Giữ 'vốn biển'

Mô hình nuôi cá lồng bè tại xã đảo Hòn Nghệ. Ảnh: THÙY TRANG

Theo Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh, quần đảo Bà Lụa có nguồn lợi thủy sản vô cùng dồi dào của tỉnh. Với Khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản hơn 38.000ha cùng 5 bãi giống thủy sản tự nhiên với tổng diện tích gần 15.000ha. Đây là khu vực có giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học, đồng thời tạo sinh kế cho hàng ngàn hộ dân thông qua nghề nuôi nhuyễn thể và nuôi cá lồng bè.

Những năm gần đây, kinh tế biển tại các xã Kiên Lương, Sơn Hải và Hòn Nghệ tiếp tục phát triển. Nghề nuôi sò huyết, sò lông, nghêu lụa, nuôi cá lồng bè từng bước mang lại hiệu quả. Người nuôi ngày càng mạnh dạn đầu tư chuyển đổi áp dụng công nghệ mới vào sản xuất, điển hình là việc chuyển đổi từ công nghệ nuôi cá bằng bè gỗ sang lồng nhựa HDPE. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật như thủy lợi, điện, giao thông được chính quyền địa phương quan tâm đầu tư và từng bước được hoàn thiện tạo thuận lợi cho nghề nuôi biển phát triển.

Đến nay, trên địa bàn 2 xã Sơn Hải và Hòn Nghệ thực hiện 6 mô hình chuyển đổi lồng gỗ sang lồng nhựa HDPE (24 lồng, tổng số 1.600m³). Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh cấp 180 mã số nhận diện cơ sở nuôi lồng bè với 1.885 lồng nuôi, phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh kết quả đạt được, công tác quản lý, bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại quần đảo Bà Lụa còn nhiều khó khăn, trong đó tình trạng tranh chấp ngư trường, bao chiếm mặt nước ven bờ và khai thác không đúng quy định, gây mất an ninh, trật tự trên biển diễn biến phức tạp. Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Kiên Lương Trần Bình Trọng cho biết: “Thời gian qua, trên vùng biển địa phương phát sinh một số vụ tranh chấp giữa các nhóm ngư dân. Địa phương phối hợp các lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát, tuyên truyền và xử lý kịp thời vụ việc phát sinh. Đến nay, tình hình an ninh, trật tự trên biển cơ bản ổn định, tạo điều kiện để người dân yên tâm lao động, sản xuất”.

Trong lĩnh vực nuôi biển, người dân chịu nhiều áp lực do chi phí đầu vào tăng cao, nhất là giá cá mồi phục vụ nuôi lồng bè gần gấp đôi so với trước, trong khi đầu ra sản phẩm chưa ổn định. Việc liên kết chuỗi sản xuất, tiêu thụ hạn chế; nguồn giống cá biển chưa chủ động được tại địa phương; phần lớn lồng bè vẫn sử dụng vật liệu gỗ truyền thống nên tiềm ẩn nhiều rủi ro trước thiên tai. Hoạt động nuôi nhuyễn thể ven bờ cũng chịu tác động ngày càng lớn từ ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu. Bí thư Đảng ủy xã Hòn Nghệ Tạ Minh Tài cho biết: “ Nghề nuôi cá lồng bè tại Hòn Nghệ gặp khó khăn do chi phí đầu tư cao, người nuôi không có lãi. Bên cạnh đó, nguồn nước bị ô nhiễm khiến diện tích nuôi bị thu hẹp, hiện xã còn 902 lồng”.

Để bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại vùng biển này, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp chính quyền địa phương tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng; tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản. Giải pháp đang được kỳ vọng là mô hình đồng quản lý nguồn lợi nghêu lụa do Sở Nông nghiệp và Môi trường triển khai tại xã Sơn Hải trên diện tích 500ha với sự tham gia của 56 thành viên. Mô hình bước đầu mang lại hiệu quả, phát huy vai trò của cộng đồng trong quản lý tài nguyên biển.

Là một trong những thành viên tham gia mô hình, ông Trần Văn Cam, ngụ ấp Hòn Heo, xã Sơn Hải cho biết, vụ khai thác đầu tiên sau khi được giao quản lý, tổ đồng quản lý thu hoạch khoảng 120 tấn nghêu lụa. Sau mùa vụ, các thành viên tiếp tục luân phiên bảo vệ khu vực được giao, kịp thời ngăn chặn tình trạng khai thác trái phép. Khi tham gia, thành viên có trách nhiệm hơn trong việc giữ gìn, bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quách Văn Toàn, thời gian tới, ngành tập trung hoàn thiện, nhân rộng mô hình đồng quản lý nguồn lợi nghêu lụa tại xã Sơn Hải; tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành quy định về khu vực cấm, nghề và ngư cụ cấm khai thác theo thẩm quyền; khảo sát, xác định lại các bãi giống thủy sản tự nhiên và từng bước hoàn thiện Khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản vùng biển quần đảo Bà Lụa. Đồng thời, triển khai hiệu quả đề án nuôi biển bền vững giai đoạn 2026 - 2030; ứng dụng khoa học, công nghệ trong nuôi biển, tăng cường kiểm dịch con giống, giám sát dịch bệnh và thực hiện phân vùng quy hoạch nuôi biển gắn với chuyển đổi nghề khai thác thủy sản, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn nguồn lợi và phát triển kinh tế biển…