Giữ vững 'Thẻ xanh' UNESCO

Vẻ đẹp kỳ vĩ của vòm hang núi lửa C8

Để kể tiếp câu chuyện di sản

Sớm mai, khi màn sương còn lững lờ trên mặt hồ Tà Đùng, những hòn đảo lớn nhỏ dần hiện ra giữa màu xanh thăm thẳm của núi rừng. Xa hơn là hệ thống hang động núi lửa Krông Nô kiến tạo địa chất; những thác nước, cánh rừng và buôn làng của đồng bào M’nông, Mạ, Ê đê vẫn lưu giữ nhịp sống gắn bó với thiên nhiên qua bao thế hệ. Chính những giá trị đặc biệt ấy đã làm nên danh hiệu Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông.

Sau nhiều năm được UNESCO ghi danh, diện mạo Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông đã có nhiều đổi thay. Đường đến các điểm di sản thuận lợi hơn, nhiều điểm tham quan được chỉnh trang, các sản phẩm du lịch từng bước hình thành...

Tuy nhiên, hành trình giữ vững “Thẻ xanh” vẫn còn không ít thử thách. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Văn Tuấn, bảo tồn vừa giữ nguyên hiện trạng và phải đánh thức giá trị của từng điểm di sản, để những tài nguyên địa chất trở thành nguồn lực phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục, phát triển du lịch và nâng cao sinh kế cho người dân. Vì vậy, việc rà soát, khoanh vùng bảo vệ, hoàn thiện cơ chế quản lý và khai thác hợp lý đang được tỉnh triển khai đồng bộ.

Trung tâm Văn hóa và Quản lý Công viên Địa chất Đắk Nông - tỉnh Lâm Đồng ký kết công nhận các đối tác chính thức

PGS TS Trần Tân Văn, Chủ tịch Mạng lưới Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Việt Nam cho rằng, khi các giá trị địa chất được kết nối với lịch sử, văn hóa và đời sống cộng đồng, di sản mới thực sự có sức lan tỏa. Ngoài chú trọng bảo vệ cảnh quan, cần quan tâm, gìn giữ lễ hội truyền thống, nghề thủ công, văn hóa ẩm thực và khuyến khích người dân tham gia làm du lịch cộng đồng. Khi cộng đồng trở thành chủ thể của di sản, những giá trị được UNESCO ghi nhận mới có thể bền vững theo thời gian.

Chung sức giữ vững “Thẻ xanh”

Với diện tích khoảng 4.760 km² trải rộng trên 22 xã, phường phía Tây tỉnh Lâm Đồng, Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông sở hữu hệ thống gần 50 hang động núi lửa trong đá bazan - một trong những hệ thống hang động núi lửa dài và độc đáo nhất Đông Nam Á. Ngoài ra còn nhiều thác nước, hồ tự nhiên và không gian văn hóa đặc sắc của các dân tộc M’nông, Mạ, Ê đê cùng nhiều cộng đồng cư dân khác.

Học sinh xem những bức ảnh chụp hang C3, C4

Sau kỳ tái thẩm định năm 2023, Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông mới đáp ứng đầy đủ 1 trong 7 nhóm khuyến nghị của UNESCO; 6 nhóm nội dung còn lại vẫn cần được tập trung hoàn thiện trong thời gian ngắn phía trước.

Qua khảo sát trong 49 điểm thuộc vùng công viên địa chất được đánh giá; trong đó có 33 điểm đang hoạt động nhưng cần nâng cấp, chỉnh trang; 11 điểm phải ưu tiên hoàn thiện trước kỳ tái thẩm định; đồng thời phát hiện thêm 5 điểm có tiềm năng để tiếp tục nghiên cứu, bổ sung vào mạng lưới di sản.

Những tháng gần đây, cùng với việc hoàn thiện các tiêu chí theo khuyến nghị của UNESCO, tỉnh Lâm Đồng tập trung nâng cấp hạ tầng tại các điểm di sản, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quảng bá, xây dựng các tour trải nghiệm và tăng cường liên kết giữa bảo tồn với phát triển du lịch.

Bên cạnh đó, đưa các nội dung về Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông vào trường học thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế, giúp học sinh hiểu hơn về giá trị của quê hương và hình thành ý thức gìn giữ di sản từ sớm. “Khi di sản được khai thác đúng hướng, mỗi điểm đến sẽ là nơi tham quan và tạo thêm sinh kế cho người dân và sức bật cho địa phương”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định.

Khung cảnh từ trên cao hồ Tà Đùng được ví như Vịnh Hạ Long thu nhỏ trên cao nguyên

Giữ vững “Thẻ xanh” UNESCO không còn là câu chuyện của một danh hiệu mà là hành trình gìn giữ những giá trị thiên nhiên và văn hóa quý giá để trao lại cho các thế hệ mai sau, để Lâm Đồng viết tiếp câu chuyện phát triển xanh và bền vững.