạc hậu. Trong xây dựng đời sống mới ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, người có uy tín là cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân.

Ông Ma Dâu Páo, thôn Mỏ Sài, xã Nghĩa Thuận là người có uy tín và là nghệ nhân dân gian trong lĩnh vực tín ngưỡng tích cực truyền dạy văn hóa, vận động nhân dân thực hiện nếp sống mới. (Ảnh: KHÁNH TOÀN)

Ông Vàng Chá Thào, thôn Chúng Pả, xã Phố Bảng đã nhiều năm tìm tòi, nghiên cứu, thực hành và truyền dạy văn hóa H’Mông cho thế hệ trẻ, nhất là những điệu múa, điệu khèn. Ông thường xuyên tham gia truyền dạy tại trường học, các lớp sinh hoạt cộng đồng; hướng dẫn thế hệ trẻ cách thổi, múa khèn, đồng thời giải thích ý nghĩa của từng giai điệu, nghi lễ.

Cùng với gìn giữ những giá trị tốt đẹp, ông Thào còn vận động các gia đình, dòng họ thay đổi những tập tục gây ảnh hưởng đến đời sống như để người qua đời lâu ngày trong nhà, giết mổ quá nhiều gia súc trong tang lễ, tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

“Cây khèn là cái hồn của người H'Mông mình, thế hệ trẻ không học thì bản làng sẽ mất đi căn cốt. Nhưng muốn đời sống phát triển, mình cũng phải dũng cảm bỏ đi những tục lệ cũ, lạc hậu”, ông Vàng Chá Thào cho biết.

Tại thôn Mỏ Sài, xã Nghĩa Thuận, ông Ma Dâu Páo người có uy tín và là nghệ nhân dân gian trong lĩnh vực tín ngưỡng, cũng tích cực tham gia truyền dạy văn hóa, vận động nhân dân thực hiện nếp sống mới.

Từ năm 2022 đến nay, ông trực tiếp vận động người dân thay đổi những tập tục trong việc cưới, việc tang. Là người thực hành nghi lễ, ông có điều kiện gặp gỡ nhiều gia đình, từ đó trực tiếp hướng dẫn bà con chắt lọc những nét văn hóa phù hợp, từng bước loại bỏ hủ tục.

Nhờ sự kiên trì vận động, trong hai năm gần đây, thôn Mỏ Sài có nhiều thay đổi trong việc tang: Người qua đời được đưa vào áo quan, thời gian làm ma không quá 48 giờ, không giết mổ nhiều gia súc, không tổ chức ăn uống linh đình, tốn kém. Tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống không còn xảy ra.

Để đội ngũ người có uy tín có thêm thông tin và kỹ năng thực hiện công tác vận động tại cơ sở, tỉnh Tuyên Quang duy trì các hoạt động cung cấp thông tin, tập huấn và xây dựng kênh trao đổi thường xuyên. Bốn nhóm Zalo “Người có uy tín tỉnh Tuyên Quang” theo khu vực đã thu hút gần 1.000 người tham gia.

Tại xã Sà Phìn, tỉnh cũng đã xây dựng mô hình điểm “Người có uy tín tham gia tuyên truyền, pháp luật và vận động nhân dân nâng cao nhận thức về chủ quyền, an ninh biên giới”, đồng thời tổ chức tập huấn cho 45 người có uy tín.

Chính quyền các cấp quan tâm thực hiện đầy đủ chính sách đối với đội ngũ này. Dịp Tết Nguyên đán, 3.434 người có uy tín được thăm hỏi, tặng quà. Những trường hợp ốm đau, gia đình gặp khó khăn đột xuất hoặc có người thân qua đời được thăm hỏi, động viên kịp thời.

Ông Lý Đại Thông, người có uy tín thôn Nặm Đăm, xã Quản Bạ luôn gương mẫu, đi đầu trong các phong trào thi đua tại địa phương. (Ảnh: KHÁNH TOÀN)

Phát huy đúng vai trò người có uy tín đã góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, giữ vững quốc phòng, an ninh và bảo tồn bản sắc văn hóa.

Việc lựa chọn, bồi dưỡng, cung cấp thông tin và tạo điều kiện để người có uy tín phát huy năng lực đang được tỉnh Tuyên Quang tiếp tục thực hiện gắn với các chương trình, dự án phát triển ở cơ sở, tạo điều kiện cho đội ngũ người có uy tín trở thành hạt nhân tích cực trong cộng đồng.